به گزارش همشهری آنلاین، پیشرفت فناوری‌های تصویربرداری پزشکی، تشخیص بسیاری از بیماری‌های قلبی و عروقی را دقیق‌تر کرده و نقش مهمی در تصمیم‌گیری پزشکان برای انتخاب روش‌های درمانی دارد. امروزه با استفاده از سی‌تی‌آنژیوگرافی و ام‌آرآی قلب می‌توان وضعیت عروق کرونر، عضله قلب، دریچه‌ها و عروق بزرگ را بررسی کرد؛ روش‌هایی که علاوه بر تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌ها، به برنامه‌ریزی برای جراحی و مداخلات درمانی نیز کمک می‌کنند.
شناسایی گرفتگی عروق قلب بدون روش‌های تهاجمی
حمیدرضا پورعلی‌اکبر، متخصص رادیولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و دبیر چهل‌ویکمین کنگره رادیولوژی ایران با بیان اینکه تصویربرداری قلب دیگر تنها ابزاری برای تشخیص بیماری نیست، گفت: پیشرفت روش‌هایی مانند سی‌تی‌آنژیوگرافی و ام‌آرآی قلب، امکان بررسی دقیق‌تر ساختار و عملکرد قلب را فراهم کرده و به پزشکان در انتخاب مناسب‌ترین روش درمانی کمک می‌کند.
پورعلی‌اکبر با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی‌عروقی بیان کرد: سی‌تی‌آنژیوگرافی عروق کرونر این امکان را فراهم می‌کند که عروق تغذیه‌کننده قلب به روش غیرتهاجمی بررسی شوند. این روش می‌تواند پلاک‌های آترواسکلروتیک و تنگی‌های عروقی را شناسایی کند و در کنار ارزیابی بالینی بیمار، زمینه کنترل بهتر عوامل خطر مانند دیابت، فشارخون بالا و اختلالات چربی خون را فراهم سازد.
او البته تأکید کرد که انجام سی‌تی‌آنژیوگرافی برای همه افراد ضروری نیست و انتخاب این روش باید براساس علائم، سابقه پزشکی، میزان خطر ابتلا به بیماری و نظر پزشک انجام شود. مشورت با پزشکان باتجربه در حوزه بیماری‌های قلبی و تصویربرداری قلب می‌تواند به انتخاب روش تشخیصی مناسب و جلوگیری از انجام آزمایش‌های غیرضروری کمک کند. تصویربرداری پزشکی با وجود مزایای فراوان باید هدفمند و متناسب با نیاز هر بیمار باشد.
تشخیص ناهنجاری‌های مادرزادی در بزرگسالی
این متخصص رادیولوژی با بیان اینکه کاربرد تصویربرداری قلب تنها به بررسی عروق کرونر محدود نمی‌شود، ادامه داد: سی‌تی‌آنژیوگرافی در تشخیص بیماری‌های آئورت، از جمله گشادشدگی و آنوریسم، و همچنین بررسی برخی بیماری‌های شریان ریوی اهمیت زیادی دارد. این فناوری در تشخیص بیماری‌های مادرزادی قلب و عروق بزرگ نیز کاربرد دارد. برخی ناهنجاری‌های قلبی ممکن است از دوران کودکی وجود داشته باشند، اما در سنین بالاتر تشخیص داده شوند. سی‌تی قلب با نمایش دقیق ساختار قلب و مسیر عروق کرونر، آئورت و شریان‌های ریوی می‌تواند به شناسایی ناهنجاری‌های پیچیده و برنامه‌ریزی برای جراحی یا سایر مداخلات درمانی کمک کند.
پورعلی‌اکبر همچنین درباره کاربرد ام‌آرآی قلب توضیح داد: این روش یکی از ابزارهای مهم برای بررسی عملکرد و بافت عضله قلب است و اطلاعات حاصل از آن می‌تواند در تشخیص دقیق‌تر بیماری‌های عضله قلب و انتخاب راهبرد درمانی مناسب مؤثر باشد. البته انتخاب میان سی‌تی و ام‌آرآی به نوع بیماری، سن بیمار و هدف بررسی بستگی دارد.
