استرس مزمن؛ قطعه تازه‌ای از پازل آپنه خواب

به گزارش همشهری آنلاین، آپنه خواب یکی از اختلالات شایع خواب است که در آن تنفس فرد هنگام خواب به‌طور مکرر متوقف یا محدود می‌شود. این وقفه‌ها می‌توانند سطح اکسیژن خون را کاهش دهند و پاسخ استرس بدن را فعال کنند. اگرچه استرس تاکنون بیشتر به‌عنوان پیامد اختلالات خواب شناخته شده بود، یافته‌های پژوهش جدید نشان می‌دهد این ارتباط ممکن است دوطرفه باشد.

این مطالعه که در ژورنال PNASمنتشر شده، با استفاده از آزمایش‌های حیوانی و بررسی داده‌های ژنتیکی انسان انجام شد. پژوهشگران ابتدا موش‌های بالغ را به مدت سه هفته در شرایط انزوای اجتماعی قرار دادند تا استرس مزمن اجتماعی را شبیه‌سازی کنند. سپس تنفس آنها در هنگام خواب و واکنش دستگاه تنفسی به کاهش اکسیژن و افزایش دی‌اکسیدکربن بررسی شد.

نتایج نشان داد موش‌های منزوی هنگام خواب مکث‌های تنفسی بیشتری داشتند و واکنش تنفسی آنها در شرایط کمبود اکسیژن یا افزایش دی‌اکسیدکربن شدیدتر بود. این تغییرات در موش‌های نر چشمگیرتر بود. در آزمایش دیگری نیز موش‌های نر منزوی پنج برابر بیشتر دچار انسداد راه هوایی و افت اکسیژن خون شدند؛ در حالی که چنین افزایشی در موش‌های ماده مشاهده نشد.

پژوهشگران احتمال می‌دهند تغییرات ایجادشده در اعصاب و عضلاتی که وظیفه باز نگه داشتن مجاری تنفسی را بر عهده دارند، در این ارتباط نقش داشته باشد. همچنین موش‌های تحت استرس، به‌ویژه نرها، فشار خون بالاتر و چربی بدن بیشتری پیدا کردند.

در بخش انسانی پژوهش، داده‌های ژنتیکی صدها هزار نفر بررسی شد. نتایج نشان داد افرادی که از نظر ژنتیکی گرایش بیشتری به احساس تنهایی داشتند، با خطر بالاتر آپنه خواب مواجه بودند. این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن چربی بدن نیز مشاهده شد؛ بنابراین، رابطه میان تنهایی و آپنه خواب صرفاً ناشی از افزایش وزن نبود.

این موضوع چه تاثیری بر خواب دارد؟

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته‌ها به معنای اثبات رابطه مستقیم علت و معلولی میان استرس یا تنهایی و آپنه خواب در انسان نیست. مطالعه حیوانی و تحلیل ژنتیکی انسانی از روش‌های متفاوتی استفاده کرده‌اند و برای مشخص شدن این ارتباط به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

متخصصان می‌گویند عوامل شناخته‌شده‌ای مانند اضافه‌وزن همچنان از مهم‌ترین عوامل خطر آپنه خواب هستند، اما استرس مزمن ممکن است یکی دیگر از قطعات پازل این اختلال باشد.

خروپف مداوم، بیدار شدن همراه با احساس خفگی یا نفس‌نفس زدن و احساس خستگی با وجود خواب کافی از علائمی هستند که نباید صرفاً به استرس نسبت داده شوند. در صورت تداوم این علائم، مراجعه به پزشک و بررسی احتمال آپنه خواب ضروری است.