همشهری آنلاین: مرکز تحقیقات و مطالعات روزنامه همشهری به منظور دستیابی به مجموعه اطلاعات و پاسخ هایی که جایگاه موسیقی را در میان مردم نشان می دهد، نظرسنجی را انجام داده است که در ادامه نتایج آن را می‌خوانید:

پیشگفتار

موسیقی مجموعه صداها و نغمه های موزون و متناسبی است که برگرفته از محیط طبیعی و نیز باورها و اعتقادات و نحوه زندگی مردم است.

موسیقی یکی از مهمترین بخش های سنت ما را تشکیل داده است . به طور کلی هیچ مراسم و آئینی در جوامع و فرهنگ های سنتی ما نبوده که بی نیاز از حضور موسیقی باشد.

موسیقی از بدو پیدایش – که با به سخن در آمدن انسان آغاز شده – همواره با آدمی زیسته و خواهد زیست. چه، هر صدایی که از ریتمی موزون برخوردار باشد نام دیگری غیر از موسیقی نتوان بر آن نهاد.

موسیقی نیازهای عاطفی و مطالبات درونی و روحی انسان را برطرف می سازد و پشنوانه ای است آرامبخش در هنگام تلاطمات مختلف زندگی به خصوص در عصری که انسان بیش از همیشه نیاز به تامین هایی برای مقابله با استرس های بسیار متنوع و پیچیده‌ی جهان نو دارد.

حس گسترش لذت‌ها و خوشایند ساختن امیال و خواسته های قلبی، دلیلی برای گرایش همه اقشار مردم به انواع موسیقی است.

 واژه موسیقی در لغت نامه فرهنگ عمید به معنای، فن، آواز خواندن و نواختن ساز است. آهنگی که موجد حزن و یا نشاط و محرک احساسات باشد. (لغت نامه . فرهنگ عمید).  

ریشه موسیقی از  کلمه لاتین musa  گرفته شده است که فرشته هنر و دانش و الهه  نغمه و سرود است. ( زمینه شناخت موسیقی ایران . فریدون جنیدی)

موسیقی به معنای عام و گسترده و آن چه که در طبیعت وجود دارد همزاد و همدم انسان است، از ساده ترین صدا ها و آهنگ هایی که در طبیعت وجود دارد مثل نغمة جویبار، صدای آبشار و رعد و برق‌های آسمانی تا موسیقی‌های کلاسیک همه هم‌چون ملودی‌های متنوع و نوای سازهای مختلف تحت عنوان موسیقی قرار می‌گیرند.

از پیدایش موسیقی در روی زمین هنوز به نظریه مشخص و معلومی نرسیده اند. عقیده بر این است که با آفرینش انسان ابتدا در بدن وی خون جریان پیدا کرد و نبض به صدا در آمد و اولین صدای نبض، نخستین ریتم موسیقی شناخته شد.

گروهی موسیقی را اختراع حضرت داود(ع) می دانند به دلیل صدای خوش وی که معجزه پیامبری‌اش به شمار می رفته است. ( تاریخ موسیقی. روح ا... خالقی)

هنر موسیقی از جمله هنرهای قدیمی ایرانی است که تاریخی دو هزار ساله دارد . به عنوان مثال ساز بادی سفالی متعلق به اواسط هزاره دوم پیش از میلاد در حفریات هفت تپه توسط باستان شناسان پیدا و از آن بعنوان کهن ترین ساز ایرانی یاد شده است ، از دوران اشکانی و ساسانی نیز آثار باستانی متعددی از شهرهای مختلف ایران کشف شده است.

در سلسله ساسانی هنر رامشگری ( نوازندگی ) بسیار مورد توجه و احترام مردم و دربار بوده است و نوازندگان برجسته ای نیز چون باربد، نکیسا، رامتین ، بامشاد ،سرکش و ....... در آن ایام پرورش یافتند.
 
