ویروس‌ها در حین تکثیر درون سلول‌های بدن و نسخه‌برداری از ماده ژنتیکی‌شان «جهش» پیدا می‌کنند، این ویروس‌های جهش‌یافته‌ را اندکی با ویروس اصلی متفاوت هستند، «واریانت‌ها» یا «گونه‌های» جدید ویروس می‌نامند.

variants

کروناویروس جدید (سارس-کوو-۲) عامل کووید-۱۹  نیز از این قاعده مستثنی نیست و در طول بیش از یکسالی که از شناسایی آن می‌گذرد، واریانت‌ها یا گونه‌های جدیدی گوناگونی از آن شناسایی شده‌اند. در حال حاضر چهار گونه از  گونه‌های جدید به علت واگیرتر یا مرگبارتر بودن اهمیت بالینی دارند، و سازمان جهانی بهداشت آنها را «گونه‌های مایه نگرانی» (variants of concern) می‌نامد.

۱- گونه آلفا

نام علمی: B.1.1.7

منشا: این گونه برای نخستین بار در اکتبر ۲۰۲۰ در منطقه کنت در جنوب شرق انگلستان کشف شد.

جهش‌ها: این واریانت حاوی جهش‌های بسیاری مربوط به پروتئین گل‌میخی ویروس، بخشی که به حمله ویروس به سلول‌ها کمک می‌کند، است. مهمترین این جهش‌ها جهش N501Y است که با افزایش اتصال ویروس به گیرنده‌ای به نام ACE2 بر سطح سلول‌ها همراه است.

ویژگی‌های بالینی: این گونه سریع‌تر و آسانتر میان انسان‌ها منتشر می‌شود و به همین علت جایگزین گونه‌های دیگر ویروس در مناطق محل انتشارش شده است. بررسی‌ها نشان داده‌اند دچار شدن به این گونه ویروس با افزایش خطر مرگ همراهی دارد.

وضعیت فعلی: این گونه به سراسر بریتانیا و دست کم ۷۰ کشور دیگر در سراسر جهان گسترش یافته است.

۲- گونه بتا

نام علمی: B.1.351

منشا: این واریانت برای نخستین بار در اکتبر ۲۰۲۰ در خلیج نلسون ماندلا در آفریقای جنوبی شناسایی شد.

جهش‌ها: این واریانت مانند واریانت آلفا دارای جهش N501Y در پروتئین گل‌میخی است و در نتیجه کارآمدی بیشتری در دسترسی به سلول‌های ما برای تکثیر درون آنها دارد. این واریانت همچنین حاوی چند جهش نگران‌کننده دیگر هم است که دو تا از آنها به نام‌های E848K و K417N اتصال آنتی‌بادی‌ها به ویروس را کاهش می‌دهند و باعث مقاومت آن نسبت به آنها می‌شوند.

ویژگی‌های بالینی: گرچه این ویروس مانند گونه آلفا سریع‌تر و آسانتر میان انسان‌ها منتشر می‌شود، اما هنوز شواهدی در دست نیست که نسبت به واریانت‌های اصلی مرگبارتر باشد. این گونه به طور متوسطی اثربخشی درمان با آنتی‌بادی‌های مونوکلونال و آنتی‌بادی‌های تولیدشده در عفونت قبلی کووید-۱۹ یا واکسن‌های کووید-۱۹ را کاهش می‌دهد.

وضعیت فعلی: این گونه اکنون در سراسر آفریقای جنوبی و به بیش از ۳۰ کشور دیگر گسترش یافته است.

۳- گونه گاما

نام علمی: P.1

منشا: این واریانت در ابتدا در گروهی از مسافران برزیلی در ژانویه ۲۰۲۱ در ژاپن کشف شد.

جهش‌ها: این گونه مانند گونه بتا دارای جهش‌های مربوط به پروتئین گل‌میخی شامل N501K، E484K و K417N (به علاوه جهش‌های بسیار دیگر) است.

ویژگی‌های بالینی: در حال شواهدی وجود ندارد که این واریانت بیماری شدیدتری ایجاد کند، اما نگرانی‌های وجود دارد که این واریانت باعث موجی از عفونت‌های دوباره در شهر مانائوس، بزرگترین شهر ایالت آمازوناس شده باشد که در اکتبر (مهر) سال پیش تصور می‌شد به مرحله «ایمنی جمعی» رسیده باشد.

این گونه ویروس به طور متوسطی اثربخشی درمان با آنتی‌بادی مونوکلونال (پادتن‌های تک‌دودمانی) و  آنتی‌بادی‌های تولیدشده در عفونت قبلی کووید-۱۹  یا واکسن‌های کووید-۱۹ را کاهش می‌دهد.

(وضعیت فعلی: این واریانت اکنون در ایالت آمازوناس برزیل بسیار شایع است و در کشورهای دیگر از جمله کره جنوبی و آمریکا هم شناسایی شده است.

۴- گونه دلتا

نام علمی: B.۱.۶۱۷

گونه یا واریانت دلتای کروناویروس که نام علمی آن B.1.617 است، برای نخستین بار در ماه اکتبر در هند شناسایی شد. 

این گونه کروناویروس اکنون در بیش از ۸۰ کشور جهان یافت شده است. این گونه در ابتدا به خاطر اینکه در ابتدا در هند کشف شده بود، «هندی» خوانده می‌شد، اما اکنون بر اساس رده‌بندی جدید سازمان جهانی بهداشت بر اساس حروف الفبای یونانی نام «دلتا» را به آن داده‌اند.

