همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: با سرد شدن هوا، حساسیت بسیاری از خانواده‌ها درباره نگهداری مواد غذایی کمتر می‌شود. خیلی‌ها تصور می‌کنند نگهداری غذای پخته بیرون از یخچال در هوای خنک هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند. در حالی که مسمومیت غذایی محدود به تابستان نیست و نگهداری نادرست غذا در فصل‌های سرد هم می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. یکم تا هفتم آبان، هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها است و ۴ آبان به پیشگیری از مسمومیت با مواد غذایی، قارچ‌ها و گیاهان سمی اختصاص دارد. همشهری در گفتگو با دکتر شاهین قاسمی، متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری، به خطرهای ناشی از نگهداری نادرست غذا پرداخته است که با سرد شدن هوا نباید نادیده گرفته شوند.
مسمومیت غذایی فصل نمی‌شناسد
قاسمی در پاسخ به این سوال که آیا مسمومیت غذایی می‌تواند در فصل‌های خنک و سرد سال هم رخ دهد، می‌گوید: مسمومیت غذایی مختص تابستان نیست. درست است که باکتری‌ها در هوای گرم سریع‌تر تکثیر می‌شوند، اما این به معنای آن نیست که در هوای سرد، غذا از نظر رشد باکتری‌ها و آلودگی کاملاً در امان است. اگر غذا در هوای سرد و وسط برف هم نگهداری شود، امکان رشد باکتری‌ها وجود دارد.»
او می‌گوید: «تصور اینکه با سرد شدن هوا، خطر مسمومیت غذایی هم کاهش می‌یابد، می‌تواند باعث بی‌احتیاطی در نگهداری و مصرف مواد غذایی شود. در حالی که دمای پایین‌تر، به‌تنهایی مانع رشد باکتری‌ها در شرایط نامناسب نمی‌شود و آلودگی مواد غذایی همچنان می‌تواند سلامت افراد را تهدید کند.»
این متخصص بیماری‌های عفونی تاکید می‌کند که «به دلیل تکثیر سریع‌تر باکتری‌ها در دمای بالا، احتمال بروز مسمومیت غذایی در فصل گرم بیشتر است، اما این مشکل به تابستان محدود نمی‌شود. مثل سرماخوردگی است. آمار سرماخوردگی در پاییز و زمستان بیشتر است اما آیا ما در تابستان سرماخوردگی نداریم؟ مسمومیت غذایی را هم نمی‌توان به فصل خاصی محدود کرد.»
غذای مانده بیرون از یخچال خطرناک است
یکی از اصول مهم پیشگیری از مسمومیت غذایی، رعایت زمان و شرایط نگهداری مواد غذایی است. دکتر قاسمی در این باره می‌گوید: «غذا بیرون از یخچال نباید بیشتر از ۲ ساعت بماند و داخل یخچال هم نباید بیشتر از ۲۴ ساعت نگهداری شود. این قانون نگهداری مواد غذایی است.»
او اضافه می‌کند: «خیلی‌ها هم برای تشخیص سلامت یا فاسد بودن غذا به رنگ و بوی آن دقت می‌کنند و اگر رنگ و بوی غذا تغییری نکرده بود، آن را مصرف می‌کنند. این یکی از اشتباه‌های رایج است. ممکن است غذا بدون تغییر محسوس در ظاهر و بو، آلوده به عوامل بیماری‌زا باشد. بنابراین چشیدن غذا یا چک کردن ظاهر آن، راه مطمئنی برای اطمینان از سالم بودن آن نیست.
این متخصص بیماری‌های عفونی ادامه می‌دهد: «همچنین نمی‌توان تجربه شخصی افراد را مبنای ایمنی غذا قرار داد. اینکه فردی بارها غذایی را با شرایط نگهداری نامناسب مصرف کرده و بیمار نشده، به معنای بی‌خطر بودن آن روش نگهداری نادرست و ناایمن نیست.» قاسمی هشدار می‌دهد که «بعضی از عوامل میکروبی می‌توانند علائم گوارشی شدیدی ایجاد کنند.»