از ویژگیهای بافت هنر و موسیقی ایرانی ، سادگی و بی پیرایگی آن است موسیقی ایرانی بر حسب ویژگیهای فیزیکی فواصل و گردش خاص خود در بیان بعضی از عواطف و احساسات موفق است و می تواند به خوبی آنها را در درجات متنوعی منعکس نماید.

از جمله عواطف بارز موسیقی ایرانی احساس همدردی، عشق ورزی، همبستگی و وفاداری، صبوری، وجد، سرخوشی، حزن و اندوه در درجات و شدت متنوع است . موسیقی ایرانی استعداد پرخاشگری و خشونت ندارد، تا حدودی می تواند امواج پرخاشگری و ناکامی را تخلیه سازد.

شنیدن و نواختن نغمه ها و مقامهای موسیقی ایرانی ، به ایام و اوقات مناسبی نیاز دارد . باید عوامل بیرونی و درونی هماهنگ باشد تا شنیدن و نواختن آنها دلپذیر تر گردد .

موسیقی ایرانی را باید در موقع لزوم و بر حسب نیاز و احساسات شنید و به آن پرداخت تا از سیر در حالات آن استفاده مثبت کرد. (موسیقی درمانی –ژاکلین اشمیت ترجمه علی زاده محمدی)

دکتر محمود ساعتچی ( روانشناس) در بیان تاثیرات موسیقی در عملکرد افراد می گوید : برای هر فرد ، یک نوع موسیقی جذابیت دارد و تفاوت فردی در این زمینه بسیار بارز است . نکته قابل توجه دیگر این است که در هر موقعیتی فرد یک نوع موسیقی را دوست دارد و به آن پاسخ مثبت می دهد و نیز افراد برای تاثیر پذیری از موسیقی می بایست آموزش دیده باشند.

برای مثال غربیان موسیقی کلاسیک و اپرا دوست دارند اما افرادی که آموزش شنیدن این موسیقی را ندیده اند از آن لذتی نمی برند. ساعتچی در ادامه می گوید : یکی از روشهایی که خصوصا در چند دهه اخیر متداول شده است ، پخش موسیقی به منظور افزایش عملکرد شغلی و روحیه کارکنان در هنگام کار است ؛ دلیل توجیهی این روش آن است که ، موسیقی موجب می شود تا دوره های ملالت و خستگی در کار کاهش پیدا کند و کارکنان هشیار باقی بمانند، بنابراین می توان گفت که موسیقی این توان را دارد که سطح توجه و هشیاری کارکنان را در حد مطلوب حفظ کند.

ساعتچی می افزاید در این مورد کشف رابطه بین موسیقی و نوع وظیفه و یا کار افراد باید مورد بررسی قرار گیرد . که برای چه شغلی ، چه نوعی از موسیقی می تواند موثر باشد .دکتر ساعتچی در توضیح این مطلب افزوده است: هر چند که احتمال دارد موسیقی باعث افزایش عملکرد شغلی افراد مخصوصا در کارهای یدی(فیزیکی) بشود ، اما اثر بخش بودن آن در مورد کارهای پیچیده ای که نیاز به تفکر دارد مورد تردید است .(خبرگزاری مهر – اینترنت)

موسیقی غذای روح است و هیچ جامعه‌ای نمى تواند خود را بی‌نیاز از این فرآورده‌ی فکری بشر که پس از سالیان سال به تکامل و رشد امروزی رسیده است، معرفی کند. شاید امروز تنوع و تکثر سبکهای موسیقی و افزایش چشمگیر خوانندگان و آهنگسازان و دست‌اندرکاران عرصه‌ى موسیقی در دنیا آنقدر زیاد شده که انتخاب یک سبک و یک سیاق موسیقی و روى آوردن به یک گروه از بین خیل عظیم گروههای هنری موزیک، شدیدا سخت و دشوار می نماید اما همانطور که کارشناسان هم عقیده دارند، جامعه ای پویا و بالنده می شود که فرهنگ شادی و نشاط را در خود تقویت کند و جامعه‌ای شاد خواهد بود که به عواملی مثل موسیقی چنگ بزند و دست بیاوزید.

