سه‌شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۸۵ - ۱۶:۱۱

سیدمهدی معینی*: کسانی که حداقل یک‌بار از مبادی ورودی شرقی، غربی و جنوبی جاده‌ای به تهران وارد یا از آن خارج شده و زمان طی شده در خودرو را به‌ویژه در راه‌بندان‌های روزهای تعطیل از 20 کیلومتری تهران تجربه کرده‌اند از خود سؤال می‌کنند چرا باید چندبرابر زمان سفر، در خودروی خود برای رسیدن به مقصد نهایی یا خروج از تهران وقت صرف نمایند و مسئول این ‌همه اتلاف وقت و انرژی کیست؟

از سوی دیگر شاهد آنیم که در اسناد منتشره طرح جامع اخیر، تهران را «شهر جهانی» نامیده‌اند.

بر اساس تعاریف، شهری جهانی است که بتواند در عرصه «اقتصاد و تبادل اطلاعات» عینیت پیدا نماید در حالی که در حال ‌حاضر، سهم تهران از اقتصاد جهانی بسیار اندک و هنوز فاقد تکنولوژی اطلاعاتی است و در برخی عرصه‌ها، حتی در منطقه قابل رقابت نیست.

خارج از این مقوله نیز این شهر با وجود دو فرودگاه بین‌المللی و چند ترمینال مسافربری جاده‌ای با دارا بودن تنها یک ایستگاه راه‌آهن متمرکز آن هم مربوط به 50 سال پیش به‌دلیل موقعیت جغرافیایی آن، پاسخگوی جابه‌جایی آسان و سریع مسافر و کالا نبوده و تهران از این نظر در مقایسه با دیگر شهرهای دنیا بسیار فقیر است.

علی‌رغم توسعه مترو در سال‌های اخیر و مطالعات انجام‌یافته توسط مشاور فرانسوی سیسترا برای توسعه آتی متروی این شهر 10 میلیونی، هیچ پیش‌بینی مکان‌یابی، طراحی، ساخت و توسعه ایستگاه‌های دیگری برای جابه‌جایی ریلی کالا و  مسافر برون‌شهری حداقل در اسناد موجود مشاهده نمی‌شود و مشخص نیست چرا صحبت از توسعه ایستگاه کنونی راه‌آهن به عنوان یکی از طرح‌های موضوعی/ موضعی می‌شود.

شهرهای جهانی نظیر پاریس با 105 کیلومترمربع وسعت و 5/2 میلیون جمعیت، 6  ایستگاه و در لندن 700 کیلومتر مربعی با 7 میلیون جمعیت نیز بیش از 10 ایستگاه راه‌آهن برون‌شهری دارد.

با این حال اگر به ماده 28 در فصل اول «بسترسازی برای رشد اقتصادی» و مواد 33 و 34 فصل دوم «تعامل فعال با اقتصاد جهانی» احکام برنامه چهارم توسعه دقت شود مطمئناً سهم جابه‌جایی مسافر و کالا به‌خصوص گردشگر در سال‌های آتی از مقصد تهران افزایش چشمگیری می‌یابد. در آن صورت نیازمند توسعه خطوط ریلی و گسترش امکان ارتباط سریع با سایر شهرهای کشورهای همسایه هستیم.

برای آن‌که باز هم همان تجربه فرودگاه بین‌المللی امام خمینی و عدم ساخت راه دسترسی مسافرین به فرودگاه پیش از راه‌اندازی، تکرار نشود بایستی هرچه سریع‌تر مسئولین ذی‌ربط چند ایستگاه راه‌آهن در تهران برای دسترسی آسان و راحت سفرهای ریلی به مقصد داخل و خارج از کشور مکان‌یابی کنند چراکه پیش‌بینی نکردن ایستگاه‌های راه‌آهن مورد نیاز برای توسعه آتی این کلانشهر، مستلزم صرف هزینه‌های بسیار گزاف و سرسام‌آور برای تملک سایت مورد نیاز است.

با این وجود آیا هنوز می‌توان گفت که تهران یک شهر جهانی قابل رقابت با دیگر پایتخت‌های دنیا است؟

* کارشناس شهرسازی

کد خبر 14551

برچسب‌ها