گروه اجتماعی - بنیامین صدر: در حالی‌که معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از اضافه شدن 2 ‏شرط به شرایط ‌١٢گانه چاپی دفترچه‌های نکاحیه، مبنی بر قید عندالاستطاعه بودن زوج در نحوه پرداخت مهریه ‏و توافق و امضای زوجین در موقع اجرای عقد خبر داده است،

برخی حقوقدانان معتقدند که اضافه کردن عنوان ‏‏عندالا‌ستطاعه، اگرچه خلا‌ف ذات عقد نیست، اما شرایط را به‌گونه‌ای تغییر می‌دهد که اختیار پرداخت مهریه در ‏‏دست زوج (همسر) باشد.‏

در این میان افزایش نرخ مهریه، نشان از تغییر شرایط ‏اجتماعی است. وقتی دولت پس از جدایی و طلا‌ق، حمایت ‏چندانی ا‌ز زوجه نمی‌کند، ممتاز شناختن طلب مهریه بیشتر به بهانه حمایت از زنان و تامین آتیه ‏آنان صورت می‌‏گیرد.‏

از دیگر سو حجت‌الاسلام والمسلمین موسی احمدی با اشاره به موافقت رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با ‏چاپ این دو شرط به‌عنوان بندهای ‌١٣ و ‌١٤ در دفترچه‌های نکاحیه گفت: گرچه دربخشنامه‌ای سران دفاتر ‏ازدواج مکلف به تبیین و تشریح و تفهیم موضوع شده‌اند، اما گاهی دیده شده که بعضی از سران دفاتر به این تکلیف ‏عمل نکرده و موجب بروز مشکلاتی در این زمینه شده‌اند.

‏به گفته وی بر این اساس در چاپ جدید دفترچه‌های نکاحیه، 2 شرط به‌ترتیب با عناوین « مهریه به ‏صورت عندالمطالبه است » و « مهریه به‌صورت عندالاستطاعه است » برای امضای یکی از این موارد به ‏انتخاب زوجین درج خواهد شد. ‏

استطاعت به معنی آن است که اگر زوج توان پرداخت مهریه را داشت آن را بپردازد، یعنی دریافت مهریه از ‏سوی زوجه متوقف بر استطاعت زوج باشد تا اگر زوج توان پرداخت نداشت به زندان نیفتد.

اکرم پورنگ نیا، حقوقدان و قاضی سابق دادگستری، درباره اضافه‌شدن شروط جدید عندالمطالبه و عندالاستطاعه ‏‏بودن مهریه به دفترچه‌های نکاحیه در گفت‌وگو با ایسنا گفت: عنوان عندالاستطاعه بودن پرداخت مهریه، در ‏‏اسناد نکاحیه، دست مردان را به نوعی در پرداخت نکردن مهریه باز می‌گذارد و شخصا بر این باورم که امضای ‏‏آن به مصلحت نیست.

پورنگ‌نیا، درباره اضافه‌شدن 2 شرط جدید اظهار کرد: قانونگذار میزان مهریه را از نظر کمی یا زیادی آن تعیین نکرده و به ‏‏اراده طرفین واگذار کرده؛ اما باید به مقداری باشد که قابلیت تملک داشته باشد؛ بنابراین طرفین عقد نکاح می‌توانند ‏‏به هر مقداری که مورد تراضی و توافق آنان باشد، اقدام به تعیین مهریه کنند. ‏

وی ادامه داد: اما در قانون، پیش‌بینی شده که به محض وقوع عقد، زن مالک مهریه بوده و می‌تواند هرگونه ‏‏تصرفی در آن داشته باشد. از طرف دیگر، پیش‌بینی شده که برای پرداخت تمام یا قسمتی از مهریه می‌توان ‏‏مدتی تعیین کرد.

حال اگر مهریه‌ای برای زن تعیین نشده و روابط زناشویی واقع شد، زوجه می‌تواند از مهرالمثل ‏‏استفاده کند که با توجه به وضع و حال زن از جهت میزان تحصیلات با زنان همتراز او تعیین می‌شود.

پورنگ‌نیا خاطرنشان کرد: اگرچه چنین شروطی صرفا به‌منظور پیشگیری از عواقب تعیین مهریه‌های سنگین ‏پیش‌بینی شده است که در بسیاری از مواقع موجب زوال خانواده یا ایجاد پرونده‌های متعدد در دادگاه خانواده ‏می‌شود، اما چنانچه این نیرو و انرژی صرف این می‌شد که علت تعیین مهریه‌های سنگین که خود معلول قوانینی ‏است که امنیت زوجه را در خانواده متزلزل می‌کند، شاید نتایج بهتری حاصل می‌شد و دوام و بقای خانواده را موجب ‏می‌شد.