مقدمه
موسیقی یکی از آن جنبه های هنری است که به دلیل ویژگی های معنوی ،‌ زیبا، لطیف و روح نوازش در نزد تک تک افراد جایگاه والایی دارد. بدون شک یکی از عناصر ی که میتوان با آن فرهنگ یک ملت را محک زد و اطلاعات زیادی از آداب و رسوم و اعتقادات آنها کسب کرد موسیقی آن ملت است.

از دیر باز موسیقی بصورت های مختلف (اعم از آوازی و سازی) حین مناسک مذهبی ، کارکردن، آیین‌ها ،‌ جشن‌ها و مراسم اجتماعی به‌کار گرفته می شد. بنابر این موسیقی با تمام فعل و انفعالات زندگی مردم پیوند داشته و از این نظر است که اهمیت آن در حوزه تحقیقات پیمایشی روشن می‌شود.

کلیات تحقیق
در این گزارش با به کارگیری نظرسنجی تلفنی و بدست آوردن  آمارها، پردازش و تحلیل آنها، سعی شده است تصویر نسبتا جامعی از جایگاه موسیقی در میان مردم ارائه شود.
این گزارش حاصل جمع‌آوری نظرات 1190 نفر پاسخگو به پرسشنامه تهیه شده توسط واحد نظرسنجی تلفنی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای موسسه همشهری است. این افراد به صورت تصادفی و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن ها (از 22000000 الی 88999999) انتخاب شدند.

اهداف  نظرسنجی

هدف کلی این تحقیق دستیابی به مجموعه اطلاعات و پاسخ هایی است که جایگاه موسیقی را در میان  مردم نشان می دهد.

از اهداف ویژه این تحقیق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- میزان علاقه مردم به موسیقی چقدر است؟
2- مردم چقدر از اوقات خود را صرف گوش دادن به موسیقی می کنند؟
3- مردم معمولا به چه سبکی از  موسیقی علاقه دارند وبه آن گوش می دهند؟
4-  وقتی اثر جدیدی تولید می شود مردم از چه طریق از آن مطلع می شوند؟
5- مردم آثار موسیقی را از چه طریق تهیه می کنند؟
6- مردم موسیقی را در چه مکانی  گوش می دهند ؟

چکیده:
طرح نظرسنجی حاضر،‌پژوهشی درباره جایگاه موسیقی در میان مردم است . یافته هایی از این طرح به دست آمده  که در این بخش،‌به مهمترین قسمت های آن  پرداخته شده است.

1-  36 درصد پاسخگویان را مردان و 63درصد را زنان تشکیل داده اند .

2-  15درصد از پاسخگویان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر و 44 درصد دارای مدرک دیپلم و 4 درصد بی سواد هستند.

3- از میان پاسخگویان معادل 47 درصد  به مقدار زیاد و معادل 9 درصد به مقدار کم به موسیقی علاقه دارند، 12 درصد از پاسخگویان به موسیقی علاقه ندارند

4- از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند، معادل 21 درصد ( نیم تا 1 ساعت ) روزانه و 9 درصد از پاسخگویان تمام ساعات روز موسیقی گوش می دهند.

  5-  از میان  پاسخگویانی که به موسیقی علاقه دارند، معادل 37 درصد موسیقی پاپ، معادل 34 درصد موسیقی سنتی و معادل 2 درصد موسیقی خارجی گوش  می کنند. معادل 19 درصد اعلام کردند برایشان فرقی نمی کند و به همه انواع  موسیقی گوش می کنند، به شرطی که خوب و دلنشین باشد.

