همشهریآنلاین - پروانه بندپی: هر بار که هوا آلوده میشود، کنار توصیههایی مثل ماندن در خانه و کمتر بیرون رفتن، یک توصیه آشنا هم تکرار میشود: شیر بخورید. خیلیها میگویند لبنیات به خصوص شیر میتواند اثر آلودگی هوا را از بدن بیرون کند. اما واقعا از یک لیوان شیر چه کاری برای ریهای که در هوای آلوده نفس میکشد، برمیآید؟ آیا شیر میتواند آسیب آلایندهها را خنثی کند؟
پاسخ پزشکان، کمی با آنچه در شبکههای اجتماعی و توصیههای عامیانه میشنویم فرق دارد. متخصصان میگویند شیر پادزهر آلودگی هوا نیست و نمیتواند ذرات آلایندهای را که وارد دستگاه تنفسی شدهاند، از ریه خارج کند. دکتر سید احمد طباطبایی، فوق تخصص بیماریهای ریه کودکان، نیز با رد این تصور به همشهری میگوید: «خیلیها فکر میکنند خوردن بعضی خوراکیها مثل شیر میتواند اثرات و عوارض آلودگی هوا بر بدن را کاهش دهد. در حالی که واقعیت چنین نیست.»
به گفته طباطبایی، «مصرف لبنیات و ویتامین C و امثال اینها برای سلامت بدن مفید است و همیشه توصیه میشود، اما نمیتوان آنها را عاملی برای کاهش آلودگی هوا دانست. این مواد غذایی در تقویت بدن و حفظ سلامت عمومی نقش دارند، اما نقشی در کاهش اثرات آلودگی ندارند.»
بیشتر بخوانید؛
متخصصان میگویند آلودگی هوا بهویژه ذرات ریز معلق میتواند بر دستگاه تنفسی و قلب و عروق اثر بگذارد و کاهش تماس با هوای آلوده همچنان مهمترین اقدام پیشگیرانه است. البته این به آن معنا نیست که شیر هیچ نقشی در روزهای آلوده ندارد. شیر و سایر لبنیات، منابعی از پروتئین، کلسیم و برخی ویتامینها و ترکیبات زیستفعال هستند و خود لبنیات نیز ظرفیت آنتیاکسیدانی دارند. آنتیاکسیدانها در بدن به مقابله با استرس اکسیداتیو کمک میکنند؛ فرآیندی که در اثر تماس با آلایندهها میتواند افزایش پیدا کند. با این حال به گفته متخصصان، شواهد هنوز به اندازهای نیست که بتوان بر اساس آنها گفت خوردن شیر در روزهای آلوده، مستقیماً از آسیب آلودگی هوا جلوگیری میکند.
یکی از دلایلی که احتمالا باعث رواج این باور شده، کلسیم موجود در شیر است. کلسیم برای سلامت بدن ضروری است و در برخی مطالعات با کاهش جذب سرب از دستگاه گوارش ارتباط داشته است. بنابراین دریافت کافی کلسیم میتواند از نظر تغذیهای اهمیت داشته باشد. اما به گفته طباطبایی، «این موضوع را نباید به این معنا تعبیر کرد که نوشیدن شیر، سرب و سایر آلایندههای موجود در هوای تهران را از ریه پاک میکند. ضمن اینکه آلودگی هوا فقط سرب نیست و مخلوطی از آلایندههای مختلف مانند ذرات معلق، دیاکسید نیتروژن و ازن را شامل میشود.»
بعضی از آلایندههای هوا بهخصوص ذرات کوچکتر از ۲.۵ میکرون آنقدر ریزند که میتوانند به عمق ریه برسند و حتی وارد جریان خون شوند. بنابراین قرار نیست یک ماده غذایی بتواند آنها را از بدن بشوید. طباطبایی تاکید میکند: «در روزهایی که شاخص آلودگی بالا است، بهترین و موثرترین اقدام این است که تا حد امکان زمان حضور در هوای آلوده کم شود. مخصوصا افراد حساس، کودکان، سالمندان و مبتلایان به بیماریهای قلبی و تنفسی باید بیشتر مراقب باشند.»
نظر شما