در شهر کهن و باستانی ری بناهای قدیمی زیادی وجود دارد که هر یک جلوه‌هایی از تاریخ، هنر و معماری کشور را به نمایش گذاشته‌اند. مسجد الهادی(ع) یکی از این بناهاست که با گذشت ۵ دهه از عمر آن، هنوز هم زیبایی و شکوهی خاص دارد.

وقت اذان

همشهری آنلاین_رابعه تیموری: درساخت این مسجد که سال ۱۳۴۵ در زمین موقوفه مرحوم «احمد امیراحمدی» ساخته شد، سبک معماری ویژه‌ای به کار رفته است. مسجد الهادی(ع) محل اقامه نماز ساکنان خیابان فداییان اسلام است.

  • مسجد ۵۰ ساله الهادی(ع) موقوفه مرحوم امیراحمدی

در گوشه‌ای از حیاط مسجد، اتاقکی سرداب‌مانند وجود دارد که به اندازه چند پله باریک از سطح زمین پایین‌تر است و بر روی در باریک و زنگ‌زده آن قفل زده شده است. به گفته اهالی در این سرداب مرحوم «احمد امیراحمدی» وخواهرش دفن شده‌اند. مرحوم امیراحمدی از نظامیان عالی‌رتبه آذری‌زبان دوره رضاشاه بود که در نقاط مختلف تهران موقوفاتی مانند مدرسه، املاک تجاری و زمین‌های کشاورزی دارد و مسجد الهادی(ع) هم از وقفیات او به شمار می‌آید.

در انتهای حیاط زیبا و بزرگ مسجد آشپزخانه، وضوخانه‌های زنانه و مردانه و شبستان مسجد قرار گرفته است. وضوخانه‌ها که تنها سازه امروزی بنا هستند، در سال‌های اخیر و برای تفکیک وضوخانه بانوان و آقایان نمازگزار ساخته شده‌اند. در کنار شبستان، ستون‌های بلند مرمرین قد برافراشته‌اند که در بلندای آنها بلندگوی پخش اذان جای گرفته است.

در بریدگی و انحنای مختصر راهرو شبستان، منزل و محل اقامت خادم مسجد قرار دارد. وقتی به داخل شبستان پا می‌گذارید، گویا از باغی سرسبز و وسیع وارد حسینیه‌ای کوچک می‌شوید. فضای شبستان که با پشتی‌های ماشین‌بافت و موکت‌های قرمز طرح محراب فرش شده، به وسیله پرده ضخیمی از هم جدا شده تا در قسمتی از آن بانوان نماز بخوانند. کاشی‌های اصفهان که دیوارهای شبستان را پوشانده و راه‌های شیشه‌ای آبی رنگ وسط آنها پاکیزه هستند و عمر ۵۰ ساله بر روی آنها درز و ترکی ننشانده است. در طبقه بالای شبستان حسینیه واقع شده که پیش از شیوع ویروس کرونا در مراسم و مناسبت‌های مسجد مورد استفاده بانوان نمازگزار قرار می‌گرفت.  

  • حیاطی مانند یک باغ

نرسیده به سه‌راه ورامین و در اواسط خیابان فداییان اسلام در آهنی سبز رنگ کوتاهی قرار دارد که آجرهای قزاقی اطراف آن مانند طرح محراب چیده شده و نام مسجد الهادی(ع) بر پیشانی‌اش نقش بسته است. کاشی‌های لاجوردی روی آجرچین‌ها را پوشانده و آیاتی از سوره مبارکه قلم و اسماء الهی با خط ثلث بر روی کاشی‌ها نوشته شده است.

از لابه‌لای ستاره‌های چند پر و اشکال هندسی توخالی قسمت فوقانی در، حیاط پر ‌دار و درختی پیداست که در نگاه اول هیچ شباهتی به تصور رایج درباره حیاط مساجد ندارد. درختان پر سن و سال و تنومند صنوبر، چنار، کاج، سرو و انبوه شمشادهای سبز و جوان دردوسوی حیاط قد کشیده و حوضی مستطیل شکل از درگاهی تا اواسط حیاط وسیع و چهارگوش مسجد امتداد پیدا کرده است.