کمک تصویربرداری به تعویض دریچه قلب بدون جراحی باز
دبیر چهل‌ویکمین کنگره رادیولوژی ایران با اشاره به پیشرفت روش‌های درمانی کم‌تهاجمی قلب گفت: یکی از دستاوردهای مهم پزشکی، تعویض دریچه آئورت از طریق کاتتر و بدون نیاز به جراحی باز در بیماران منتخب است. در این روش که TAVI یا TAVR نام دارد، دریچه جدید از طریق عروق به قلب هدایت می‌شود. انجام سی‌تی‌آنژیوگرافی پیش از این اقدام، برای اندازه‌گیری دقیق دریچه و ریشه آئورت، بررسی دهانه عروق کرونر و ارزیابی مسیر ورود کاتتر اهمیت زیادی دارد.
به گفته پورعلی‌اکبر، اطلاعات به‌دست‌آمده از تصویربرداری به پزشکان کمک می‌کند نوع و اندازه مناسب دریچه را انتخاب کنند و احتمال بروز عوارض حین مداخله درمانی کاهش یابد.
او تأکید کرد: با ورود تکنیک‌های جدید درمانی به کشور، فناوری‌های تصویربرداری نیز باید هم‌زمان پیشرفت کنند تا بتوانند به متخصصان قلب و جراحان، از جمله جراحان بیماری‌های مادرزادی قلب، در دستیابی به نتایج مطلوب درمانی کمک کنند.
ورود دستگاه‌های جدید تصویربرداری قلب به کشور
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به وضعیت تجهیزات تصویربرداری قلب و عروق در کشور گفت: برای ارائه خدمات مناسب به بیماران، دو اصل اساسی وجود دارد؛ نخست دسترسی به تجهیزات پزشکی به‌روز و دوم برخورداری از دانش کافی برای استفاده صحیح از این تجهیزات.
بیشتر بخوانید
هوش مصنوعی به قدیمی‌ترین بیمارستان ایران رسید
درد شانه چه زمانی می‌تواند نشانه حمله قلبی باشد؟
پیوند قلب رایگان شد | بستری رایگان برای سه دهک اول از سال آینده
هوش مصنوعی چگونه تشخیص بیماری‌ها را متحول می‌کند؟
او وضعیت فعلی تجهیزات تصویربرداری کشور را قابل قبول توصیف کرد و افزود: با همکاری انجمن رادیولوژی و وزارت بهداشت، طی دو تا سه سال اخیر تعداد زیادی دستگاه سی‌تی‌اسکن با قابلیت انجام سی‌تی‌آنژیوگرافی قلب و عروق کرونر و دستگاه‌های ام‌آرآی با قابلیت تصویربرداری قلب وارد کشور شده است. البته تحریم‌ها و نوسانات ارزی، دسترسی به جدیدترین فناوری‌های تصویربرداری را با چالش‌هایی مواجه کرده، اما تلاش برای تأمین و به‌روزرسانی تجهیزات همچنان ادامه دارد. امیدواریم با برطرف شدن موانع موجود، امکان دسترسی گسترده‌تر به فناوری‌های روز تشخیصی در کشور فراهم شود.
تربیت متخصصان تصویربرداری قلب در کشور
پورعلی‌اکبر با اشاره به راه‌اندازی دوره فلوشیپ تصویربرداری قلب و عروق از هشت سال پیش در کشور گفت: پزشکان در این دوره به مدت یک سال و نیم آموزش‌های تخصصی و متمرکز در زمینه تصویربرداری قلب و عروق دریافت می‌کنند. تلاش شده از ظرفیت اعضای جوان هیأت علمی دانشگاه‌ها استفاده شود تا دانش تخصصی تصویربرداری قلب و عروق در دانشگاه‌های مختلف کشور گسترش پیدا کند.
به گفته این متخصص، حضور نیروهای آموزش‌دیده در دانشگاه‌های علوم پزشکی شیراز، تبریز، اصفهان، مشهد و حتی برخی دانشگاه‌های کوچک‌تر می‌تواند به توسعه خدمات تخصصی تصویربرداری و افزایش دسترسی بیماران به این خدمات کمک کند.