به‌نظر می‌رسد، ارگان‌های مسئول و صاحب‌نظران به‌منظور کاهش افراد ‏عاجز از پرداخت مهریه و کاستن از موارد سوءاستفاده ‏زنان از مهریه به‌عنوان ابزار فشار، این طرح را پیشنهاد ‏داده‌اند که پیش از این نیز در مواردی زمزمه‌هایی مبنی بر تعیین سقف مهریه، تصویب ‏قانون بازداشت نکردن زوج برای وصول مهریه، صدور بخشنامه‌های ‏حمایتی مردان، ارجاع پرونده‌های مطالبه مهریه به شوراهای حل ‏اختلا‌ف، تسریع در رسیدگی به تقاضای اعسار زوج، اعطای مرخصی‌های ‏مکرر به مرد‌های محبوس به خاطر ناتوانی در پرداخت مهریه و ‏سرانجام صدور بخشنامه‌ای برای تبدیل مهریه از عندالمطالبه به ‏عندالا‌ستطاعه مطرح شده است.‏

هرچند عندالا‌ستطاعه شدن مهریه منوط به پذیرش زوجه، توافق طرفین ‏و درج آن به‌صورت شرط ضمن‌عقد است اما این وضعیت در ‏تناقض و تنافی کامل با حق زوجه از زوج بابت وصول مهریه است؛ به‌طوری‌که زوجه‌ای که زوج را به مهریه موردنظر خود راضی می‌کند، ‏ملزم به پذیرش این شرط در ضمن عقد نخواهد بود.

مهریه عند‌المطالبه است نه عندالاستطاعه

افزودن شرط عند‌الاستطاعه بودن مهریه به عقدنامه خلاف قانون است. به گزارش ایلنا، ‌‏فریده غیرت، وکیل دادگستری عندالاستطاعه شدن مهریه را خلاف قانون و غیرقابل‌قبول دانسته و‌ ‏تاکید می‌کند:‌ ازدواج قراردادی است که زن و مرد منعقد می‌‏کنند به‌طوری که هنگام عقد، مرد قبول می‌کند مبلغی بابت مهریه زن تعیین شود و وظیفه مرد است که آن را پرداخت کند.

وی در این مورد تصریح می‌کند:‌‏ هیچ شرطی در قوانین و احکام شرعی برای پرداخت مهریه وجود ندارد و عند‌الاستطاعه یک لغت ابداعی جدید است و در اساس با قانون و شرع مخالفت دارد.

این حقوقدان معتقد است که‌‏ در قانون مدنی با صراحت عنوان شده است که به محض وقوع عقد، زن مالک مهر می‌شود و مرد مکلف است که مهریه زن را بپردازد. غیرت ادامه می‌‏دهد: مهریه عند‌المطالبه است نه عند‌الاستطاعه، یعنی به محض اینکه زن مطالبه می‌کند مرد باید این مهریه را پرداخت کند، استطاعت نداشتن مرد دلیل کافی برای عدم‌پرداخت مهریه نیست و اضافه کردن چنین شرطی خلاف قانون است.

وی اذعان می‌کند: افزودن شرط عند‌الاستطاعه بودن مهریه خلاف است و شرط خلاف را وارد قانون کردن به هیچ عنوان درست نیست.

به گفته این حقوقدان ‌‏هیچ کس حق ندارد این شرط را در عقدنامه اضافه کند، ‌‏زیرا اضافه شدن شرط عند‌الاستطاعه محدودیت‌‏هایی را در حقوق زن ایجاد می‌کند.

غیرت همچنان که با قرار دادن مهریه‌های سنگین مخالف است، می‌‏گوید: باید علت اینکه زنان تمایل دارند مهریه‌های سنگین داشته باشند ریشه‌یابی شود.

وی ادامه می‌دهد: اگر به زن‌‏ها تضمین داده می‌‏شد که از حقوق آنها دفاع خواهد شد، آنها مجبور نمی‌‏‌‏شدند برای اطمینان خاطر داشتن در زندگی و کسب حقوق برابر، از مهریه خود به‌عنوان یک اهرم فشار استفاده کنند

کد خبر 72624

برچسب‌ها

دیدگاه خوانندگان

آخرین خبرهای بازار