در هوای سرد هم مراقب غذاهای رستوران باشید
با سرد شدن هوا، ممکن است مصرف سالاد و سبزیجات در رستوران‌ها بی‌خطرتر به نظر برسد؛ اما دمای پایین به‌تنهایی آلودگی‌های احتمالی را از بین نمی‌برد. قاسمی با تأکید بر ضرورت رعایت احتیاط در تمام فصل‌های سال می‌گوید: «اگر سبزیجات آلوده باشند، تخم انگل‌های موجود در آنها در فصول سرد هم خودبه‌خود از بین نمی‌روند. بنابراین در مصرف سالاد و سبزیجات در رستوران‌ها باید در تابستان، پاییز و زمستان احتیاط کرد.»
او همچنین درباره ضعف در رعایت اصول بهداشتی هنگام شست‌وشوی سبزیجات در برخی رستوران‌ها هشدار می‌دهد و بر ضرورت نظارت مستمر نهادهای بهداشتی بر این فرایند تأکید می‌کند. به گفته این متخصص، «شست‌وشوی صحیح سبزیجات و رعایت اصول بهداشتی در آماده‌سازی مواد غذایی باید جدی گرفته شود و وضعیت رستوران‌ها از این نظر به‌طور مرتب بررسی شود.»
۳ اصل مهم در پیشگیری از عفونت‌های گوارشی
قاسمی رعایت بهداشت مواد غذایی را مسئولیتی مشترک میان مردم و نهادهای نظارتی می‌داند و می‌گوید: «به عنوان متخصص بیماری‌های عفونی توصیه می‌کنم اصول بهداشت مواد غذایی هم از سوی مردم رعایت شود و هم وزارت بهداشت با نظارت و پایش مستمر، بر وضعیت رستوران‌ها کنترل داشته باشد. کارکنان وزارت بهداشت و معاونت‌های بهداشتی باید به طور مرتب به رستوران‌ها سر بزنند و وضعیت رعایت اصول بهداشتی را بررسی کنند.»
او در کنار نگهداری صحیح مواد غذایی، بر رعایت بهداشت فردی - به خصوص شست‌وشوی مرتب دست‌ها - تأکید می‌کند و می‌گوید: «بعضی عفونت‌های گوارشی می‌توانند از طریق دست‌های آلوده و تماس با سطوح مشترک منتقل شوند. اگر دست فرد آلوده باشد و با شخص دیگری دست بدهد یا به دستگیره‌ای دست بزند که افراد دیگر هم با آن تماس دارند، امکان انتقال آلودگی وجود دارد.»
این متخصص بیماری‌های عفونی تاکید می‌کند: «تهیه مواد غذایی از مراکز معتبر، شست‌وشوی صحیح دست‌ها و نظارت مستمر بازرسان معاونت‌های بهداشتی دانشگاه‌های علوم پزشکی بر رستوران‌ها را از اصول مهم پیشگیری از عفونت‌های گوارشی هستند.
گرم کردن دوباره، سلامت غذا را تضمین نمی‌کند
خیلی‌ها تصور می‌کنند با گرم کردن دوباره غذای مانده، می‌توان باکتری‌های احتمالی آن را از بین برد و با خیال راحت مصرف کرد. در حالی که دکتر قاسمی می‌گوید: «این کار هم همیشه خطر آلودگی را برطرف نمی‌کند. اگر غذا در شرایط نامناسب نگهداری شده باشد، بعضی باکتری‌ها می‌توانند تکثیر شوند و سمومی تولید کنند که با گرم کردن معمول غذا از بین نمی‌روند. بعضی باکتری‌ها در شرایط نامناسب نگهداری تکثیر می‌شوند و سمومی تولید می‌کنند که ممکن است با حرارت معمول پخت‌وپز از بین نروند. بنابراین، گرم کردن دوباره غذا جای نگهداری صحیح آن را نمی‌گیرد.»
نظر شما