گروه دیپلماتیک - همشهری آنلاین: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، پس از ورود به نیویورک برای حضور در مجمع عمومی سازمان ملل، در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «شعار امسال مجمع عمومی، احیای اعتماد به سازمان ملل برگزیده شده است. این نشان میدهد که همه کشورها اذعان دارند که دیگر اعتمادی وجود ندارد و اعتماد به این سازمان از بین رفته است.»
به اعتقاد ناظران، در یک دهه اخیر، مجموعهای از عوامل ساختاری و رویدادهای مختلف به کاهش اعتماد عمومی به سازمان ملل منجر شده است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
بنبست شورای امنیت و سوءاستفاده از حق وتو
شورای امنیت بهدلیل ترکیب غیرنمایندهای (پنج عضو دائم با حق وتو) و استفاده مکرر از وتو در بحرانهای بزرگ، ناتوان و غیرقابلاعتماد دیده میشود.
مثال: آمریکا از اکتبر ۲۰۲۳ (ابتدای جنگ غزه) تا سپتامبر ۲۰۲۵ دستکم شش بار از حق وتو در شورای امنیت برای مسدود کردن قطعنامههای مرتبط با آتشبس یا محدودیت عملیات اسرائیل در غزه استفاده کرده است.
ناتوانی در توقف یا مدیریت جنگهای بزرگ
جنگ اوکراین، و جنگ غزه و تجاوز غیرقانونی محور آمریکایی ـ اسرائیلی به ایران نمونههای بارزی هستند که در آنها سازمان ملل نتوانسته مانع از وقوع فاجعه شود. وقتی سازمانی که مأموریت اصلیاش «حفظ صلح و امنیت بینالمللی» است، در برابر بزرگترین فجایع انسانی فلج میماند، افکار عمومی بهسرعت دچار سرخوردگی میشود.
استاندارد دوگانه و اعمال گزینشی حقوق بینالملل
بسیاری از کشورها و ناظران معتقدند هنجارهای حقوق بینالملل و قطعنامهها بهصورت گزینشی و بسته به منافع قدرتهای بزرگ اجرا میشوند. این بحران مشروعیت اخلاقی باعث شده سازمان ملل نه بهعنوان ناظر بیطرف، بلکه بهعنوان ابزاری در دست اعضای قدرتمند دیده شود.
مثال: تفاوت واکنش قدرتهای بزرگ به جنگ اوکراین و غزه؛ محکومیت و تنبیه روسیه در مقابل حمایت یا دستکم سکوت در برابر جنایات صهیونیستها در غزه، لبنان، سوریه و ایران
ساختار قدرت منسوخ و عدم نمایندگی تمامی کشورها
ترکیب شورای امنیت بازتابدهنده نظم ۱۹۴۵ است، نه واقعیت ژئوپلیتیک ۲۰۲۶؛ آفریقا و آمریکای لاتین هیچ عضو دائمی در این نهاد ندارند. این شکاف نمایندگی، بهویژه برای کشورهای نوظهور، این حس را تقویت میکند که سازمان ملل «باشگاه قدرتها» است، نه نماینده واقعی همه اعضا
فاصله انتظار و واقعیت
مردم از سازمان ملل انتظار «ناجی جهانی» دارند، اما در عمل با یک میانجی با ابزارهای محدود روبهرو هستند که وابسته به اراده سیاسی اعضا است. این شکاف بین انتظار و توان واقعی، وقتی با تصاویر زنده جنگ و فاجعه انسانی چون نسلکشی غزه ترکیب میشود، حس بیاثر بودن را تشدید میکند.
نظر شما