هویت شهری

وقتی چشم شاه، سرنوشت یک آبادی را عوض کرد | روایتی از هویت تاریخی محله پاسداران

پاسداران امروز روزگاری سلطنت‌آباد دیروز بود. محله‌ای که از باغ و قنات و کاخ به خیابان، پادگان و برج رسید. روایت سلطنت‌آباد، فقط روایت یک محله نیست بلکه قصه دگرگونی تهران است. قصه جایی که روزی شاه قاجار آن را برای خوش‌نشینی و کاخ‌سازی پسندید و بعد سرنوشتش نوعی دیگر رقم خورد.

هنر ایرانی، نماد عزاخانه‌های تهران قدیم

تهرانی‌های در آماده‌سازی شهر و محله برای عزاداری‌های محرم و صفر سنگ‌تمام می‌گذاشتند و از واگذاری مال و منال و هر گونه وسیله برای آماده‌سازی و سیاهپوش کردن تکیه‌ها و حسینیه‌ها دریغ نداشتند. این‌ میان، اشعار مرثیه‌سرایان پارسی‌زبان صدرنشین و نماد عزاخانه‌های تهران قدیم بود.

خانه‌ تهرانی‌های قدیم چطور روشن می‌شد؟ | آداب جالب روشن کردن چراغ در خانه و مغازه

تهران صدسال پیش‌ روشن نبود. اگر هم تک‌ و توک و مکانی و خیابانی در شهر روشن بود روشنایی‌اش را یا از فانوس می‌گرفت یا چراغ‌موشی.

وقتی پلیس سبیل داروغه‌ها را دود داد

تیر ماه سال ۱۲۹۲ سرهنگ «وستداهل» سوئدی در اعلامیه‌ای رسماً آغاز به کار پلیس تهران یا همان «نظمیه» را با  تشریح وظایف آن سازمان را اعلام کرد. این تاریخ از آن جهت مهم است که این سرهنگ سوئدی نهاد و ساختاری را بنیان نهاد که تا به امروز کم‌وبیش دیده می‌شود و از سوی دیگر، فساد و ظلم داروغه‌ها را برچید.

حکایت‌هایی از زندگی شهید امیرحسین رشیدی به روایت برادرش

خنده‌هایی که فراموش نمی‌شوند

«هنوز هم باورم نمی‌شود امیرحسین رفته باشد.»؛ این را حمیدرضا رشیدی می‌گوید؛ برادری که میان حرف‌هایش بارها سکوت می‌کند، بغضش را فرو می‌برد و دوباره از امیرحسین برایمان تعریف می‌کند؛ از برادری که به‌گفته او «اهالی محله خنده‌هایش را فراموش نمی‌کنند.»

روایت غذاهای نذری محرم در تهران ۷۰ سال پیش

نذری منحصربه‌فرد پایتخت در ماه عزای حسینی | از شیربرنج تا آش ابودردا و کشک کله‌بره

رسم مهربانی و اطعام نیازمندان میان تهرانی‌ها در ٢ ماه سال بیشتر از دیگر ایام رواج داشت. در ماه رمضان به‌صورت دستگیری کردن از همنوع و در ماه محرم پخش نذری میان عزاداران حسینی. اما تهرانی‌ها در ماه محرم چه غذاهایی نذر می‌کردند؟

انتقال پایتخت در جنگ جهانی اول

با آغاز جنگ جهانی اول اگرچه دولت ایران اعلام بی‌طرفی کرده بود تا کشور را از درگیری‌های ویرانگر دور نگه دارد، اما این بی‌طرفی در عمل چندان دوام نیاورد. علیرضا زمانی، تهران‌پژوه، در این باره می‌گوید: «دولت‌های انگلیس، روسیه و عثمانی خیلی زود نیروهای خود را وارد خاک ایران کردند.»

لقمان ادهم، بانی ساخت انستیتو پاستور | منزل این پزشک تهرانی بیمارستان شد

یکی از کوچه‌های پایین‌دست خیابان ولیعصر لقمان ادهم نامگذاری شده؛ پزشکی مردمدوست و بانی ساخت یک بیمارستان و یک انستیتو.