دبیر چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران در ادامه با اشاره به برنامه‌های این رویداد علمی گفت: تصویربرداری قلب، محور اصلی کنگره امسال است و در مقایسه با دوره‌های گذشته، توجه ویژه‌ای به مباحث تشخیصی و درمانی مرتبط با بیماری‌های قلب و عروق خواهد شد. این کنگره ۱۲ محور اصلی دارد و در بخش تصویربرداری قلب، جلسات و سخنرانی‌های متعددی درباره سی‌تی‌آنژیوگرافی عروق کرونر، سی‌تی‌آنژیوگرافی عروق بزرگ و بیماری‌های ساختاری قلب برگزار می‌شود. همچنین یک جلسه تخصصی به ام‌آرآی قلب و بررسی بیماری‌های عضله قلب اختصاص یافته است.
پورعلی‌اکبر از برگزاری یک جلسه آموزشی آنلاین با حضور یکی از مدرسان برجسته بین‌المللی سی‌تی‌آنژیوگرافی کرونر خبر داد و گفت: هدف از این برنامه‌ها، انتقال تازه‌ترین یافته‌های علمی و تجربیات تخصصی به رادیولوژیست‌ها و افزایش توانمندی آنان در تشخیص بیماری‌های قلبی‌عروقی است.
شناسایی بیماری‌های قلبی جنین پیش از تولد
بهناز مرادی، دبیر علمی چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران هم در ادامه با اشاره به اهمیت تصویربرداری دوران بارداری گفت: تصویربرداری جنین یکی از حوزه‌های تخصصی و روبه‌پیشرفت رادیولوژی است که نقش مهمی در تشخیص پیش از تولد ناهنجاری‌های ساختاری، به‌ویژه اختلالات مغزی و قلبی دارد. اهمیت تشخیص دقیق این ناهنجاری‌ها تنها به سلامت جنین محدود نمی‌شود، بلکه نتایج تصویربرداری می‌تواند بر سلامت مادر و آینده یک خانواده نیز تأثیرگذار باشد. به همین دلیل، تشخیص به‌موقع همراه با مشاوره تخصصی و تصمیم‌گیری آگاهانه اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به برنامه‌ریزی مناسب برای ادامه بارداری، مراقبت‌های پیش از تولد و فراهم‌کردن شرایط درمان نوزاد پس از تولد کمک کند.
مرادی با بیان اینکه بیماری‌های مادرزادی قلب از مهم‌ترین ناهنجاری‌های مادرزادی هستند، گفت: تشخیص این بیماری‌ها در دوران جنینی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در برنامه‌ریزی مراقبت‌های بارداری و مدیریت وضعیت نوزاد پس از تولد داشته باشد.
او درباره کاربرد اکوکاردیوگرافی تخصصی قلب جنین هم توضیح داد: این روش که توسط فوق‌تخصصان قلب اطفال و متخصصان رادیولوژی دارای دانش اکوکاردیوگرافی جنین انجام می‌شود، امکان بررسی دقیق‌تر ساختار قلب، عملکرد دریچه‌ها، جریان خون و ریتم قلب جنین را فراهم می‌کند.
به گفته این متخصص، شناسایی برخی بیماری‌های قلبی پیش از تولد، فرصت مناسبی برای برنامه‌ریزی زایمان در مراکز درمانی مجهز فراهم می‌کند تا تیم‌های تخصصی قلب کودکان و نوزادان هنگام تولد حضور داشته باشند و در صورت نیاز، اقدامات درمانی به‌موقع انجام شود. افزایش کیفیت تصویربرداری و دقت تشخیص در این حوزه هم نقش مهمی در ارتقای مراقبت‌های مادر و جنین دارد.
هوش مصنوعی به کمک تشخیص ناهنجاری‌های جنین می‌آید
دبیر علمی کنگره رادیولوژی ایران با اشاره به نقش روزافزون هوش مصنوعی در پزشکی گفت: فناوری‌های مبتنی بر یادگیری عمیق می‌توانند به بهبود کیفیت تصاویر پزشکی، شناسایی و تفکیک ساختارهای آناتومیک، استانداردسازی اندازه‌گیری‌ها و تحلیل دقیق‌تر اطلاعات تصویربرداری کمک کنند.
