همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: یک روز کاری دشوار، بیخواب، نگرانیهای خانوادگی یا حتی مواجهه مداوم با اخبار ناگوار، ممکن است در نگاه اول ارتباط مستقیمی با سطح گلوکز خون نداشته باشند؛ با این حال، بدن با استرس عاطفی درست مانند یک وضعیت اضطراری جسمانی برخورد میکند و هورمونهای قدرتمندی را آزاد میسازد که برای کمک به بقای ما طراحی شدهاند. عوامل استرسزای زندگی امروزی میتوانند باعث شوند که ترشح این هورمونها برای مدتی بسیار طولانی ادامه یابد. اما این وضعیت چه نتیجهای را رقم خواهد زد؟ قند خون ممکن است حتی با وجود عدم تغییر در رژیم غذایی و داروها، بالاتر از حد انتظار باقی بماند.
چرا هورمونهای استرس، گلوکز را به جریان خون وارد میکنند؟
دکتر راهول باکسی، متخصص دیابت در این باره توضیح میدهد: مدیریت دیابت فرآیندی چندجانبه است؛ با این حال، بیشتر افراد تنها ورزش و رژیم غذایی را مهم میدانند و عواملی مانند استرس را که میتواند تأثیر بسزایی بر سطح گلوکز خون داشته باشد، نادیده میگیرند.
ترشح هورمونهای استرس نظیر کورتیزول، آدرنالین و نوراپینفرین، بدن را سرشار از این هورمونها میکند و با افزایش هوشیاری و ایجاد جهشی ناگهانی در انرژی، آن را برای پاسخ «جنگ یا گریز» آماده میسازد. این فرآیند به نوبه خود باعث هجوم گلوکز به جریان خون و افزایش شدید سطح قند خون میشود. اگر بدن در وضعیت استرس مداوم باقی بماند، سطح گلوکز بهشدت بالا میرود و کنترل آن دشوار میشود.
رسانههای اجتماعی پر از توصیههایی در مورد «کاهش کورتیزول» است. اما باید توجه داشت در حالی که بسیاری از این هورمونها مفید نیستند، برخی از آنها مفید هستند. کورتیزول یک هورمون ضروری است. بدن برای تنظیم متابولیسم، فشار خون، چرخه خواب و بیداری و پاسخهای ایمنی به آن نیاز دارد. مشکل خود کورتیزول نیست، بلکه زمانی است که استرس سطح کورتیزول را برای مدت طولانی بالا نگه میدارد.
بیشتر بخوانید:
او میافزاید: اخیراً در فضای آنلاین توجه زیادی به نقش کورتیزول معطوف شده و نظرات غیرعلمی بسیاری در این فضاها منتشر شده که به افراد توصیه میکنند چگونه سطح کورتیزول خود را کنترل کنند. با این حال، اگر فردی دچار استرس و سطح بالای قند خون است، بهترین گزینه مراجعه به یک متخصص حوزه سلامت است؛ کسی که بتواند وضعیت را تشخیص داده و بهترین درمان ممکن را پیشنهاد کند.
چرخه پنهانی که کنترل دیابت را دشوارتر میکند
استرس صرفا باعث یکبار افزایش قند خون نشده و سپس به سرعت ناپدید نمیشود؛ بلکه اغلب چرخهای را ایجاد میکند.
دکتر باکسی میگوید: اگرچه استرس کوتاهمدت قابلمدیریت است، اما استرس مزمن میتواند آسیب جدی به سطح قند خون وارد کند؛ زیرا بدن را در وضعیتی دائمی از واکنش «جنگ یا گریز» نگه میدارد و در نتیجه سطح گلوکز خون را افزایش میدهد. فشار کاری، کمخوابی، استفاده بیشازحد از نمایشگرها و برهمخوردن ریتم شبانهروزی بدن (ساعت بیولوژیک) میتوانند منجر به انباشت استرس در بدن شوند.
مدیریت استرس به عنوان بخشی از مدیریت دیابت
باکسی تأکید میکند که مدیریت استرس نیز به اندازه رژیم غذایی و داروها حائز اهمیت است و توضیح میدهد: برای مدیریت مؤثر دیابت، باید استرس را تحت کنترل نگه داشت. یوگا، تمرینات تنفسی، داشتن برنامه خواب مناسب و سرگرمیها، در کنار درمانهای دارویی و رواندرمانی (در صورت نیاز)، میتوانند نقش بسزایی در کنترل سطح استرس ایفا کنند. زندگی مدرن مملو از عوامل تنشزایی است که نمیتوان از آنها اجتناب کرد؛ از این رو، داشتن راهکاری مناسب برای مقابله با استرس اهمیت زیادی دارد.
برای افراد مبتلا به دیابت که به هر دلیلی دچار استرس هستند، حتی اموری ساده مانند برنامهریزی روزانه یا رانندگی در ترافیک سنگین شهری میتواند سطح هورمونهای استرس را به شدت افزایش دهد و مدیریت قند خون و کنترل استرس را برایشان دشوار سازد.
نظر شما