همشهری آنلاین - مریم شیرافکن: لیپیدما یک بیماری مزمن است که باعث تجمع غیرطبیعی و نامتناسب بافت چربی، معمولاً در پاها و گاهی در بازوها می‌شود. این بیماری بیشتر در زنان دیده می‌شود و ممکن است با درد، حساسیت به لمس، احساس سنگینی و کبودی آسان همراه باشد.
چرا لیپیدما ایجاد می‌شود؟
علت دقیق این بیماری هنوز مشخص نیست، اما چند عامل احتمالاً در بروز آن نقش دارند:
-
تغییرات هورمونی: علائم ممکن است در دوران بلوغ، بارداری یا یائسگی شروع شوند یا شدت پیدا کنند.
-
وراثت: سابقه خانوادگی در بسیاری از مبتلایان دیده می‌شود.
-
جنسیت: این بیماری عمدتاً زنان را درگیر می‌کند.
لیپیدما صرفاً به دلیل چاقی ایجاد نمی‌شود؛ افراد با وزن طبیعی هم ممکن است به آن مبتلا شوند.
علائم لیپیدما چیست؟
۱. تجمع نامتناسب چربی در پاها
ران‌ها، باسن و ساق‌ها بزرگ‌تر از بخش بالایی بدن به نظر می‌رسند. معمولاً هر دو پا تقریباً به یک اندازه درگیر می‌شوند.
۲. باقی ماندن اندازه طبیعی پاها
در الگوی شایع لیپیدما، چربی تا مچ پا می‌رسد، اما خود پاها معمولاً درگیر نمی‌شوند؛ در نتیجه ممکن است مرزی مشخص در اطراف مچ دیده شود.
۳. درد، حساسیت و کبودی
لمس یا فشار روی نواحی درگیر ممکن است دردناک باشد. احساس سنگینی، تورم و کبود شدن آسان نیز از علائم احتمالی هستند.
این تصاویر صرفاً برای آشنایی با الگوی ظاهری بیماری‌اند و به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیستند.
لیپیدما چگونه درمان می‌شود؟
در حال حاضر درمان قطعی و تضمین‌شده‌ای برای از بین بردن کامل بیماری وجود ندارد، اما می‌توان درد و ناراحتی را کنترل کرد.
۱. ورزش منظم و کم‌فشار
پیاده‌روی، شنا، تمرین در آب و دوچرخه‌سواری می‌توانند به حفظ تحرک، بهبود عملکرد عضلات و کنترل وزن کمک کنند. ورزش به‌تنهایی چربی اختصاصی لیپیدما را لزوماً از بین نمی‌برد.
۲. لباس فشاری پزشکی
جوراب یا لباس فشاری مناسب ممکن است درد و احساس سنگینی را کاهش دهد. انتخاب میزان فشار بهتر است با ارزیابی پزشک یا متخصص آموزش‌دیده انجام شود.
۳. فیزیوتراپی و تخلیه لنفاوی دستی
در برخی افراد، به‌ویژه اگر تورم هم‌زمان وجود داشته باشد، درمان‌های دستی و روش‌های کنترل تورم می‌توانند به کاهش ناراحتی کمک کنند.
۴. جراحی لیپوساکشن
اگر درد یا محدودیت حرکتی شدید باشد و درمان‌های غیرجراحی کافی نباشند، پزشک ممکن است لیپوساکشن با روش‌های محافظت‌کننده از عروق لنفاوی را بررسی کند. این عمل برای همه مناسب نیست و خطرات جراحی دارد؛ همچنین به معنای درمان قطعی بیماری نیست.
آیا رژیم غذایی و ورزش لیپیدما را درمان می‌کنند؟
رژیم غذایی متعادل و ورزش همچنان مهم‌اند؛ به‌خصوص اگر اضافه‌وزن هم وجود داشته باشد. اما چربی ناشی از لیپیدما ممکن است مانند چربی معمولی بدن به کاهش وزن پاسخ ندهد. بنابراین، اگر فرد با وجود کاهش وزن متوجه باقی ماندن تناسب نامعمول پاها و درد شود، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام دهد.