گونه دلتای کروناویروس از جمله دارای دو جهش L452R و E484Q است، در گونه‌های دیگر ویروس به طور جداگانه و منفرد دیده شده است، اما تنها این گونه است که هر دو جهش همراه هم وجود دارند.

جهش L425R که در گونه کالیفرنیایی واگیرتر کروناویروس دیده شده است، قدرت اتصال پروتئین‌های گل‌میخی سطح ویروس را به سلول‌های انسانی افزایش می‌دهد و در نتیجه باعث واگیرتر شدن ویروس می‌شود و همچنین بالقوه می‌تواند تکثیر ویروس را افزایش دهد.

جهش E484Q شبیه به جهش E484K است که در گونه‌های آلفا (انگلیسی)  و  بتا (آفریقای جنوبی) کروناویروس وجود دارد و نشان داده شده است اثربخشی آنتی‌بادی‌های تولیدشده در نتیجه تزریق واکسن یا عفونت قبلی کرونا را کاهش می‌دهند.

کارشناسان می‌گویند با توجه به این جهش‌ها که باعث می‌شوند این گونه ویروس بهتر به سلول‌های بچسبد و وارد آنها شود، این گونه واگیرتر است  و آسانتر از ویروس‌های دیگر منتشر می‌شود.

گونه دلتا اکنون مسئول ۹۰ درصد عفونت‌های جدید کووید-۱۹ در این کشور است. گونه دلتا اکنون ۲۰ درصد عفونت‌های کرونا در آمریکا را تشکیل می‌دهد و مقامات بهداشتی این کشور می‌گویند، این گونه می‌تواند به گون غالب کروناویروس در آنجا بدل شود.

پژوهشگران هنوز دقیقا نمی‌دانند آیا گونه دلتا کرونا نسبت به گونه‌های دیگر بیماری شدیدتری ایجاد می‌کند و  مرگبارتر است یا نه و میزان اثربخشی واکسن‌های موجود در برابر آن چقدر است.

بررسی‌ها نشان داده‌اند که واکسن‌های موجود در برابر گونه‌های جهش‌یافته کروناویروس از جمله گونه دلتا موثر هستند.

پژوهشگران در انگلستان میزان اثربخشی واکسن‌های دو دوزی آسترازنکا و فایزر/بیونتک را در برابر گونه دلتا نسبت به گونه آلفا (که در ابتدا در انگلیس یافت شد) مقایسه کرده‌اند.

نتایج نشان داده است که افرادی که هر دو دوز این واکسن‌ها را دریافت کرده‌اند، در برابر این گونه‌ها هم محافظت می‌شوند، اما در افرادی که یک دوز این واکسن‌ها را دریافت کرده‌اند، میزان محافظت کمتر است.

پژوهشگران هنوز دقیقا نمی‌دانند آیا گونه دلتای کرونا نسبت به گونه‌های دیگر مرگبارتر است یا نه و میزان اثربخشی واکسن‌های موجود در برابر آن چقدر است.

بررسی‌های قبلی بر روی گونه‌های کروناویروس دارای جهش L452R نشان‌دهنده افزایش ۲۰ درصدی واگیری ویروس و کاهش بیش از ۵۰ درصدی تاثیر آنتی‌بادی‌های ضد ویروس بوده است، اما بر مبنای بررسی در اسرائیل دست‌کم یکی از واکسن‌های موجود بر آن موثر است.

درباره شدت بیماری‌زایی این گونه جدید هم هنوز داده‌ای منتشر نشده است. گرچه اخیرا شمار مرگ‌های ناشی از کرونا در هند در حال افزایش بوده است، این افزایش با افزایش مشابه در موارد جدید عفونت همراه بوده است. این افزایش موارد جدید عفونت ممکن است ناشی از عوامل دیگر از جمله برگزاری تجمع‌های بزرگ یا عدم رعایت احتیاطات بهداشتی مانند ماسک زدن هم باشد. 

بعضی کارشناسان در هند هم معتقدند این گونه جدید واگیرتر است اما کشندگی بیشتری ندارد؛ با این حال افزایش موارد عفونت جدید با این گونه واگیرتر باعث افزایش بیش از حد بار بر زیرساخت بهداشتی- درمانی نه‌چندان مناسب در هند شده و به این علت مرگ‌ومیرها بالا رفته است.

تاثیر گونه‌های جدید بر واکسن‌ها

واکسن‌های فعلی کوید-۱۹ بر اساس پروتئین‌های گل‌میخی کروناویروس اصلی یش از شناسایی جهش‌ها در این گونه‌های جدید ساخته شده‌اند. با اینکه پژوهش‌ها نشان می‌دهند که واکسن‌های فعلی در برابر این گونه‌های جدید اثربخشی کمتری داشته باشند، اما به نظر می‌رسد این واکسن‌ها هنوز باعث حفاظت در برابر بیماری شدید کوید-۱۹ شوند.

همچنین شرکت‌های واکسن‌سازی به دنبال ساختن واکسن‌های جدیدی برای تزریق به عنوان یادآور به افراد هستند تا حفاظ در برابر این گونه‌های جدید بهبود یابد.

کد خبر 584794

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

دیدگاه خوانندگان

آخرین خبرهای بازار