هویت شهری

فانفار؛ نخستین قرارِ تهرانی‌ها با شهربازی

تهران قدیم پیش از آن‌که بوستان‌ها و مجموعه‌های تفریحی عمومی چهره شهر را تغییر دهند، تفریحش را در باغ‌های شمیران، امامزاده‌ها و ییلاق‌های اطراف پایتخت جست‌وجو می‌کرد؛ اما رشد شهر و پررنگ‌شدن نیاز به سرگرمی‌های تازه پای نخستین شهربازی‌ها را به تهران باز کرد.

چه خبر از مناطق؟ از بهره مندی ظرفیت قنات مهدی‌آباد تا تکمیل ۶۶ پروژه توسعه محله ای در غرب تهران

از آنجا که رضایت شهروندان در الویت برنامه های مدیریت شهری است، شهرداران ۲۲ منطقه با توجه به نیاز مردم پایتخت پروژه های شهری خود را اجرا می کنند. در هر گوشه از تهران طرحی در حال اجرا است. اینکه امروز چه اقداماتی در شهر صورت گرفته را در گزارش زیر می خوانیم.

قصه مردی که تهران را زندگی کرده است | خاطره‌بازی مسعود فروتن با خشایار راد

روایت زندگی در جنوب تهران، وقتی از زبان خشایار راد شنیده می‌شود، بیشتر شبیه یک فیلم سیاه‌وسفید قدیمی است؛ با قاب‌هایی از میدان‌ها و کوچه‌هایی که امروز شاید فقط نامی از آن‌ها مانده باشد.

پسربچه‌ای از جنوبِ شمیران | گفت‌وگوی صمیمی با حسن روشن، اسطوره بی‌تکرار فوتبال ایران

خیلی‌ها با شنیدن نام «شمیران» برج‌های بلند، خیابان‌های عریض و خانه‌های لوکس امروزی در ذهنشان تداعی می‌شود؛ اما برای نسلِ حسن روشن، «شمرون» هنوز همان روستای باصفایِ ۷۰ سال پیش است با دیوارهای کاهگلی، تفریحات جذاب سرپل تجریش و رودخانه‌های خروشانی که محله‌ها را به هم وصل می‌کرد.

وقتی چشم شاه، سرنوشت یک آبادی را عوض کرد | روایتی از هویت تاریخی محله پاسداران

پاسداران امروز روزگاری سلطنت‌آباد دیروز بود. محله‌ای که از باغ و قنات و کاخ به خیابان، پادگان و برج رسید. روایت سلطنت‌آباد، فقط روایت یک محله نیست بلکه قصه دگرگونی تهران است. قصه جایی که روزی شاه قاجار آن را برای خوش‌نشینی و کاخ‌سازی پسندید و بعد سرنوشتش نوعی دیگر رقم خورد.

هنر ایرانی، نماد عزاخانه‌های تهران قدیم

تهرانی‌های در آماده‌سازی شهر و محله برای عزاداری‌های محرم و صفر سنگ‌تمام می‌گذاشتند و از واگذاری مال و منال و هر گونه وسیله برای آماده‌سازی و سیاهپوش کردن تکیه‌ها و حسینیه‌ها دریغ نداشتند. این‌ میان، اشعار مرثیه‌سرایان پارسی‌زبان صدرنشین و نماد عزاخانه‌های تهران قدیم بود.

خانه‌ تهرانی‌های قدیم چطور روشن می‌شد؟ | آداب جالب روشن کردن چراغ در خانه و مغازه

تهران صدسال پیش‌ روشن نبود. اگر هم تک‌ و توک و مکانی و خیابانی در شهر روشن بود روشنایی‌اش را یا از فانوس می‌گرفت یا چراغ‌موشی.

وقتی پلیس سبیل داروغه‌ها را دود داد

تیر ماه سال ۱۲۹۲ سرهنگ «وستداهل» سوئدی در اعلامیه‌ای رسماً آغاز به کار پلیس تهران یا همان «نظمیه» را با  تشریح وظایف آن سازمان را اعلام کرد. این تاریخ از آن جهت مهم است که این سرهنگ سوئدی نهاد و ساختاری را بنیان نهاد که تا به امروز کم‌وبیش دیده می‌شود و از سوی دیگر، فساد و ظلم داروغه‌ها را برچید.

