علت نفخ شکم چیست؟

به گزارش همشهری آنلاین مانند بسیاری از عملکردهای بدن، روند هضم با افزایش سن کند می‌شود و باعث می‌شود غذای هضم شده برای حرکت در امتداد دستگاه گوارش از معده به روده‌ها، زمان بیشتری صرف کند. هرچه غذا بیشتر در دستگاه گوارش بماند، فرصت بیشتری برای تولید و تجمع گاز وجود دارد که منجر به نفخ می‌شود.

شکم شما می‌تواند تغییر شکل دهد و منبسط شود تا مقادیر کمی گاز تولید شده در طول هضم منظم را تحمل کند. با تولید طبیعی گاز، دیافراگم (صفحه ماهیچه‌ای که قفسه سینه را از شکم جدا می‌کند) بالا می‌رود و دیواره شکم سفت می‌شود تا شکم بتواند شکل خود را حفظ کند. با این حال، گاز بیش از حد می‌تواند فضا را پر کند و باعث بیرون زدگی شکم شود.

نفخ شامل دو چیز متفاوت است

آنچه اکثر مردم به عنوان «نفخ کردن» می‌شناسند، از نظر فنی دو عمل متفاوت است. یکی نفخ که احساس فشار شکمی است و دیگری اتساع که تورم فیزیکی شکم است. این دو با هم باعث گرفتگی، پری و فشار می‌شوند و ناراحتی از خفیف تا شدید متغیر است.

نفخ گاه به گاه معمولاً جای نگرانی ندارد. بدن در دفع گاز اضافی، چه با آروغ زدن و چه با باد شکم، مهارت دارد. مصرف یک داروی ضد نفخ بدون نسخه حاوی ماده موثر سایمیتیکون است به کاهش موارد شدیدتر کمک کند. سایمیتیکون حباب‌های گاز را می‌شکند.

نفخ ناشی از اعصاب حساس

یکی دیگر از علل احتمالی احساس نفخ واکنش غیرطبیعی بدن به گاز طبیعی در بدن است.

همه ما در طول روز مقداری گاز جمع می‌کنیم، حتی وقتی غذا نمی‌خوریم. در پاسخ به این تجمع گاز به طور معمول، دیافراگم ما بالا می‌رود و دیواره شکم ما به عنوان یک رفلکس طبیعی سفت می‌شود و شکل شکم ما را حفظ می‌کند. با این حال، در برخی موارد، این رفلکس دچار نقص می‌شود و عکس آن اتفاق می‌افتد - دیافراگم صاف می‌شود در حالی که دیواره شکم شل می‌شود. نتیجه این است که حتی مقدار طبیعی گاز می‌تواند باعث تورم شکم شود.

این رفلکس غیرطبیعی در افرادی که سیستم عصبی حساسی دارند، به ویژه افرادی که با «سندرم روده تحریک‌پذیر» درگیر هستند، شایع‌تر است.

مراقب آنچه می‌خورید باشید

اگر از نفخ مکرر رنج می‌برید، معمولاً ناشی از غذا است. اما لزوماً مشکل چیزی نیست که می‌خورید: مشکل نحوه واکنش بدن شماست. به عنوان مثال، بسیاری از افراد در هضم قندها در دسته‌های خاصی که در مجموع FODMAP (الیگوساکاریده، دی‌ساکاریدها، مونوساکاریدها و پلی‌اول‌های قابل‌تخمیر) نامیده می‌شوند، مشکل دارند.

نمونه‌هایی از غذاهای سرشار از FODMAP شامل گندم، چاودار، پیاز، سیر، حبوبات (نخود، عدس، لوبیا)، عسل، پسته، بادام هندی، برخی میوه‌ها، مارچوبه و کنگر فرنگی است. غذاها یا نوشیدنی‌های حاوی فروکتوز یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی نیز حاوی FODMAP هستند.

این قندها به راحتی هضم نمی‌شوند، که باعث افزایش تخمیر توسط باکتری‌های روده و ایجاد گاز بیشتر می‌شود. البته شواهد زیادی وجود ندارد که نشان دهد با افزایش سن ما قندهای FODMAP را کمتر تحمل می‌کنیم.

یکی گروه دیگر از قندهای FODMAP که هضم آنها مشکل است، قند لاکتوز موجود در لبنیات است. افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند، به مقدار کافی آنزیم لاکتاز که قند لااکتوز را تجزیه می‌کند، تولید نمی‌کنند.

مصرف غذاهای پرچرب همچنین می‌تواند منجر به نفخ شود، زیرا چربی باعث کند شدن تخلیه معده می‌شود.

بالاخره نفخ بیش از حد می‌تواند ناشی از یبوست مزمن باشد که با کمتر از سه بار اجابت مزاج در هفته، داشتن مدفوع سفت یا خشک، نیاز به زور زدن برای اجابت مزاج و احساس تخلیه ناقص مدفوع تعریف می‌شود. مصرف مکمل‌های حاوی فیبر یا مصرف گاه‌به‌گاه ملین‌های می‌تواند به درمان یبوست کمک کند.