همشهری‌آنلاین: پنجاه و پنجمین شماره فصلنامه ماهور بامطالب متنوع و پرونده‌ای پر و پیمان درباره موسیقی فیلم منتشر شد.

 به گزارش همشهری‌آنلاین در مقدمه این فصلنامه دلیل اختصاص شماره‌ای ویژه موسیقی فیلم این گونه آمده است.«موسیقی فیلم موضوعی است که چند منبعِ ترجمه‏شده به زبان فارسی درباره‏ی آن می‏شناسیم و شاید صفحاتی از مجلات تخصصی سینما در ایران را نیز به خود اختصاص داده باشد. با این حال، به‌نظر می‏رسد هنوز برای این که بتوانیم از یک ادبیات غنی به زبان فارسی در خصوصِ این موضوع صحبت کنیم کارِ بسیاری در پیش داریم. این شماره از  فصلنامه‏ی موسیقی ماهور، به‏رغم سیاست‏های کلی فصلنامه، به این موضوع اختصاص داده شده است تا ما هم به سهم خود گامی در غنی‏کردنِ این ادبیات برداریم.

به سیاق یکی ـ دو موردِ مشابهی که فصلنامه به‌صورتِ ویژه‏نامه چاپ شد (مثل شماره‏های 34 و 37، به ترتیب، درباره‏ی «نقد موسیقی» و «بداهه‏پردازی»)، برای ارائه‏ی یک بحث کلی درباره‏ی موسیقی فیلم به درایه‌ی این موضوع در فرهنگ جدید موسیقی و موسیقی‏دانانِ گرُو مراجعه کردیم و ترجمه‏ای از آن را در ابتدای فصلنامه آوردیم. این مقاله‌ی نسبتاً حجیم با ارجاع به ده‌ها فیلم، تاریخچه‌ای از موسیقی فیلم در سینمای هالیوود، اروپا، و ژاپن را پیش رو می‌گذارد، به پیشینه‌ی کاربرد سبک‌های موسیقی مردم‌پسند، جاز و کلاسیک و نیز سازهای الکترونیک در موسیقی فیلم می‌پردازد و در پایان، به‌شکلی فشرده، شیوه‌های کارکرد موسیقی در فیلم را شرح می‌دهد. این مقاله را می‌توان نخستین مرجع فشرده‌ی اطلاعات تاریخی و سبک‌شناختی درباره‌ی موسیقی فیلم به زبان فارسی دانست. 

مقاله‏ی بعدی، نوشته‏ی دیوید بِرنَند و بندیکت سارنِیکِر، به موضوع بیان هویت ملی در موسیقی فیلم می‏پردازد. در این مقاله، مؤلفین، با بررسی‏ چند نمونه‏ی سینمایی که در آن‏ها هویتِ قومی شخصیت‏ها با موسیقی بیان شده است، به این مسئله‏ی مهم می‏پردازند که تا چه حد در این بیانِ هویتِ قومی توسط موسیقیْ استفاده از موسیقی اصیل و، بگوییم، واقعیِ یک قوم می‏تواند ضرورت داشته باشد. تحلیل نمونه‏های متعدد از این گونه موسیقی فیلم، مؤلفین را به این نتیجه می‏رساند که تقید به استفاده از موسیقی اصیل می‏تواند در بسیاری از موارد از تأثیرِ دراماتیکِ فیلم بکاهد و، برعکس، به کار گرفتنِ کُدهای کلیشه‏ای رایج از موسیقی قومی ــ که برای مخاطب آشناترند و بی‏واسطه آن‏ها را با قومیتِ شخصیت‏های فیلم مرتبط می‏کنند ــ اغلب کارآیی دراماتیکِ بیش‌تری دارد.

مقاله‏ی دیگر از رُیال براون، تحت عنوانِ سؤال‌برانگیزِ «چگونه به موسیقی فیلم فکر نکنیم»، بحثِ جالبی درباره‏ی کیفیتِ تنش ـ آرامشِ موسیقی تُنال (حرکت به سمتِ حلِ نهایی یا فرودِ کامل) و شباهتِ آن با ساختارِ روایی فیلم، با مقایسه‏ی نقطه‏گذاری‏های موسیقایی در تُنالیته و همین نقطه‏گذاری‏ها در روایتِ ادبی ـ سینمایی، پیش می‏کشد. مؤلف، با بررسی موارد متعددِ موسیقی فیلم، به این نتیجه می‏رسد که در بسیاری موارد ممکن است برش‏های موسیقایی (که با نقطه‏گذاری‏های تُنال تأمین می‏شوند) با برش‏های روایت سینمایی تطبیق نکنند: موسیقی تداعی‌گرِ امتداد باشد ولی روایت حاوی مکث. مؤلف در بررسی‏هایش نشان می‏دهد که به کارگیری هوشمندانه‏ی چنین تضادهایی توسطِ آهنگ‌ساز می‏تواند حاوی معناهای ضمنی‏ای باشند که به تقویتِ بیانِ دراماتیک کمک می‏کند.