6- از میان  پاسخگویانی که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 38 درصد از طریق دوستان و اطرافیان، ‌معادل 25 درصد از طریق تلویزیون و معادل 4 درصد از طریق اینترنت مطلع می شوند موسیقی جدیدی تولید شده است.

7- از میان پاسخگویانی که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 39 درصد از طریق دوستان و اطرافیان، معادل 37 درصد از فروشگاه ها و ویدئوکلوپ‌ها و معادل 4 درصد از اینترنت آثار جدید موسیقی را تهیه می کنند. معادل 19 درصد از پاسخگویان آثار موسیقی را تهیه      نمی کنند وصرفا  از رسانه‌های رادیو و تلویزیون گوش می دهند.

8- از میان  پاسخگویانی که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 75 درصد در منزل ، معادل 18 درصد در اتومبیل و معادل 7 درصد در محل کار معمولا موسیقی گوش می دهند.

9- از میان  پاسخگویانی که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 56 درصد خواننده محبوبشان از میان خوانندگان مجاز و معادل 20 درصد خواننده محبوبشان از میان خوانندگان غیر مجازاست.

روش نظرسنجی

در این پژوهش، از نظرات عامه مردم به صورت تلفنی (نظرسنجی تلفنی) به روش پیمایشی و نمونه گیری تصادفی استفاده شده است.

نمونه آماری

نمونه آماری در این تحقیق شامل 1190 نفر از زنان و مردان متاهل است. لازم به ذکر است که از این تعداد  764 نفر زن و تعداد 426 نفر مرد هستند.

 زمان اجرای نظرسنجی
 این نظرسنجی از تاریخ 10 تا 14 دی ماه 1385 توسط گروه نظرسنجی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری بصورت تلفنی انجام شده است.

جنس پاسخگویان
   
جدول شماره 1 جنس پاسخگویان را نشان می دهد. بر اساس جدول اکثریت پاسخگویانمعادل (64درصد) را زنان  و معادل (36درصد) را مردان  تشکیل می‌دهند.

جدول شماره 1- توزیع پاسخگویان بر اساس جنس

جنس تعداد  درصد 
زن 764  64 
مرد 426  36 
جمع 1190  100 

سن پاسخگویان

جدول شماره 2  نشان می دهد که پاسخگویان در چه گروه سنی قرار دارند. از 1190 نفر پاسخگو معادل  ( 18 درصد ) از پاسخگویان بین 21 تا 25 سال،‌  معادل (15 درصد) از پاسخگویان بین 18 تا 20 سال  قرار دارند و معادل ( 6 درصد ) از پاسخگویان  51 تا 60 سال سن دارند.

جدول شماره 2- توزیع پاسخگویان بر اساس سن       

سن تعداد  درصد 
21- 25 سال 210  18 
18- 20 سال 183  15 
26- 30سال 175  15 
31- 35 سال 148  12 
36- 40 سال 147  12 
41- 45 سال 95 
46- 50 سال 81 
60 سال به بالا 79 
51- 60 سال 72 
جمع 1190  100 

سطح تحصیلات
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 3 از میان 1190 نفر پاسخگو معادل ( 44درصد) در مقطع دیپلم ، معادل (15 درصد )در مقطع لیسانس و بالاتر  و معادل (4 درصد) بی سواد هستند.

جدول شماره 3- توزیع پاسخگویان بر اساس سطح تحصیلات 

میزان تحصیلات تعداد  درصد 
دیپلم 522  44 
لیسانس و بالاتر 179  15 
ابتدایی 122  10 
دبیرستان 118  10 
دانشجو 108 
راهنمایی 97 
بی سواد 44 
جمع 1190  100 

منطقه سکونت
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 4 از میان 1190 نفر پاسخگو معادل (49درصد) در مناطق (1و2و3و4و5)، معادل (14درصد) در مناطق (6و7و8و9و10)، معادل (23درصد) در مناطق (11و12و13و14و15) ، معادل (13 درصد) در مناطق (16و17و18و19و20) و معادل (1 درصد) در مناطق (21 و22) سکونت دارند.

