همشهریآنلاین - پروانه بندپی: با وجود تکرار سالانه بحث «کمبود پزشک متخصص» در کشور، رئیس سازمان نظام پزشکی معتقد است چالش اصلی نظام سلامت نه کمبود پزشک، بلکه توزیع نامتوازن نیروهای متخصص است.
به گفته او، تمرکز پزشکان در ۵ کلانشهر بهویژه تهران، افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی بدون توجه به زیرساختهای آموزشی و نبود مشوقهای مؤثر برای ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، هم دسترسی عادلانه مردم به خدمات درمانی را مختل کرده، هم به افت کیفیت آموزش پزشکی انجامیده و هم کمبود پزشک در مناطق محروم را تشدید کرده است.
از سوی دیگر، افزایش سالانه ظرفیت پزشکی تا جایی پیش رفته که وزارت بهداشت اخیرا در نامهای به رئیسجمهور خواستار کاهش ظرفیت پذیرش پزشکی عمومی در سال ۱۴۰۵ از ۱۶ هزار نفر به ۸ هزار و ۶۵۰ نفر و دندانپزشکی از ۳۳۰۰ نفر به ۱۹۰۳ نفر شده است. این وزارتخانه کمبود بودجه را دلیل اصلی این پیشنهاد عنوان کرده؛ موضوعی که به دلیل مغایرت با مصوبه افزایش سالانه ۲۰ درصدی ظرفیت پزشکی، با انتقاد برخی رسانهها مواجه شده است.
مساله اصلا کمبود پزشک نیست
دکتر محمد رئیسزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی کشور در گفتگو با همشهریآنلاین، معتقد است که کشور با مشکل کمبود پزشک متخصص مواجه نیست و تاکید میکند: در حال حاضر حدود ۱۷۵ هزار پزشک عمومی و متخصص در کشور داریم که از این تعداد، حدود ۱۱۰ هزار نفر پزشک عمومی و بیش از ۶۵ هزار نفر پزشک متخصص و فوقتخصص هستند. همچنین نزدیک به ۷۰ هزار دانشجوی پزشکی در حال تحصیلاند که با فارغالتحصیل شدن آنها طی سالهای آینده، تعداد پزشکان کشور به حدود ۲۵۰ هزار نفر خواهد رسید.
رئیسزاده با اشاره به این که سرانه پزشک کشور بالاتر از اهداف پیشبینیشده در اسناد بالادستی مثل ماده واحده شورای عالی انقلاب فرهنگی و برنامه پنجساله هفتم توسعه است، میگوید: شورای عالی انقلاب فرهنگی سرانه ۲۰ پزشک و برنامه هفتم توسعه سرانه ۲۳ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت را هدفگذاری کردهاند و با روند فعلی، کشور به سرانهای بالاتر از این اعداد خواهد رسید. بنابراین مساله اصلی نظام سلامت اصلا کمبود پزشک نیست.
حضور ۴۲ درصد پزشکان فقط در ۵ کلانشهر
به گفته این مسئول مشکل در توزیع نامتوازن و نامتناسب پزشکان در کشور است. در بعضی رشتهها، سرانه پزشک نسبت به جمعیت در تهران و تعدادی از کلانشهرها ۲ تا ۳ برابر استانداردهای جهانی است. در حال حاضر حدود ۴۲ درصد پزشکان متخصص کشور فقط در ۵ کلانشهر زندگی و فعالیت میکنند. در حالی که این شهرها تنها ۱۸ درصد جمعیت کشور را در خود جای دادهاند.
رئیسزاده میگوید: این نابرابری در برخی رشتههای فوقتخصصی شدیدتر است. در مواردی مشاهده میشود که ۵۰ درصد متخصصان یک رشته تنها در تهران متمرکز شدهاند. در چنین شرایطی، سرانه آن تخصص در تهران ۳ تا ۴ برابر استانداردهای جهانی است. در حالی که برخی استانها حتی به حداقلهای جهانی هم دسترسی ندارند. این آمارها نشان میدهد که توزیع پزشکان در کشور نامتوازن است و اولویت اصلی نظام سلامت باید اصلاح این وضعیت باشد.
دلایل توزیع نامتوازن پزشکان در کشور
رئیس سازمان نظام پزشکی کشور درباره دلایل توزیع نامتوازن پزشکان در کشور توضیح میدهد: آدرس غلط دادن برخی افراد و رسانهها و ... به مسئولان بالادستی کشور منجر به تصمیمگیریهایی میشود که مشکلات را پیچیدهتر خواهد کرد. آدرس غلط دادن یعنی اینکه مساله در حد «کمبود پزشک» تعریف شود. در این صورت، تصمیماتی مثل افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی در دستور کار قرار میگیرد که نه تنها مشکل توزیع را حل نکرده، بلکه کیفیت آموزش پزشکی را هم با آسیب جدی مواجه کرده است.