چند روایت از زندگی و شهادت مردی که مردم او را «گره‌گشا» می‌شناختند

راز محبوبیت فرمانده

محمد سرلک فقط یک فرمانده نبود؛ مردی بود که اگر کسی گرهی در زندگی‌اش داشت، شماره او را می‌گرفت؛ از مشکلات اداری و معیشتی گرفته تا استخدام و درمان. این جمله خیال طرف مقابل را آسوده می‌کرد: «حاجی گفت پیگیری می‌کنم.»

عبدالعلی اثنی‌عشری در برنامه تلویزیونی «کوچه‌گرد» از گودها، آب‌انبارها و زندگی در تهران قدیم می‌گوید

اسرار گودهای تهران

عبدالعلی اثنی‌عشری، نویسنده و ساکن قدیمی امامزاده یحیی(ع) مهمان سومین برنامه کوچه‌گرد به میزبانی علیرضا مرادی شد تا داستان‌هایی را از همین محله‌ها برای ما بگوید.

خوش‌اخلاقی و مردمداری شهید کوچکی مثال‌زدنی بود

امضای به‌یادماندنی محمدحسین

«قرار بود برای افطار خانه باشد. شام ماکارونی پخته بودم، اما نیامد و من به‌دنبالش به بیمارستان رفتم...» زهرا رسول‌خانی، همسر شهید محمدحسین کوچکی، با بیان این جملات، روایت ۳ سال زندگی مشترک عاشقانه را برایمان آغاز می‌کند.

سبک زندگی شهید «علی میرزایی» در گفت‌وگو با مادرش

رفیقمان بود | ماجرای پرچمی که روی پیکر علی کشیده شد

علی ۳روز مانده بود به پایان سال ۱۳۷۰در روز ۲۱ رمضان به دنیا آمد و ۳۴سال بعد یعنی ۲۰ اسفند سال ۱۴۰۴،مصادف با ۲۱‌ماه رمضان، در حمله هوایی به ایست بازرسی انتهای بلوارارتش،شهید شد.

فراگیری رسم پهلوانی در گود گردان

زورخانه گردان یکی از پاتوق‌های جوانان محله خانی‌آباد و شاپور در دهه ۴۰ و ۵۰ محسوب می‌شد. بزرگان و قهرمانان ورزشی سرشناسی رسم جوانمردی و پهلوانی را در این مکان فرا گرفتند. جهان پهلوان تختی از جمله افرادی بود که در گود این زورخانه پرورش پیدا کرد.

سال قحطی و رسیدگی به فقرا در پارک لاله | از سال‌ دمپختکی چه می‌دانیم؟

سایه جنگ، قحطی، خشکسالی و... در درازای تاریخ ایران بر سر مردم، بخصوص پایتخت‌نشینان بوده و آن چیزی که باعث شده کشور از این بزنگاه‌های تاریخی عبور کند حتی به‌سختی، همدلی و همراهی مردم با یکدیگر بوده است.

نگاهی به سبک زندگی شهیدان «اقدس اعظمی» و «اکبر عربلو» که در حمله هوایی به کلانتری ۱۱۱ منطقه ۱۰ به شهادت رسیدند

جمعه خونین هفت‌چنار

«صدای جنگنده‌ها را که شنیدم، اضطراب تمام وجودم را گرفت. با پدرم تماس گرفتم، گفتم صدای جنگنده می‌آید، کجایی؟ گفت من توی حیاطم، می‌روم نان می‌گیرم، می‌آیم… . همین که گوشی را قطع کردم، صدای انفجار شنیدم. دوباره زنگ زدم به پدرم، اما هرچه تلاش کردم، جواب نداد.»

پرواز پرنده آهنین برای نخستین بار در تهران

۱۱۲سال قبل تهرانی‌ها برای نخستین بار شاهد پرواز و فرود طیاره در پایتخت بودند، اما نه در فرودگاه و روی باند اختصاصی، بلکه در زمین‌های میدان مشق.

جنگ نان تهرانی‌ها را آجر کرد

قصه طبخ نان‌های آجری به شهریور سال ۱۳۲۰ و کوران جنگ دوم جهانی و اشغال تهران از سوی متفقین می‌رسد. روزگاری که اهالی پایتخت نشین قحطی نان را تجربه کردند.