جدول شماره 4- توزیع پاسخگویان بر اساس منطقه سکونت

میزان تحصیلات تعداد  درصد 
منطقه 1-2-3-4-5 590  49 
منطقه 6-7-8-9-10 164  14 
منطقه 11-12-13-14-15 276  23 
منطقه 16-17-18-19-20 153  13 
منطقه 21- 22
جمع 1190  100 


میزان علاقه پاسخگویان به موسیقی
 بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 5 از میان  1190نفر پاسخگو معادل 47 درصد  به مقدار زیاد ، معادل ‌32 درصد  تا حدودی و معادل 9 درصد به مقدار کم به موسیقی علاقه دارند.  معادل 12 درصد به موسیقی علاقه ندارند.  

جدول شماره 5 – توزیع پاسخگویان بر اساس میزان علاقه آنها به موسیقی

میزان علاقه به موسیقی تعداد  درصد 
زیاد 561  47 
تا حدودی 379  32 
کم 108 
به موسیقی علاقه ندارند 142  12 
جمع 1190  100 


پاسخگویان روزانه چقدر موسیقی گوش می دهند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 6 ، از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند، معادل 21 درصد ( نیم تا 1 ساعت ) معادل 19 درصد هر زمان که فرصت کنند، معادل 15 درصد ( 1 تا 2 ساعت )و معادل 14 درصد  کمتر از نیم ساعت روزانه موسیقی گوش می دهند.9 درصد از پاسخگویان تمام ساعات روز موسیقی گوش می دهند.

در تقاطعی که بین سن و ساعات گوش دادن به موسیقی گرفته شد مشخص شد در سنین پایین‌تر ساعات گوش دادن به موسیقی بیشتر است و برعکس در سنین بالاتر ساعات گوش دادن به موسیقی کمتر است، در گروه سنی 16 تا 20 سال اکثریت 1 تا 2 ساعت و در گروه سنی 21 تا 40 سال نیم تا 1 ساعت روزانه موسیقی گوش می‌دهند، گروه سنی 41 تا 60 و 60 سال به بالا روزانه موسیقی گوش نمی کنند و هر زمان که فرصت کنند به موسیقی گوش می دهند.

 جدول شماره 6- توزیع پاسخگویان بر اساس اینکه روزانه چقدر  موسیقی گوش می کنند؟

روزانه چقدر موسیقی گوش می دهید؟ تعداد  درصد 
کمتر از نیم ساعت 148  14 
نیم تا 1 ساعت 218  21 
1 تا 2 ساعت 158  15 
2 تا 3ساعت 84 
3 تا 4 ساعت 61 
4 ساعت و بیشتر 88 
تمام ساعات روز 89 
هرزمان که فرصت کنم 19  2.2
جمع 1084  100 

پاسخگویان چه سبکی از  موسیقی را معمولا گوش می دهند؟
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 7، از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند، معادل 37 درصد موسیقی پاپ، معادل 34 درصد موسیقی سنتی، معادل 5 درصد موسیقی کلاسیک، معادل 3 درصد موسیقی محلی و معادل 2 درصد موسیقی خارجی گوش می کنند. معادل 19 درصد اعلام کردند برایشان فرقی نمی کند و همه نوع  موسیقی گوش می کنند به شرطی که خوب و دلنشین باشد.

در تقاطعی که بین سن پاسخگویان و نوع موسیقی که گوش می‌دهند گرفته شد مشخص شد در سنین پایین یعنی 16 تا 30 سال گرایش به موسیقی پاپ بیشتر است و هر چه سن بالاتر می رود یعنی در گروه سنی 31 تا 60 و 60 سال به بالا گرایش به موسیقی سنتی بیشتر می‌شود.

