ارزیابی بهداشت آب از منبع  تا شبکه توزیع | مهمترین عوامل تهدید کننده کیفیت آب سدها چیست؟

همشهری آنلاین: برنامه ایمنی آب با هدف شناسایی و کنترل مخاطرات تهدیدکننده کیفیت آب شرب از سال ۱۳۹۰ برای سدهای کشور به اجرا درآمده است. بر اساس این برنامه که سازمان جهانی بهداشت نیز آن را تائید کرده، همه مراحل تامین آب از حوضه‌های آبریز و سدها تا شبکه توزیع و مصرف زیر پوشش قرار می‌گیرد.

رئیس کمیته پیامدهای سلامتی سدها و مدیر گروه بهداشت محیط دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قم با اشاره به اینکه این برنامه بر پایه مدیریت ریسک طراحی شده است، گفت: در گذشته تمرکز اصلی بر کنترل کیفیت آب در نقطه مصرف بود، اما در برنامه ایمنی آب تلاش می‌شود عوامل خطر را پیش از آلوده کردن آب مصرفی شناسایی و کنترل شوند.

محمد فهیمی‌ نیا در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین ادامه داد: اجرای برنامه ایمنی آب در شهرها و روستاهای کشور الزامی است و شرکت‌های آب و فاضلاب متولی اصلی آن هستند. وزارت بهداشت نیز وظیفه نظارت بر اجرای برنامه را بر عهده دارد و دستگاه‌های مختلف در بخش‌های مرتبط با آن همکاری می‌کنند.

او افزود: برنامه ایمنی آب (WSP) با بهره‌ گیری از دستورالعمل ‌های سازمان جهانی بهداشت تدوین شده و همه اجزای زنجیره تامین آب از منابع اولیه، سدها، تصفیه‌خانه‌ ها، خطوط انتقال، مخازن ذخیره و شبکه توزیع را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. هدف اصلی این برنامه، پیشگیری از بروز آلودگی و کاهش ریسک‌های احتمالی است تا آب سالم و ایمن در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد. در این چارچوب، تهدیدهای احتمالی در هر بخش شناسایی و برای رفع یا کاهش آن‌ها برنامه‌ ریزی می‌شود.

رئیس کمیته پیامدهای سلامتی سدها با اشاره به نتایج اجرای این برنامه در سال‌های اخیر گفت: برنامه ایمنی آب به بهبود نظام پایش و مدیریت کیفیت آب شرب کشور کمک کرده است، هرچند در برخی مناطق همچنان تکمیل زیرساخت ‌ها و اجرای کامل اقدامات پیش‌بینی شده نیازمند پیگیری بیشتر است. سدها نیز بخشی از این برنامه هستند و کیفیت آب آن‌ ها به طور مستمر پایش می‌ شود.

فهیمی‌ نیا درباره مهم‌ ترین عوامل تهدیدکننده کیفیت آب سدها گفت: عمده آلودگی ‌های موجود در مخازن سدها ناشی از ورود فاضلاب خام شهرها، روستاها و برخی صنایع بالادست است. در مناطقی که شبکه جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب وجود ندارد، پساب‌ها وارد رودخانه‌ها شده و در نهایت به مخازن سدها می‌رسند.

این استاد دانشگاه افزود: فضولات دام و طیور نیز از دیگر منابع مهم آلودگی محسوب می‌شوند. در برخی مناطق، رعایت نشدن حریم رودخانه ‌ها و مخازن سدها باعث می‌شود فضولات دامی وارد منابع آب شود. علاوه بر این، مصرف کودهای شیمیایی و سموم کشاورزی در اراضی بالادست و انتقال آنها از طریق رواناب ‌ها به رودخانه ‌ها و سدها، کیفیت آب را تحت تاثیر قرار می‌دهد.