به گزارش همشهری آنلاین رانندگی طولانی چه برای رفت و آمد روزانه به محل کار و چه برای سفر جادهای به سمت یک تفریحگاه میتواند بسیار خستهکننده باشد، اما چرا اینگونه است و برای برطرف کردن آن چه میتوان کرد؟ علت خستگی این است که رانندگی یک کار پیچیده است که نیاز به همکاری بخشهای مختلف مغز شما دارد- از جمله آن بخشهایی که به شما در برنامهریزی، هوشیار ماندن و درک جهان کمک میکنند.
اما وقتی خسته هستید، این بخشهای مغز شما ممکن است به خوبی کار نکنند. به همین دلیل است که خستگی راننده مشکلات نگرانکنندهای ایجاد میکند و رانندگی در حالت خوابآلودگی علت درصد قابلتوجهی از تصادفات در جادهها است.
علوم اعصاب رانندگی
رانندگی به تعداد بسیار زیادی از مناطق خاص مغز نیاز دارد. این مناطق شامل مخچه و قشر پیشحرکتی، دو ناحیه مغز است که به هماهنگی حرکت کمک میکنند. همچنین «قشر خارج از مخطط» مغز (extrastriate cortex) که اطلاعات بصری از دنیای اطراف را پردازش میکند، درگیر است. رانندگی همچنین تالاموس را فعال میکند، بخشی از مغز که کمک میکند هوشیار بمانید و اطلاعات حسی را به حرکت جسمی تبدیل کنید.
چرا خستگی راننده بسیار خطرناک است؟
تحقیقات نشان میدهد رانندگی در حالت خستگی میتواند به اندازه رانندگی تحت تأثیر الکل خطرناک باشد. خستگی یک حالت فیزیولوژیکی از اختلال است که بر عملکرد ذهن و بدن شما تأثیر میگذارد. خستگی به طور خاص میتواند بر میزان توجه، تصمیمگیری و واکنش شما به محیط اطرافتان – که برای رانندگی ایمن بسیار مهم هستند- تأثیر منفی بگذارد. با این حال، «ریزخوابها» شاید خطرناکترین پیامد رانندگی در حالت خستگی باشند. ریزخواب یک دوره کوتاه و غیرارادی خواب است که میتواند تا ۱۵ ثانیه طول بکشد.
اما حتی در طول یک ریزخواب سه ثانیهای با سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت، ماشین شما ممکن است بیش از ۸۰ متر بدون کنترل شما حرکت کند. اگر از جاده منحرف شوید یا به عابران پیاده یا وسایل نقلیه دیگر برخورد کنید، پیامدهای فاجعهباری ممکن است رخ دهد.
مدت رانندگی مهم است
ممکن است رانندگی کاری به نظر برسد که به طور خودکار انجام میدهید. اما در واقع رانندگی به سطح بالایی از توجه و تمرکز پایدار نیاز دارد، به خصوص در مقایسه با سایر فعالیتها مانند پاسخ دادن به ایمیلها، کار با ماشینآلات یا انجام سایر کارهای معمولی.
اگر مدت طولانی رانندگی میکنید، ممکن است متوجه شوید که به مرور زمان تمرکز کمتری دارید. دلیلش این است که رانندگی به تلاش ذهنی قابل توجهی نیاز دارد، و برخی شواهد نشان میدهد که خستگی ممکن است تنها پس از ۶۰ دقیقه رانندگی ایجاد شود.
هرچه بیشتر به طور مداوم رانندگی کنید، احتمال بیشتری وجود دارد که تصمیم اشتباهی بگیرید یا به خواب عمیق فرو بروید. تحقیقات نشان میدهد که این امر به ویژه در صورتی که در شب یا در جادههای یکنواخت رانندگی میکنید، صادق است. و حتی اگر احساس خستگی نکنید، ممکن است باز هم اشتباه کنید، زیرا مغز شما کاملاً هوشیار نیست.
بنابراین اگر رانندگی طولانی در پیش دارید، یک قانون کلی خوب این است که آن را به بخشهای دو ساعته تقسیم کنید و در فواصل این بخشها استراحتهای کوتاهی بکنید. این کار میزان زمان صرف شده برای رانندگی بدون استراحت را محدود میکند که به کاهش خطر خستگی راننده یاری میرساند.
عوامل دیگری که باید در نظر گرفته شوند
چندین عامل دیگر ممکن است هنگام رانندگی شما را خستهتر کند.
- یکی از آنها خواب است. تحقیقات نشان میدهد که داشتن خواب کمتر از پنج ساعت میتواند احتمال تصادف را دو برابر کند. و بیدار ماندن برای مدت طولانی - یعنی بیش از ۱۷ ساعت - نیز با خطر بیشتر خستگی راننده مرتبط است.
- عامل دیگر رانندگی در زمانهایی است که معمولاً در حال خواب هستید. این امر ریتم شبانهروزی یا «ساعت بدن» شما را مختل میکند و احتمال به خواب رفتن شما در پشت فرمان را بالا میبرد.
- تحقیقات نشان میدهند که استرس، مراقبت از کودک حین رانندگی و عدم نوشیدن کافی آب یا خوردن غذای سالم نیز ممکن است در خستگی راننده نقش داشته باشد.
ضمنا باتجربه بودن شما در رانندگی باعث محافظت شما در برابر خستگی نمیشود و هنوز در معرض خطر تصادف ناشی از خستگی هستند. رانندگان باتجربه همچنین ممکن است بیش از حد اعتماد به نفس داشته باشند و در نتیجه، ممکن است در جاده خطرات بیشتری را متحمل شوند.
چگونه هنگام رانندگی هوشیار بمانیم؟
خواب کافی قبل از نشستن پشت فرمان بسیار مهم است. بزرگسالان برای عملکرد بهتر معمولاً هر شب بین هفت تا نه ساعت خواب نیاز دارند. اما برای رانندگی ایمن، دست کم به پنج ساعت خواب شب قبل نیاز دارید.
همچنین شواهد زیادی وجود ندارد که نشان دهد راهکارهایی مانند پایین کشیدن شیشه یا گوش دادن به موسیقی واقعا به رفع خستگی کمک میکنند.
هنگام رانندگی در مسافتهای طولانی به یاد داشته باشید که آب کافی بنوشید و مرتباً استراحت کنید. و اگر برای رانندگی خیلی خسته هستید، ابتدا چرت بزنید. همچنین میتوانید از همراه خود بخواهید که مدتی به جای شما رانندگی کند یا سفر خود را به تعویق بیندازید.
نظر شما