همشهری آنلاین - مریم شیرافکن: سالها یک توصیه ساده برای کمردرد داشتیم: «دراز بکش و استراحت کن تا خوب شوی.» اما پزشکی امروز نگاه متفاوتی دارد. در بسیاری از موارد کمردرد، ماندن طولانیمدت در تخت نهتنها کمکی به بهبود نمیکند، بلکه میتواند بدن را ضعیفتر کند و بازگشت به فعالیت طبیعی را دشوارتر سازد.
متخصصان حالا بیش از گذشته روی حرکت، تقویت عضلات و بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره تأکید میکنند.
اما سؤال مهم این است: اگر کمرمان درد گرفت، دقیقاً چه کار کنیم؟
چرا کمرمان درد میگیرد؟
کمر فقط چند مهره کنار هم نیست. ستون فقرات مجموعهای پیچیده از مهرهها، دیسکها، عضلات، رباطها و اعصاب است که تقریباً در تمام حرکات بدن نقش دارند.
به همین دلیل، پیدا کردن علت دقیق درد همیشه آسان نیست.
گاهی یک حرکت اشتباه، بلند کردن جسم سنگین یا فعالیت شدید باعث کشیدگی عضلات میشود. گاهی مشکل از دیسک است و در برخی افراد نیز ضعف عضلات، کمتحرکی یا عادات نامناسب روزمره میتواند زمینه درد را فراهم کند.
نکته جالب این است که هر چیزی که در MRI دیده میشود، الزاماً علت درد نیست.
بسیاری از تغییرات ستون فقرات ممکن است در تصویربرداری دیده شوند، بدون اینکه فرد علامت قابل توجهی داشته باشد.
پس برای هر کمردردی MRI نگیریم؟
نه لزوماً.
اگر کمردرد معمولی دارید و علامت هشدار خاصی وجود ندارد، پزشک ممکن است در ابتدا تصویربرداری را ضروری نداند و درمانهای سادهتر مانند ادامه فعالیت، تمرین و کنترل درد را پیشنهاد کند.
دلیلش هم این است که انجام تصویربرداریهای غیرضروری میتواند تغییرات طبیعی یا کماهمیت را نشان دهد و بیمار را به سمت نگرانی یا حتی درمانهای غیرضروری سوق دهد.
بنابراین دیدن عبارتهایی مانند «دیسک»، «برجستگی دیسک» یا «تغییرات دژنراتیو» در گزارش MRI بهتنهایی به معنی نیاز به جراحی نیست.
راز کمر سالم؛ عضلات قوی
یکی از مهمترین تغییرات در رویکرد به کمردرد، توجه بیشتر به عضلات است.
عضلات شکم و عضلات مرکزی بدن به تثبیت تنه کمک میکنند و هنگام راه رفتن، خم شدن، چرخیدن و بلند کردن اجسام، بخشی از بار را کنترل میکنند.
به همین دلیل، تمرینهای مناسب برای تقویت عضلات مرکزی، عضلات لگن و عضلات اطراف ستون فقرات میتوانند در برنامه درمان یا پیشگیری از عود کمردرد نقش داشته باشند.
البته اینجا یک هشدار مهم وجود دارد:
«ورزش» به معنی انجام هر تمرینی نیست.
اگر درد دارید، انتخاب تمرین باید متناسب با شرایط شما باشد. بعضی حرکات ممکن است برای یک فرد مفید و برای فرد دیگری نامناسب باشند.
استراحت؛ مفید اما نه بینهایت!
وقتی کمر درد میگیرد، استراحت کوتاه ممکن است لازم باشد؛ اما استراحت طولانیمدت در تخت معمولاً راهحل ایدهآلی نیست.
اگر وضعیت فرد اجازه دهد، بهتر است بهتدریج فعالیتهای روزمره را از سر بگیرد.
پیادهروی سبک، تغییر وضعیت بدن و حرکت کنترلشده میتواند به حفظ قدرت عضلات و جلوگیری از چرخه «درد ـ بیتحرکی ـ ضعف عضلات ـ درد بیشتر» کمک کند.
آیا فتق دیسک یعنی جراحی؟
این یکی از بزرگترین سوءتفاهمها درباره کمردرد است.
فتق دیسک همیشه مساوی با جراحی نیست.
در بسیاری از افراد، علائم ناشی از سیاتیک یا فتق دیسک با گذشت زمان و درمان محافظهکارانه بهتر میشوند.
بنابراین تصمیم برای جراحی نباید صرفاً بر اساس عکس MRI گرفته شود؛ علائم بیمار، معاینه پزشک، شدت مشکلات عصبی و روند بیماری هم اهمیت دارند.
تشک خیلی سفت؛ نسخهای که برای همه جواب نمیدهد
احتمالاً شنیدهاید که افراد مبتلا به کمردرد باید روی تشک سفت بخوابند.
اما یک تشک فوقالعاده سفت الزاماً بهترین انتخاب نیست.
مهمتر از «سفت بودن»، این است که تشک و بالش وضعیت مناسبی برای بدن ایجاد کنند و باعث تشدید درد نشوند.
اگر هر روز صبح با کمردرد بیشتری از خواب بیدار میشوید، شاید بد نباشد وضعیت خواب، تشک و بالش خود را بررسی کنید.
این ۵ علامت را جدی بگیرید
اگر کمردرد همراه با علائم خاصی باشد، نباید فقط به استراحت یا تمرین خانگی اکتفا کرد.
ضعف شدید یا رو به افزایش پاها، بیاختیاری ادرار یا مدفوع، بیحسی ناحیه بین پاها، تب همراه با کمردرد یا درد شدید پس از یک آسیب جدی از جمله علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
چطور از برگشت کمردرد جلوگیری کنیم؟
قرار نیست برای محافظت از کمر، تمام روز بیحرکت بمانیم.
اتفاقاً یکی از بهترین کارها این است که بدن را برای حرکت آماده نگه داریم:
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
- عضلات شکم، لگن و کمر را بهتدریج تقویت کنید.
- ساعتها پشت میز در یک وضعیت ثابت نمانید.
- هنگام بلند کردن اجسام، تکنیک مناسب داشته باشید.
- شدت تمرین را ناگهانی افزایش ندهید.
- وزن مناسب را حفظ کنید.
- خواب کافی داشته باشید.
شاید مهمترین پیام این باشد:
کمر برای حرکت ساخته شده است، نه برای ساعتها بیحرکت ماندن.
اگر کمردرد ساده و بدون علائم هشدار دارید، ترس از حرکت ممکن است کمکی به شما نکند. در بسیاری از موارد، بازگشت تدریجی و هوشمندانه به فعالیت میتواند بخشی از مسیر بهبود باشد.
اما اگر درد شدید، مداوم یا همراه با علائم عصبی است، قبل از اینکه سراغ تمرینهای اینترنتی یا درمان خودسرانه بروید، علت درد را بررسی کنید.
منبع: Harvard Health Publishing
نظر شما