همشهری آنلاین: سند این ادعا را میتوان در هشدارهای صریح سازمان اطلاعات سپاه جستوجو کرد؛ چنانکه پیامکهایی در روزهای شلوغ شهرهای مختلف به تلفن همراه شهروندان ارسال شد: «والدین گرامی با توجه به برنامه دشمن برای افزایش سطح خشونت عریان و تصمیم برای کشتهگیری مردم، ضمن هوشیاری در برابر نقشه دشمن، از حضور در خیابان و تجمع در محلهای درگیر خشونت، خودداری نموده و فرزندان خود را نسبت به تبعات همکاری با مزدوران تروریستی که مصداق خیانت به کشور است، آگاه نمایید.»
تمرکز بر حضور نوجوانان در این ناآرامیها، دوباره پرسشهای بیجواب گذشته را یادآوری کردند: «چرا نوجوانان سریع تر و جلوتر از سایر گروه های سنی به خیابان کشیده میشوند؟ چه عواملی باعث میشود برخی در این گروه سنی از فراخوانهای این روزها استقبال کنند؟»؛ سئوالاتی که داوود طالقانی، تحلیلگر رسانه و علوم اجتماعی تا حدودی به آنها پاسخ داده است.
تصمیمات فردگرایانه
داوود طالقانی ریسک پذیری و تهور نسل نوجوان را ناشی از فردگرا بودن کنشها و تصمیمات آنها میداند و میگوید:«خانواده نهادی محافظه کار است و کسانی که از سنین نوجوانی عبور کردهاند و به مرحله مسئولیتپذیری در نهاد خانواده رسیدهاند، در مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کنش پرریسکی ندارد، اما نسل زد، نسل آلفا و دیگر گروههای سنی ذیل عنوان جوان و نوجوان که هنوز به مرحله تشکیل خانواده نرسیدهاند، از ریسک پذیری بالایی برخوردارند.»
ظرفیت های اجتماعی
این تحلیلگر اجتماعی و کارشناس رسانه بیتوجهی حاکمیت به ساختارهای ذهنی و ویژگیهای شخصیتی نسل جوان را یک خطای راهبردی عنوان میکند و ادامه میدهد: «نوجوانان سرمایه اجتماعی ارزشمند جامعه هستند که در دورههای حساس جامعه مانند دوران جنگ تحمیلی و حتی جنگ 12 روزه نقش موثر و قابل توجهی ایفاء کردهاند. حالا هم نباید این پتانسیل وسرمایه اجتماعی عظیم کشوررا نادیده بگیریم یا در برخورد با آنها به بیراهه برویم. هیجاناتی که در شخصیت نوجوانان و جوانان وجود دارد بخش غیر قابل انکار شخصیت و روحیات آنها است که اگر در جهت تأمین منافع ملی هدایت شوند، میتوانند در ساختن آینده کشور تأثیر بسزایی داشته باشند.»
ذهنیت سازی هدفدار
طالقانی تصویرسازی ذهنی رسانههای بیگانه برای نوجوانان را مهمترین عامل عصیان و اعتراض آنها نسبت به شرایط موجود جامعه میداند و میگوید: « احساسات و نگرشهای منفی که نسبت به شرایط کشور در میان تعداد محدودی از نوجوانان به وجود آمد، زمینه سوء استفاده دشمن را ایجاد کرد. این نگرش حاصل تصویری است که شبکه رسانهای و تبلیغاتی دشمن از جایگاه فعلی و آینده ایران ترسیم میکند. در این تصاویر چهره جمهوری اسلامی ایران را ضد زندگی معرفی میکنند و پیشرفتها و داشتههای کشور را نادیده میگیرند، اما غرب به عنوان یک شهر آرمانی و مدینه فاضله تعریف میشود که همه ارکان آن در جهت ایجاد یک زندگی ایدهآل، پویا و شورانگیز به پیش میرود.»
وقت جنبش رسانهای است
او شکلگیری یک آرایش رسانهای نظاممند و هدفدار را برای اصلاح این دیدگاه لازم میداند و توضیح میدهد: «ما به یک جنبش رسانهای و دیجیتالی نظاممند نیازمندیم تا گفتار رسانهای موثری شکل بگیرد. در این جنبش که رسانه ملی نقش محوری دارد، باید همه رسانههای مکتوب و شنیداری تا انسان رسانهها و خردهرسانههای سایبری بسیج شوند تا بتوانند با بیانی موثر اثرات تخریبی روایتهای تحریف شده از ایران را کاهش دهند. در این گفتار رسانهای باید پیشرفتهای کشور در زمینههای علمی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ... بازگو شود تا مخاطب نوجوان از آینده تصویری روشن و امیدوارکننده داشته باشد.»
رسانههای مجازی پرطرفدار
اقبال نسل جوان به رسانههای مجازی و مرجعیت پیدا کردن این سکوهای خبری در نسل زد و آلفا موضوع دیگری است که طالقانی به آن اشاره میکند و توضیح میدهد: «در محبوبیت خرده رسانهها و سکوهای ارتباطی دیجیتالی در همه اقشار جامعه و به ویژه نوجوانان و جوانان تردیدی نیست و در برخورد حاکمیت با پلتفرمهای دیجیتالی این مقبولیت عمومی باید مورد توجه قرار بگیرد. حضور بیش از 40 میلیون کاربر در فضای مجازی و استفاده آنها از پلتفرمهای مختلف باعث میشود که هر برخورد نسنجیده با رسانههای دیجیتال نارضایتی عمومی به وجود آورد که باید از آن پرهیز داشته باشیم، اما اگر آرایش رسانهای بومی به درستی شکل بگیرد تا مخاطب خرده روایتهای موثری دریافت کند، میدانداری این سکوهای ارتباطی هم تحت تأثیر قرار میگیرد.»
ارائه الگوهای اعتراضی خشونت پرهیز
داوود طالقانی ترسیم الگوهای اعتراضی به دور از خشونت را یکی از وظایف رسانههای بومی عنوان میکند و میگوید: «اگر گفتارهای رسانهای به ایجاد گفتمان مدنی به دور از خشونت منجر شود، شاهد اعتراضات خشونتبار در کف خیابان نخواهیم بود، اما در کنار این گفتمانسازی باید انتخابگری و هوشمندی مخاطبان رسانهها هم تقویت شود. باید کاربران مختلف رسانهها و به ویژه جوانان به این باور برسند که برای به ثمر رسیدن خواستههای خود، کنش و کلامی به دور از تخریبگری داشته باشند و جایگزینی روشهای اعتراضی بدون خشونت و به دور از روشهای مخرب، اقدامی هوشمندانه و کارآمد است.»
نظر شما