چرا نمک برای برخی افراد خطرناک‌تر است؟؛ چطور خطر را کاهش دهیم؟

به گزارش همشهری آنلاین، حساسیت به سدیم، یکی از دلایل کمتر شناخته‌ شده است که موجب می‌شود فشار خون در برخی افراد بسیار سریع‌تر از دیگران افزایش یابد. برای بسیاری از مردم، یک وعده غذای پرنمک تغییر چشمگیری ایجاد نمی‌کند، اما در افراد حساس به نمک، حتی مصرف متعادل سدیم می‌تواند فشار خون را بالا ببرد و خطر بیماری‌های قلبی را در بلندمدت افزایش دهد.

سوراب جونیجا -مدیر و رئیس بخش جراحی قلب و عروق در بیمارستان فوق‌تخصصی ISIC دهلی- اظهار کرد: حساسیت به سدیم یعنی فشار خون فرد در واکنش به مصرف نمک راحت‌تر افزایش می‌یابد. به گفته وی، برخی افراد نمک را بهتر تحمل می‌کنند، اما برخی دیگر حتی مقدار کمی نمک اضافی موجب افزایش قابل توجه فشار خون می‌شود و یکی از دلایلی است که فشار خون بالا در افراد مختلف، شکل متفاوتی دارد.

این تفاوت مهم است، زیرا معمولا از فشار خون بالا به‌عنوان بیماری با یک علت واحد یاد می‌شود. در حالی که در واقعیت، مصرف نمک، سن، سابقه خانوادگی، وزن بدن، استرس، خواب و سلامت کلیه‌ها همگی بر میزان تاثیر نمک بر فشار خون نقش دارند.

چرا سن مهم است؟

آخیل کومار راستوگی، مدیر ارشد و رئیس بخش جراحی قلب و عروق در بیمارستان شارداکر هند اظهار کرد: با افزایش سن، کلیه‌ها به‌تدریج کارایی خود را برای دفع نمک اضافی بدن از دست می‌دهند. این موضوع به احتباس آب در بدن و افزایش فشار روی رگ‌ها منجر می‌شود.

وی افزود: با بالا رفتن سن، رگ‌های خون انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند و عملکرد کلیه‌ها کندتر می‌شود. در نتیجه، بدن نمی‌تواند سدیم اضافی را به‌خوبی دفع کند. این مسئله موجب تجمع مایعات و فشار بیشتر بر قلب و شریان‌ها می‌شود.

به همین دلیل است که سالمندان به‌مرور زمان بیشتر در معرض حساسیت به نمک قرار می‌گیرند. توانایی بدن در تعادل سدیم کاهش می‌یابد و رژیم غذایی که قبلا مشکل خاصی ایجاد نمی‌کرد، می‌تواند فشار خون را به‌شدت بالا ببرد.

ژنتیک و خطر خانوادگی

سابقه خانوادگی یکی دیگر از دلایل اصلی است که برخی افراد را بیشتر در معرض فشار خون بالا قرار می‌دهد. جونیجا گفت: افرادی که سابقه خانوادگی فشار خون بالا یا بیماری‌های قلبی-عروقی دارند، اغلب در برابر تاثیرات مضر سدیم آسیبپذیرتر هستند.

راستگویی تاکید کرد: کسانی که در خانواده‌شان سابقه فشار خون بالا، دیابت یا بیماری قلبی دارند، ممکن است ویژگی‌های ارثی را به همراه داشته باشند که آنان را نسبت به سدیم حساس‌تر می‌کند. به گفته وی، وقتی خطر ژنتیکی با عادات ناسالم غذایی، چاقی، استرس و کم‌خوابی ترکیب شود، اهمیت آن دوچندان می‌شود.

نتایج تحقیقات مدت‌هاست که نشان داده، فشار خون بالا اغلب در خانواده‌ها تکرار می‌شود که بیان می‌کند ویژگی‌های ارثی بر نحوه برخورد بدن با نمک، انعطاف رگ‌ها و عملکرد کلیه‌ها تاثیر می‌گذارند. این به آن معنا نیست که فشار خون بالا حتمی است، اما نشان می‌دهد برخی افراد باید بیش از دیگران احتیاط کنند.

سدیم پنهان در رژیم غذایی روزانه

یکی از بزرگترین مشکلات نه فقط نمکی است که در خانه به غذا اضافه می‌شود، بلکه سدیمی است که از قبل در غذاهای بسته‌بندی‌شده و فرآوری‌شده وجود دارد. راستوگی اظهار کرد که بسیاری از غذاهای آماده حاوی سدیم پنهان هستند و بدون آنکه فرد متوجه شود، خطر فشار خون بالا را افزایش می‌دهد.

این موضوع به‌ویژه در رژیم‌های غذایی شهری صدق می‌کند و تنقلات آماده، محصولات نانوایی، نودل‌های فوری، سس‌ها و غذاهای رستورانی می‌توانند بی‌صدا میزان سدیم مصرفی را بسیار بالاتر از حد مجاز ببرند. برای افراد حساس به نمک، حتی همین مقدار کم اضافی در بلندمدت از نظر بالینی مهم می‌شود.

چگونه خطر را کاهش دهیم؟

هر دو پزشک تاکید کردند که فشار خون مرتبط با سدیم اغلب با تغییر سبک زندگی قابل کنترل است. جونیجا بیان کرد که محدود کردن مصرف غذاهای فرآوری‌شده و بسته‌بندی‌شده، کاهش مصرف نمک اضافی، ورزش منظم، مدیریت استرس، حفظ وزن مناسب بدن و پایش فشار خون می‌تواند خطر را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.

راستوگی نیز توصیه کرد که کاهش مصرف نمک، مصرف غذاهای تازه خانگی، فعال ماندن از نظر بدنی، حفظ وزن مناسب و چک کردن مرتب فشار خون می‌تواند از بروز عوارض پیشگیری کند. وی همچنین تاکید کرد که فشار خون بالا اغلب بی‌صدا پیشرفت می‌کند، بنابراین معاینات منظم سلامت، به‌ویژه برای افراد بالای ۴۰ سال یا کسانی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند، ضروری است.

پیام ساده است؛ هدف حذف کامل سدیم نیست، بلکه درک حساسیت شخصی بدن است. برای کسی که سابقه خانوادگی قوی یا آسیب‌پذیری مرتبط با سن دارد، همان عادت نمکی ممکن است بسیار مضرتر از فرد دیگری باشد.

چرا این موضوع مهم است؟

فشار خون کنترل نشده خطرناک است، زیرا احتمال حمله قلبی، سکته مغزی، بیماری کلیوی و سایر عوارض جدی را افزایش می‌دهد. از آنجا که حساسیت به سدیم در افراد بسیار متفاوت است، دو نفر می‌توانند رژیم غذایی مشابهی داشته باشند اما شاهد نتایج کاملا متفاوتی باشند.

سایت هلث ورد گزارش کرد، به همین دلیل است که پایش فشار خون حتی زمانی که فرد احساس سلامتی می‌کند اهمیت دارد. فشار خون بالا اغلب تا زمانی که آسیب شروع نشده باشد، علامتی ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل، پیشگیری و تشخیص زودهنگام بسیار موثرتر از منتظر ماندن برای بروز علائم هشداردهنده است.