در مقاله ی «درون، برون و فراتر از صحنه» حسین یاسینی ابتدا به طور گذرا به برخی دشواری های تحلیل موسیقی فیلم اشاره دارد و سپس تحلیلی نمونه وار از موسیقی فیلم سه رنگ: آبی به کارگردانی کیشلوفسکی ارائه می‌دهد تا جنبه‌های گوناگون تحلیل سینمایی ـ موسیقایی را نشان دهد و به اهمیت بررسی موسیقی فیلم از دیدگاهی که نه فقط موسیقایی یا تصویری که حاصل ترکیب عناصر دیداری و شنیداری است اشاره کند.

در بخش «گفت‏وگو»ی این شماره دو مطلب آمده است،اول از فوزیه مجد ــ سند تاریخی قابل‏توجهی درباره‏ی پژوهش‏های ارزنده‏ی وی در سال‏های پیش از انقلاب ــ که چاپ مجدد گفت‏وگویی است که فصلنامه‏ی فرهنگ و زندگی در سال 1353 با او ترتیب داده بود و در اینجا با ویرایشِ تازه‏ی خودِ او چاپ شده است و دیگری گفت‏وگویی چاپ‏نشده با پری زنگنه، حاوی مطالبی درباره‏ی زندگی هنری او، که توسط بیژن ظلی، موسیقی‏شناسِ مقیمِ امریکا، صورت گرفته است.

دو نقد بر کتابِ موسیقی‏شناسی: فرهنگ تحلیلی مفاهیم، نوشته‏ی بابک احمدی نوشته  آروین صداقت‏کیش و پوریا رمضانیان، تقریباً با اتفاق نظر اما با جزئیات و بعضاً رویکردهای متفاوت، به نقد کتابِ اخیرِ این مؤلفِ سرشناسِ متونِ فلسفی و سینمایی پرداخته‏‌اند.

«یادِ یاران» این شماره به شادروان پرویز منصوری اختصاص داده‏ شده است که زمستان گذشته به دیار باقی شتافت.

more

 برای استاد زنده‌یاد پرویز منصوری؛معلم اهل موسیقی

محمدرضا فیاض مقاله‏ای مبسوط با تکیه بر کتاب کوچک اما ارزنده‏ی منصوری،«کاوشی در قلمرو موسیقی ایرانی»، که به تعبیرِ مؤلف «دربردارنده‏ی تقریباً تمامی عناصری است که منظومه‏ی فکری منصوری را می سازد» نوشته و وجوه مختلفِ تفکرِ منصوری مؤلف ـ موسیقی‏دان را، با نقل‏قول‏هایی که در خیلی از موارد بسیار «امروزی» صدا می‏دهند، زیر ذره‏بین گذاشته است.

سرانجام، در این شماره ستون تازه‏ای گشوده شده  به نامِ «یادداشت‏های پراکنده» که به زعم دست‌اندرکاران فصلنامه ماهور، در آن یافته‏های موسیقی‏شناختی‌ای‏ که وزن و اهمیتی دارند اما ظرفیتِ تبدیل به مقاله‏ای کامل و مطول ندارند را به چاپ می‏رسانند. در ستونِ «یادداشت‏های پراکنده»ی این شماره سه یادداشتِ کوتاه درباره‏ی «رموز خسروی»، «صدای مخروطی» و «خالتور» آمده است. 

تافصلی دیگر این شماره هم به نکته‌ای کلیدی در آموزش موسیقی اشاره دارد و آن نبود و فقدان آموزش آواز در سامانه دانشگاهی ایران.

moreجای خالی آواز در درس‌های موسیقی دانشگاه

کد خبر 177008

برچسب‌ها

دیدگاه خوانندگان

آخرین خبرهای بازار