به گزارش همشهری آنلاین، اختلال خواب ناشی از کار شیفتی نوعی اختلال در ریتم شبانهروزی (ساعت بیولوژیک) بدن است که معمولاً افرادی را تحت تأثیر قرار میدهد که در ساعات غیرمعمول - یعنی خارج از بازه زمانی رایجِ ۹ صبح تا ۵ عصر -کار میکنند. این عارضه میتواند شامل کار در طول شب، صبحهای خیلی زود یا کار در شیفتهای چرخشی باشد و موجب مشکلاتی در به خواب رفتن، تداوم خواب و احساس خوابآلودگی در زمانهای نامناسب میشود. این عارضه با تغییر در سبک زندگی، نوردرمانی و یا مصرف دارو قابل درمان است.
بهطور معمول، نشانه بصریِ نور - بهویژه نور خورشید - در طول یک شبانهروز، ساعت داخلی بدن شما را تنظیم (یا فعال) میکند. نور از طریق چشمها وارد «مرکز کنترل» در مغز میشود. این امر موجب زنجیرهای از واکنشهای فیزیولوژیکی و ترشح هورمونهایی میگردد که به بدن پیام میدهند زمان بیدار شدن و آغاز یک روز «فعال» فرا رسیده است.
عوامل دیگری که نقش مهمی در تنظیم ساعت داخلی بدن دارند، عبارتند از:
ملاتونین: ملاتونین هورمونی طبیعی است که در فرآیند خواب نقش دارد. غدهی صنوبری (پینهآل) در مغز، بیشترین میزان ملاتونین را در طول شب (هنگام تاریکی) و کمترین مقدار آن را در طول روز (هنگام روشنایی) ترشح میکند.
کورتیزول: کورتیزول هورمونی است که توسط غدد فوقکلیوی (آدرنال) تولید و ترشح میشود. در شرایط عادی، سطح کورتیزول هنگام عصر - زمانی که به خواب میروید - پایین است و درست پیش از بیدار شدن در صبح، به بالاترین حد خود میرسد. (کورتیزول علاوه بر نقش در ریتم شبانهروزی، کارکردهای مهم دیگری نیز در بدن دارد).
اختلال خواب ناشی از کار شیفتی باعث میشود فرد در تطبیق یافتن با یک برنامه خواب و بیداری متفاوت دچار مشکل شود؛ مسئلهای که به مشکلات قابلتوجهی در موارد خوابیدن در زمانی که فرد قصد خوابیدن دارد، تداوم خواب (بیدار نشدن در طول خواب) و احساس خوابآلودگی ناخواسته میانجامد.
البته همه کسانی که کار شیفتی انجام میدهند، دچار اختلال خواب ناشی از کار شیفتی نمیشوند. اختلال خواب ناشی از کار شیفتی شایع است و ۱۰ تا ۴۰ درصد از افرادی را که در شیفتهای غیرمعمول کار میکنند، تحت تأثیر قرار میدهد.
اختلال خواب ناشی از کار شیفتی دو علامت اصلی دارد یکی بیخوابی به معنای دشواری در به خواب رفتن و/یا تداوم خواب است و دیگری احساس خوابآلودگی شدید در زمانهایی است که فرد نباید خوابآلود باشد.
سایر علائم این اختلال عبارتند از دشواری در تمرکز، سردرد، کمبود انرژی، کاهش هوشیاری هنگام کار، نامساعد شدن خلقوخو و تحریکپذیری.
اگر به صورت شیفتی کار میکنید و هر یک از این علائم را تجربه میکنید، با یک متخصص یا ارائهدهنده خدمات درمانی مشورت کنید.
نظر شما