از کجا بفهمیم واقعاً لیپیدما داریم؟
تشخیص معمولاً با بررسی سابقه پزشکی، معاینه و ارزیابی الگوی توزیع چربی، درد و کبودی انجام می‌شود. آزمایش خون یا تصویربرداری به‌تنهایی تست قطعی لیپیدما نیست؛ گاهی برای کنار گذاشتن علل دیگر تورم یا بزرگی پاها از آن‌ها استفاده می‌شود.
نکته مهم: اگر یک پا ناگهان متورم، قرمز، داغ یا دردناک شد، آن را به لیپیدما نسبت ندهید و سریع ارزیابی پزشکی بگیرید؛ این علائم می‌توانند نشانه مشکل دیگری، از جمله لخته خون یا عفونت باشند.
لیپیدما و چاقی ممکن است از نظر ظاهری شبیه به هم باشند، اما یک تفاوت اساسی دارند: در چاقی، افزایش چربی معمولاً بخش‌های مختلف بدن را درگیر می‌کند، اما در لیپیدما چربی به‌صورت نامتناسب، به‌ویژه در پایین‌تنه، تجمع پیدا می‌کند و اغلب با درد و کبودی همراه است.
در چاقی، با کاهش وزن معمولاً حجم چربی در بخش‌های مختلف بدن کاهش می‌یابد؛ اما در لیپیدما ممکن است فرد با وجود کاهش وزن، همچنان ران‌ها و ساق‌های بزرگی داشته باشد. این تفاوت به معنای آن نیست که چربی لیپیدما اصلاً به کاهش وزن پاسخ نمی‌دهد، بلکه ممکن است کاهش حجم آن محدودتر از سایر بخش‌های بدن باشد.
۵ تفاوت مهم لیپیدما و چاقی
۱. محل تجمع چربی: در چاقی، چربی ممکن است در شکم، پهلوها، بازوها و پاها افزایش یابد؛ اما در لیپیدما، تجمع چربی بیشتر در باسن، ران‌ها و ساق‌ها و گاهی بازوها دیده می‌شود. در بسیاری از مبتلایان، بالاتنه نسبت به پایین‌تنه باریک‌تر است.
۲. درد هنگام لمس: چاقی معمولاً به‌خودی‌خود باعث دردناک شدن بافت چربی هنگام لمس نمی‌شود؛ اما درد و حساسیت به فشار از نشانه‌های مهم لیپیدما هستند.
۳. کبودی آسان: افراد مبتلا به لیپیدما ممکن است با ضربه‌های خفیف یا حتی بدون به‌خاطر آوردن ضربه، دچار کبودی شوند. این علامت در چاقی معمولی ویژگی شاخصی نیست.
۴. واکنش به کاهش وزن: در چاقی، کاهش وزن معمولاً به کاهش چربی در نواحی مختلف بدن منجر می‌شود. در لیپیدما نیز کاهش وزن می‌تواند مفید باشد، اما ممکن است عدم تناسب ران‌ها و ساق‌ها همچنان باقی بماند.
۵. وضعیت پاها و مچ: در الگوی شایع لیپیدما، چربی در اطراف مچ پا متوقف می‌شود و پاها معمولاً درگیر نمی‌شوند؛ در نتیجه ممکن است مرزی مشخص در مچ دیده شود. البته این نشانه به‌تنهایی تشخیصی نیست.
آیا ممکن است فرد هم چاق باشد و هم لیپیدما داشته باشد؟
بله. لیپیدما و چاقی می‌توانند هم‌زمان وجود داشته باشند. بنابراین، اضافه‌وزن داشتن، احتمال لیپیدما را رد نمی‌کند و لاغر بودن نیز به‌تنهایی نشانه ابتلا به آن نیست.
چه زمانی باید به لیپیدما شک کرد؟
اگر هر دو پا به‌طور نامتناسب بزرگ شده‌اند و این وضعیت با درد هنگام لمس، کبودی آسان یا باقی ماندن حجم غیرعادی پاها پس از کاهش وزن همراه است، بهتر است برای بررسی به پزشک آشنا با بیماری‌های عروقی و لنفاوی مراجعه کنید. تشخیص نهایی با معاینه پزشکی انجام می‌شود، نه صرفاً بر اساس ظاهر پاها.
منبع : https://my.clevelandclinic.org/
نظر شما