همشهری آنلاین؛ آیا انسان‌ها پیش از آنکه استدلال‌کننده باشند، داستان‌پردازند؟ آیا می‌توان ارتباطات انسانی، از گفت‌وگوهای روزمره تا گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی، را نه صرفاً بر اساس منطق صوری و قواعد استدلال، بلکه از دریچه‌ی روایت و داستان فهم و ارزیابی کرد؟ والتر آر. فیشر در کتاب ارزشمند و تأثیرگذار «ارتباط انسانی به مثابه روایت» با طرح این پرسش‌ها، یکی از مهم‌ترین رویکردهای نظری در حوزه‌ی مطالعات ارتباطات، بلاغت و فلسفه‌ی ارتباطات را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد.
فیشر با معرفی نظریه‌ی «پارادایم روایی»، بر این باور است که انسان‌ها در بنیاد وجودی خود موجوداتی داستان‌پردازند و روایت، یکی از بنیادی‌ترین شیوه‌های فهم جهان، تفسیر تجربه‌ها و برقراری ارتباط با دیگران است. از نگاه او، عقلانیت انسانی را نمی‌توان صرفاً به منطق صوری و ساختارهای رسمی استدلال محدود کرد؛ چراکه انسان‌ها در مواجهه با پیام‌ها و روایت‌ها، بیش از هر چیز به دو معیار اساسی توجه دارند: انسجام روایی، یعنی سازگاری و پیوستگی درونی یک روایت، و وفاداری روایی، یعنی میزان هماهنگی آن با تجربه‌ها، باورها و دانسته‌های مخاطب.
اهمیت این کتاب در آن است که با عبور از مرزهای متعارف نظریه‌های استدلال، چارچوبی گسترده‌تر برای فهم و ارزیابی ارتباطات انسانی ارائه می‌کند. فیشر با بهره‌گیری از اندیشه‌های نظریه‌پردازانی چون کنث برک، شایم پرلمن و السدیر مک‌اینتایر، پیوند میان روایت، عقلانیت، اقناع و کنش انسانی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه داستان‌ها، ارزش‌ها و تجربه‌های مشترک در شکل‌گیری باورها و تصمیم‌های ما نقش دارند.
«ارتباط انسانی به مثابه روایت» صرفاً معرفی یک نظریه نیست، بلکه اثری بنیادین برای بازاندیشی در ماهیت ارتباط، استدلال و اقناع است. این کتاب به‌واسطه‌ی پشتوانه‌ی نظری غنی، نگاه میان‌رشته‌ای و ظرفیت تحلیلی گسترده، از منابع مرجع و خواندنی در مطالعات ارتباطات، علوم بلاغی، فلسفه و تحلیل گفتمان به شمار می‌رود؛ اثری ارزشمند برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندانی که می‌خواهند ارتباطات انسانی را فراتر از انتقال اطلاعات و تبادل استدلال‌ها، به‌مثابه فرایندی عمیقاً روایی و معناساز درک کنند.
نظر شما