جدول شماره 7- توزیع پاسخگویان بر اساس سبک موسیقی که گوش می‌دهند.

سبک موسیقی تعداد  درصد 
پاپ 388  37 
سنتی 357  34 
فرقی نمی کند، هر موسیقی که دلنشین باشد 201  19 
کلاسیک 58 
محلی 27 
خارجی 17 
جمع 1048  100 

چگونگی اطلاع پاسخگویان از تولید آثار جدید موسیقی
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 8 ، از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 38 درصد از طریق دوستان و اطرافیان، ‌معادل 25 درصد از طریق تلویزیون ، معادل 10 درصد از رادیو، معادل 8 درصد از فروشگاه‌های فروش سی‌دی و نوار و ویدئوکلوپ ها و معادل 4 درصد از طریق اینترنت مطلع می شوند موسیقی جدیدی تولید شده است.

جدول شماره 8- توزیع پاسخگویان بر اساس چگونگی اطلاع آنها از تولید اثر جدید.

چگونگی اطلاع پاسخگویان از تولید اثر جدید تعداد  درصد 
دوستان و اطرافیان 399  38 
تلویزیون 266  25 
رادیو 106  10 
فروشگاه ها و ویدئوکلوپ ها 81 
ماهواره 73 
مطبوعات 47 
اینترنت 46 
برایم مهم نیست 30 
جمع 1048  100 

چگونگی تهیه آثار موسیقی از نظر پاسخگویان
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 9، از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 39 درصد از طریق دوستان و اطرافیان، معادل 37 درصد از فروشگاه ها و ویدئوکلوپ‌ها و معادل 4 درصد از اینترنت آثار موسیقی را تهیه می کنند.

معادل 19 درصد از پاسخگویان آثار موسیقی را تهیه نمی کنند و از رسانه‌ها مثل رادیو و تلویزون گوش می دهند.

جدول شماره 9- توزیع پاسخگویان بر اساس چگونگی تهیه آثار موسیقی

چگونگی تهیه آثار موسیقی تعداد  درصد 
از طریق دوستان و اطرافیان 407  39 
فروشگاه‌ها و ویدئو کلوپ‌ها 390  37 
اینترنت 40 
از دستفروش ها 10 
از رسانه ها گوش می دهم 201  19 
جمع 1048  100 

پاسخگویان معمولا در چه مکانی موسیقی گوش می دهند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 10، از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 75 درصد در منزل ، معادل 18 درصد در اتومبیل و معادل 7 درصد در محل کار معمولا موسیقی گوش می دهند.


جدول شماره 10- توزیع پاسخگویان بر اساس مکانی که معمولا در آن موسیقی گوش می دهند.

مکانی که پاسخگویان در آن موسیقی گوش می دهند تعداد  درصد 
منزل 787  75 
اتومبیل 188  18 
محل کار 73 
جمع 1048  100 

خواننده محبوب شما کیست؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 11، از میان  1084 نفراز پاسخگویان که به موسیقی علاقه دارند ، معادل 56 درصد خواننده محبوبشان از میان خوانندگان مجاز و معادل 20 درصد خواننده محبوبشان از میان خوانندگان غیر مجازاست. 

معادل 22 درصد از پاسخگویان خواننده‌ها برایشان فرقی نمی کند و به خواننده خاصی علاقه ندارند. معادل 2 درصد نیز اعلام نکردند خواننده محبوبشان کیست.

جدول شماره 11- توزیع پاسخگویان بر اساس خواننده محبوب آنها

خواننده محبوب تعداد  درصد 
مجاز 583  56 
 فرقی نمی کند  230 22
غیر مجاز 210  20 
اظهار نکرده 25 
جمع 1048  100 

مدیر طرح: سرور السادات هاشمی

همکاران : شبنم چهره، فریده درفشی،  سمیه گایکانی یگانه

مرکزمطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری

کد خبر 15801

برچسب‌ها