در گوشه‌ای از این باغ باصفا چاه آبی حفر شده که درپوش آهنی روی آن نشان می‌دهد سال‌هاست آبی از داخل آن نجوشیده است. نزدیک شبستان مسجد دیواره‌های کوتاه و بلند پلکانی قرار گرفته که با سنگ مرمر پوشیده شده‌اند. بر روی سطح وسیع این دیواره‌ها برجستگی‌هایی به چشم می‌خورد که ۲‌لایه سنگ مرمر سیاه و سفید آنها را در برگرفته است. بر روی دیواره انتهایی، این پلکان حجمی هندسی که از اشکال منتظم چندوجهی ساخته شده، قد علم کرده است. مصالح مرغوب و مستحکم این احجام هم سنگ‌هایی خارا به رنگ آبی و قهوه‌ای است. این برجستگی‌ها که بر روی زیرزمین شبستان مسجد به کار رفته‌اند، سبب تهویه هوا و روشنایی فضای زیرزمین می‌شوند.  

  • مسجد باید مرمت شود

 در زمان ساخت بنا داخل دیوار شبستان مسجد حوضچه کوچکی قرار داده‌اند که برای تگری کردن آب و قراردادن یخ مورد استفاده قرار می‌گرفت. این حوضچه اکنون با ماسه پر شده و گلدانی آن را زینت داده است. حجت‌الاسلام طباطبایی می‌گوید: «این مسجد نه تنها یک مکان عبادی و فرهنگی است، بلکه در ایام مختلف سال در آن به روی مردم و گردشگران باز است.

ما در مناسبت‌های مختلف حوض را پر از آب می‌کنیم و فواره‌های حوض و درختان سرسبز حیاط، فضای مفرح و باصفایی را برای گردش و دورهم‌نشینی اهالی به وجود می‌آورد.» تخریب بنای قدیمی مسجد سبب نگرانی امام جماعت محله شده است. او می‌گوید: «با کمک‌های مردمی و بودجه‌ای که اداره اوقاف در اختیار ما گذاشت، سیستم برق‌رسانی مسجد تعمیر و آشپزخانه و وضوخانه‌های زنانه و مردانه ساخته شده‌اند، اما فضای شبستان برای نمازگزاران کافی نیست و باید توسعه پیدا کند. حوض، مناره و قسمت‌های دیگر بنا هم تخریب شده که با کمک خیّران و نمازگزاران باید زودتر مرمت شوند.»

واقف در شجره‌نامه مسجد، برنامه‌هایی مانند قرائت هفتگی قرآن کریم، ختم قرآن سالانه و برگزاری مراسم ادعیه‌خوانی را از نمازگزاران خواسته است که این برنامه‌ها پیش از شیوع ویروس کرونا به‌صورت هفتگی در مسجد برگزار می‌شد. مراسم دعای کمیل یکی از برنامه‌های پرشور مسجد الهادی(ع) است که درگذشته صبح روزهای جمعه اهالی خیابان فداییان اسلام را گرد هم جمع می‌کرد.  

  • ساختمان مسجد رو به قبله ساخته شده

معماری و ساخت سقف شبستان در نوع خود شاهکاری بی‌نظیر است. بر روی خطوط باریک و مارپیچ کاشی‌های سبز رنگ سقف شهادتین نوشته شده است. در قسمت میانی سقف مربع‌های کوچک و بزرگ که رئوس هرکدام بر میانه اضلاع مربع دیگری قرار گرفته، در هم فرو رفته و طرح هندسی خلاقانه‌ای را به وجود آورده‌اند. در مرکز این شکل هندسی لوستر بزرگی آویخته شده که بر جلوه‌گری نقوش سقف افزوده است.

در قسمتی از بنای شبستان اتاقک کوچکی قرار دارد که به‌عنوان دفتر امام جماعت مسجد مورد استفاده قرار می‌گیرد. حجت‌الاسلام «محمود پورهنگ» و حجت‌الاسلام «سیدمجتبی طباطبایی» در دوره‌های مختلف امامت مسجد الهادی(ع) را برعهده داشتند. حجت‌الاسلام طباطبایی درباره ویژگی‌های مسجد الهادی(ع) می‌گوید: «مساحت شبستان مسجد ۱۱ در ۱۱ مترمربع است. این مساحت بر مبنای حروف ابجد و به تعداد رقم‌های حروف نام حضرت علی(ع) طراحی شده است.»

مطابقت زاویه حوض و مناره مسجد با اوقات شرعی یکی از نکات برجسته معماری این عبادتگاه شهرری است. حجت‌الاسلام طباطبایی می‌گوید: «همه اجزای مسجد رو به قبله ساخته شده و قبله مسجد با دقت و صحت بسیار زیادی تعیین شده است. هنگام ظهر وقتی تیغ آفتاب بر روی شکاف تعبیه شده داخل محراب بیفتد، دقیقاً زمان اذان است.»

کد خبر 574673

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

دیدگاه خوانندگان

آخرین خبرهای بازار