او میگوید: دانشگاهی که ۵۰ نفر ظرفیت دارد و شما ظرفیت آن را به ۲۰۰ نفر میرسانید، آن دانشگاه و دانشجوها با خاک یکسان میشوند و الان این اتفاق رخ داده است؛ در دانشگاههای علوم پزشکی با کمبود کلاس و خوابگاه مواجهایم و مجازی شدن آموزش هم مزید بر علت شده است. بهعلاوه، دانشجوی پزشکی باید آموزش بالینی ببیند اما وقتی تعداد دانشجو بیشتر از ظرفیت باشد، آموزش دچار اختلال میشود.
با اجبار نمیشود پزشکان را در مناطق محروم نگه داشت
رئیس سازمان نظام پزشکی کشور تاکید میکند: باید بنشینیم ببینیم چرا توزیع نامتناسب است و چطور میشود مشکل را حل کرد تا هم ماندگاری پزشکان در شهرها بالا برود و هم مردم مجبور نشوند برای کارهای درمانی، از شهرهای خود تا کلانشهرها بروند. پزشکان دوران طرح خود را در مناطق محروم میگذرانند، اما به محض پایان تعهد خدمت، منطقه را ترک میکنند. دلیل این موضوع هم روشن است؛ الزامات ماندگاری فراهم نشده است. نمیشود با اجبار و فشار، پزشکان را در مناطق کمبرخوردار نگه داشت. باید مشوقهای واقعی برای زندگی و فعالیت حرفهای آنها در این مناطق ایجاد شود.
این مقام مسئول درباره مشوقها توضیح میدهد: از جمله مشوقها میتوان به معافیت یا تخفیف مالیاتی، تعرفههای ترجیحی، تسهیلات مسکن، مجوز مطب و سایر حمایتهای رفاهی اشاره کرد. اجرای چنین برنامههایی برای جامعه پزشکی کشورغیرممکن نیست و میتواند نقش مهمی در افزایش ماندگاری پزشکان در مناطق محروم داشته باشد. همه امکانات را در شهرهای بزرگ متمرکز کردهایم و بعد میگوییم چرا پزشکان در شهرهای کوچک نمیمانند؟
بیشتر بخوانید؛
-
کشورهای پیشرفته پزشکان خود را از ایران و هند و چین تامین میکنند
-
بیپولی، خیلی از پزشکان را بلاگر کرد
استقبال سرد دانشجویان از ۴ رشته تخصصی
رئیسزاده میگوید: ما بیشتر از آن که کمبود متخصص داشته باشیم، با کاهش استقبال از برخی رشتههای تخصصی مواجهایم. در سالهای اخیر ورودی رشتههایی مثل بیهوشی، اطفال، بیماریهای عفونی و جراحی اطفال به شدت کاهش پیدا کرده است. به دلیل آدرسهای غلط دادن بعضی سازمانها و اندیشکدههای متوهم، طی ۴ سال گذشته بیش از ۱۴۰۰ نفر کاهش ورودی در این رشتهها ثبت شده و اگر این روند ادامه پیدا کند، قطعا در آینده نزدیک با کمبود متخصص در این حوزهها مواجه خواهیم شد.
رئیس سازمان نظام پزشکی کشور تاکید میکند: وقتی تمرکز فقط بر افزایش ظرفیت دانشجوی پزشکی باشد، معلوم است که از این طرف غافل میشویم. افزایش ظرفیت که هنر نیست. اگر مسئولان هنر دارند، جاهایی که کار دشوار است و به ورود و برنامهریزی نیاز دارد، مداخله کنند. وگرنه افزایش بیرویه ظرفیت پذیرش دانشجو روی کاغذ که فقط باعث میشود دانشگاهها به خاک سیاه بنشینند، هنر نیست و این کار را دشمن هم میتواند بکند. شما ظرفیت را ۱۰ برابر هم کنید، جوانان به سمت رشتههای بیهوشی و ... نمیروند.
مسیر غلط است اما کسی گوش نمیدهد
رئیس سازمان نظام پزشکی کشور میگوید: بعضی مسئولان و رسانهها تمایلی به شنیدن مشکلات واقعی حوزه سلامت ندارند و دوست دارند به موضوعاتی بپردازند که با آمال و باورهای خودشان سازگار است. و طبیعتا ادامه این روند نه تنها مشکلات نظام سلامت را حل نخواهد کرد، بلکه میتواند کیفیت آموزش پزشکی را هم تضعیف کند.
رئیسزاده تاکید میکند: تاوان یک جامعه پزشکی ضعیف و بیکیفیت قطعا بر گردن کسانی است که دارند این روند را دنبال میکنند. وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی کشور، کمیسیون بهداشت مجلس و فرهنگستان علوم پزشکی همه دارند میگویند این راه غلط است اما آنها راه خودشان را میروند و به حرفهای تخصصی گوش نمیدهند. هرکس که نظر نخبگانی و علمی را نادیده بگیرد، در این مسیر اشتباه، سهیم و شریک است.
نظر شما