حکایت‌هایی از زندگی شهید امیرحسین رشیدی به روایت برادرش

خنده‌هایی که فراموش نمی‌شوند

«هنوز هم باورم نمی‌شود امیرحسین رفته باشد.»؛ این را حمیدرضا رشیدی می‌گوید؛ برادری که میان حرف‌هایش بارها سکوت می‌کند، بغضش را فرو می‌برد و دوباره از امیرحسین برایمان تعریف می‌کند؛ از برادری که به‌گفته او «اهالی محله خنده‌هایش را فراموش نمی‌کنند.»

روایت غذاهای نذری محرم در تهران ۷۰ سال پیش

نذری منحصربه‌فرد پایتخت در ماه عزای حسینی | از شیربرنج تا آش ابودردا و کشک کله‌بره

رسم مهربانی و اطعام نیازمندان میان تهرانی‌ها در ٢ ماه سال بیشتر از دیگر ایام رواج داشت. در ماه رمضان به‌صورت دستگیری کردن از همنوع و در ماه محرم پخش نذری میان عزاداران حسینی. اما تهرانی‌ها در ماه محرم چه غذاهایی نذر می‌کردند؟

انتقال پایتخت در جنگ جهانی اول

با آغاز جنگ جهانی اول اگرچه دولت ایران اعلام بی‌طرفی کرده بود تا کشور را از درگیری‌های ویرانگر دور نگه دارد، اما این بی‌طرفی در عمل چندان دوام نیاورد. علیرضا زمانی، تهران‌پژوه، در این باره می‌گوید: «دولت‌های انگلیس، روسیه و عثمانی خیلی زود نیروهای خود را وارد خاک ایران کردند.»

لقمان ادهم، بانی ساخت انستیتو پاستور | منزل این پزشک تهرانی بیمارستان شد

یکی از کوچه‌های پایین‌دست خیابان ولیعصر لقمان ادهم نامگذاری شده؛ پزشکی مردمدوست و بانی ساخت یک بیمارستان و یک انستیتو.

چند روایت از زندگی و شهادت مردی که مردم او را «گره‌گشا» می‌شناختند

راز محبوبیت فرمانده

محمد سرلک فقط یک فرمانده نبود؛ مردی بود که اگر کسی گرهی در زندگی‌اش داشت، شماره او را می‌گرفت؛ از مشکلات اداری و معیشتی گرفته تا استخدام و درمان. این جمله خیال طرف مقابل را آسوده می‌کرد: «حاجی گفت پیگیری می‌کنم.»

عبدالعلی اثنی‌عشری در برنامه تلویزیونی «کوچه‌گرد» از گودها، آب‌انبارها و زندگی در تهران قدیم می‌گوید

اسرار گودهای تهران

عبدالعلی اثنی‌عشری، نویسنده و ساکن قدیمی امامزاده یحیی(ع) مهمان سومین برنامه کوچه‌گرد به میزبانی علیرضا مرادی شد تا داستان‌هایی را از همین محله‌ها برای ما بگوید.

خوش‌اخلاقی و مردمداری شهید کوچکی مثال‌زدنی بود

امضای به‌یادماندنی محمدحسین

«قرار بود برای افطار خانه باشد. شام ماکارونی پخته بودم، اما نیامد و من به‌دنبالش به بیمارستان رفتم...» زهرا رسول‌خانی، همسر شهید محمدحسین کوچکی، با بیان این جملات، روایت ۳ سال زندگی مشترک عاشقانه را برایمان آغاز می‌کند.

سبک زندگی شهید «علی میرزایی» در گفت‌وگو با مادرش

رفیقمان بود | ماجرای پرچمی که روی پیکر علی کشیده شد

علی ۳روز مانده بود به پایان سال ۱۳۷۰در روز ۲۱ رمضان به دنیا آمد و ۳۴سال بعد یعنی ۲۰ اسفند سال ۱۴۰۴،مصادف با ۲۱‌ماه رمضان، در حمله هوایی به ایست بازرسی انتهای بلوارارتش،شهید شد.