او یکی از چالش‌های مهم تصویربرداری جنین را حرکت آن در رحم مادر عنوان کرد و افزود: حرکت جنین به‌ویژه هنگام انجام ام‌آرآی، گاهی باعث کاهش وضوح تصاویر می‌شود و تشخیص برخی ناهنجاری‌های ظریف را دشوار می‌کند. روش‌های نوین بازسازی تصویر و الگوریتم‌های هوش مصنوعی ظرفیت قابل‌توجهی برای کاهش اختلالات ناشی از حرکت جنین و افزایش وضوح تصاویر دارند. این فناوری‌ها می‌توانند بررسی ساختارهای ظریف مغز جنین و شناسایی برخی ناهنجاری‌های پیچیده را آسان‌تر کنند.
این متخصص با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی قرار نیست جایگزین پزشکان شود، بیان کرد: هدف از توسعه این فناوری‌ها، فراهم‌کردن ابزارهای دقیق‌تر برای افزایش اطمینان و سرعت تشخیص و کمک به تصمیم‌گیری بالینی پزشکان است.
بررسی دقیق‌تر مغز جنین با ام‌آرآی
این متخصص رادیولوژی با اشاره به پیشرفت فناوری‌های تصویربرداری در سال‌های اخیر گفت: توسعه سونوگرافی تخصصی، سونوگرافی سه‌بعدی و ام‌آرآی جنین، امکان بررسی دقیق‌تر ساختارهای بدن جنین و ارزیابی برخی ناهنجاری‌های پیچیده را فراهم کرده است. ام‌آرآی جنین به‌ویژه در بررسی سیستم عصبی مرکزی اهمیت دارد و در مواردی که سونوگرافی به‌تنهایی پاسخ‌گوی پرسش‌های تشخیصی نیست، می‌تواند اطلاعات تکمیلی ارزشمندی در اختیار پزشکان قرار دهد.
به گفته مرادی، استفاده هدفمند از این روش‌ها در کنار ارزیابی‌های تخصصی می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر مشکلات احتمالی و تصمیم‌گیری مناسب درباره مراقبت‌های دوران بارداری و اقدامات درمانی پس از تولد کمک کند.
مرادی با تأکید بر اهمیت همکاری متخصصان رشته‌های مختلف در تشخیص و مدیریت ناهنجاری‌های جنینی گفت: بررسی مشکلات پیچیده جنین نیازمند مشارکت متخصصان رادیولوژی، پریناتولوژی، قلب کودکان و سایر رشته‌های مرتبط است. همکاری بین‌رشته‌ای این امکان را فراهم می‌کند که یافته‌های تصویربرداری از دیدگاه‌های مختلف بررسی شوند و پزشکان بتوانند با درنظرگرفتن شرایط مادر و جنین، درباره مراقبت‌ها و اقدامات درمانی تصمیم‌گیری کنند.
دبیر علمی چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران در ادامه با اشاره به برنامه‌های علمی این رویداد گفت: تصویربرداری جنین یکی از محورهای اصلی کنگره امسال است و علاوه بر سخنرانی‌های تخصصی، کارگاه‌های آموزشی و پانل‌های مشترک با حضور متخصصان رشته‌های مرتبط برگزار خواهد شد.
او از برگزاری یک کنفرانس آنلاین تخصصی در حوزه تصویربرداری مغز جنین با حضور استادان برجسته بین‌المللی خبر داد و افزود: در این برنامه، تازه‌ترین روش‌های تصویربرداری مغز جنین، چالش‌های تشخیصی و تجربیات بالینی متخصصان بین‌المللی بررسی می‌شود. کاربردهای هوش مصنوعی در تصویربرداری جنین نیز از دیگر مباحث علمی کنگره خواهد بود و متخصصان با آخرین پیشرفت‌ها در زمینه افزایش کیفیت تصاویر و بهبود دقت تشخیص آشنا می‌شوند.
به تاکید این متخصص رادیولوژی پزشکی با سرعت زیادی در حال تحول است و همگام‌شدن با این پیشرفت‌ها نیازمند آموزش مستمر، پژوهش، همکاری‌های بین‌رشته‌ای و تبادل دانش با مراکز علمی معتبر جهان است.
گفتنی است، چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران ۱۲ تا ۱۵ آبان امسال، در مرکز همایش‌های بین‌المللی ایران‌مال برگزار می‌شود. تصویربرداری قلب و تصویربرداری دوران بارداری، دو محور اصلی این رویداد علمی هستند که با حضور متخصصان رادیولوژی و سایر رشته‌های مرتبط برگزار خواهد شد.
نظر شما