همشهری آنلاین_فاطمه عسگری نیا:تبلیغات فضای مجازی این روزها با وعده‌ای وسوسه‌انگیز مخاطبان را به تغییر سن شناسنامه‌ای دعوت می‌کند؛ وعده‌ای که گاهی به شکل «کوچک کردن ۵ سال سن به‌صورت کاملا قانونی» مطرح می‌شود اما آیا هر فردی که احساس می‌کند جوان‌تر از سن شناسنامه‌ای خود به‌نظر می‌رسد، می‌تواند برای تغییر تاریخ تولد اقدام کند؟ علی زاهدی، مشاور رئیس سازمان ثبت احوال کشور، در گفت‌وگو با همشهری با رد این تصور می‌گوید: «تغییر تاریخ تولد به‌طور کلی ممنوع است و تنها یک استثنا برای آن در قانون پیش‌بینی شده است.»
به‌گفته او، براساس ماده‌واحده مصوب سال ۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی، تغییر تاریخ تولد زمانی قابل بررسی است که اختلاف سن مندرج در شناسنامه با سن واقعی و وضعیت ظاهری فرد بیش از ۵سال باشد. در چنین شرایطی درخواست متقاضی به کمیسیون تشخیص سن ارجاع می‌شود؛ کمیسیونی که در هر شهرستان با حضور قاضی دادگستری، فرماندار، رئیس شورای شهر، رئیس اداره ثبت احوال و پزشک منتخب دانشگاه علوم پزشکی تشکیل می‌شود.
البته صرف ادعای فرد برای تغییر سن کافی نیست. زاهدی تأکید می‌کند: «رسیدگی به این درخواست، فرآیندی تخصصی و قانونی دارد و متقاضی باید دلایل قابل اتکایی ارائه کند. یکی از مهم‌ترین مستندات در این مسیر نظر پزشکی قانونی است که با انجام آزمایش‌های لازم درباره سن فرد اظهارنظر می‌کند.»مدارک تحصیلی نیز در بررسی درخواست نقش مهمی دارند، زاهدی می‌گوید: «تاریخ ورود به مدرسه، حضور در پایه اول ابتدایی و سال‌های اخذ مدارک تحصیلی مختلف، با ادعای فرد درباره تاریخ تولد واقعی او تطبیق داده می‌شود. به این ترتیب، کمیسیون بررسی می‌کند که آیا ادعای اختلاف بیش از ۵ سال با شواهد موجود همخوانی دارد یا خیر. رأی نهایی نیز با اکثریت آرای اعضای کمیسیون صادر می‌شود.»
تغییر سن برای جوان‌تر شدن ممنوع است
مشاور رئیس سازمان ثبت احوال کشور با رد امکان تغییر سن به‌دلیل تمایل فرد به جوان‌تر دیده شدن، تصریح می‌کند: «هیچ مرجعی نمی‌تواند صرفا براساس ادعای شخص سن شناسنامه‌ای او را کاهش دهد. درخواست باید مستند به دلایل معتبر باشد و روند قانونی را طی کند.»
موضوع دیگری که گاهی در پرونده‌های تغییر سن مطرح می‌شود، استفاده از شناسنامه خواهر یا برادر فوت‌شده در گذشته است. زاهدی توضیح می‌دهد: «اگر فرد مدعی باشد شناسنامه فعلی متعلق به خواهر یا برادر متوفای اوست، موضوع دیگر در صلاحیت کمیسیون تشخیص سن نیست، بلکه باید از طریق طرح دعوا در مرجع قضایی پیگیری شود. درصورت صدور حکم قطعی و پذیرش ادعا، ثبت احوال براساس رأی دادگاه سند جدید ولادت تنظیم می‌کند.»
تغییر سن چقدر زمان می‌برد؟
به‌گفته زاهدی، مدت رسیدگی به پرونده‌هایی که از مسیر قضایی پیگیری می‌شوند، به عواملی مانند تعداد پرونده‌های شعبه، زمان تعیین‌شده برای رسیدگی و شرایط دادگاه بستگی دارد. این فرآیند، رسیدگی اداری در سازمان ثبت احوال نیست و باید در چارچوب مراجع قضایی انجام شود.
بنابراین برخلاف تبلیغات فضای مجازی تغییر ۵ سال سن شناسنامه‌ای نه یک خدمت عمومی و در دسترس همگان، بلکه استثنایی قانونی با شرایط مشخص است؛ استثنایی که تنها با اثبات اختلاف واقعی سن و طی مراحل قانونی می‌تواند به تغییر تاریخ تولد منجر شود.
نظر شما