همشهری آنلاین: سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در بخشنامه‌ای به مدیران کل منابع طبیعی استان‌ها، قطع درختان جنگلی سالم و سرپای حاشیه و حریم رودخانه‌ها را به استناد احتمال وقوع سیل یا ضرورت افزایش ظرفیت عبور آب، فاقد وجاهت قانونی اعلام کرد. این بخشنامه در پی بالا گرفتن انتقادها به طرح نشانه‌گذاری و برداشت درختان در ۲۵۳ کیلومتر از حاشیه رودخانه‌های مازندران صادر شده است؛ طرحی که با عنوان مبهم «درختان سرپای خطرساز» مطرح شده بود و نگرانی‌هایی درباره گسترش عملیات برداشت از بستر رودخانه‌ها به عرصه‌های جنگلی ایجاد کرده بود.
به گزارش همشهری آنلاین، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در نامه شماره ۱۴۰۵۲۲۶۵/۳ مورخ ۱۰ آبان ۱۴۰۵، خطاب به مدیران کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان‌ها، بر ضرورت حفاظت از درختان سرپای حاشیه و حریم رودخانه‌ها تاکید کرده است.
این ابلاغیه در شرایطی صادر شده که موضوع مکاتبات سازمان منابع طبیعی و شرکت آب منطقه‌ای مازندران برای شناسایی و نشانه‌گذاری درختان خطرآفرین در محدوده‌ای به طول ۲۵۳ کیلومتر از رودخانه‌های این استان، به یکی از مناقشه‌های جدی حوزه منابع طبیعی تبدیل شده است.
در این ماجرا، استفاده از عنوان «درختان سرپای خطرساز» و گسترش محدوده عملیات شناسایی در طول رودخانه‌های مازندران، نگرانی‌هایی درباره ورود عملیات نشانه‌گذاری و برداشت به عرصه‌های جنگلی ایجاد کرده بود. منتقدان معتقد بودند طرحی که در ابتدا با هدف رفع موانع جریان آب و پیشگیری از انسداد مسیر رودخانه‌ها مطرح شده بود، با تعمیم مفهوم درختان خطرساز به درختان ایستاده و زنده، می‌توانست زمینه مداخله در پوشش جنگلی حاشیه رودخانه‌ها و حتی ورود به عمق جنگل را فراهم کند.
این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح شد که موضوع بدهی سازمان منابع طبیعی به شرکت چوب و کاغذ مازندران نیز به این پرونده گره خورده بود. حنیف رضا گلزار، کنشگر منابع طبیعی و محیط زیست، در گفت‌وگو با همشهری پیش‌تر نسبت به احتمال برداشت درختان جنگلی برای تسویه مطالبات این شرکت هشدار داده بود. در مقابل، محمدعلی فخاری، مدیرکل دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری سازمان منابع طبیعی، ارتباط فرایند شناسایی درختان خطرآفرین با بدهی شرکت را رد کرده و بر لزوم فروش چوب از طریق مزایده عمومی و واریز درآمد آن به خزانه تاکید کرده بود.
ممنوعیت قطع درختان سالم با بهانه پیشگیری از سیل
اکنون سازمان منابع طبیعی در بخشنامه جدید خود با استناد به ماده ۳۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت کشور، بر ممنوعیت هرگونه بهره‌برداری چوبی از جنگل و برداشت درختان جنگلی، جز در موارد استثنایی پیش‌بینی‌شده در قانون، تاکید کرده است.
بر اساس این بخشنامه که به امضای کامران پورمقدم، معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی رسیده است، هرگونه نشانه‌گذاری و قطع درختان جنگلی سرپا که تنه سالم و سیستم ریشه‌ای مناسب دارند، در حاشیه و حریم رودخانه‌ها با استناد به احتمال وقوع سیل یا ضرورت افزایش ظرفیت عبور جریان آب، خارج از موارد و ضوابط قانونی و فاقد وجاهت است.
این سازمان از ادارات کل استان‌ها خواسته است از هرگونه نشانه‌گذاری و قطع غیرضروری این درختان خودداری کنند و مانع صدور مجوزهایی شوند که با ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم و تبصره‌های آن مغایرت دارد.
لایروبی رودخانه مجوز قطع درختان نیست
در بخش دیگری از این نامه تصریح شده است که احتمال وقوع سیل یا درخواست پاکسازی مسیر رودخانه، به‌تنهایی مجوزی برای نشانه‌گذاری و قطع درختان سرپا محسوب نمی‌شود. همچنین حذف موانع موجود در بستر جریانی و طغیانی رودخانه‌ها برای انجام عملیات لایروبی و اقدامات مشابه، مستلزم ارائه طرح توجیهی از سوی شرکت آب منطقه‌ای و تایید آن در کمیته فنی ادارات کل منابع طبیعی است.
سازمان منابع طبیعی همچنین درباره درختان شکسته، افتاده و ریشه‌کن‌شده در بستر و حاشیه رودخانه‌ها، بر ضرورت بررسی موردی تاکید کرده است. بر این اساس، تنها در مواردی که این درختان موجب انسداد یا محدودیت جدی عبور جریان سیلاب، به‌ویژه در محدوده پل‌ها، آبگذرها و تاسیسات زیربنایی شوند، امکان پیگیری برداشت آنها با رعایت ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم، هماهنگی با دستگاه‌های ذی‌ربط و اخذ مجوزهای لازم از دفتر جنگلداری و امور بهره‌برداری وجود دارد.
حذف درختان می‌تواند خسارات سیلاب را بیشتر کند
سازمان منابع طبیعی در توجیه ضرورت حفاظت از درختان حاشیه رودخانه‌ها، به نقش شبکه ریشه‌ای آنها در تثبیت خاک و پایداری کناره‌ها و دیواره‌های رودخانه اشاره کرده است. بر اساس این نامه، حذف درختان سالم می‌تواند موجب افزایش فرسایش کناری، تخریب دیواره‌ها و ورود رسوبات بیشتر به بستر رودخانه شود.
افزایش رسوب‌گذاری در مقاطع پایین‌دست، تشدید خسارات سیلاب، تخریب زیستگاه‌های طبیعی، کاهش تنوع زیستی و اختلال در پیوستگی اکولوژیکی کریدورهای رودخانه‌ای از دیگر پیامدهایی است که در این بخشنامه برای قطع درختان برشمرده شده است.
نظر شما