اسرار واکنش عجیب مغز به صداهای روزمره | چطور یک‌صدای کاملا معمولی برای مغز غیرقابل‌تحمل می‌شود

همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: اگر صدای جویدن کسی ناگهان تمرکزتان را به هم می‌زند یا صدای تق‌تق یک خودکار بیشتر از حد معمول عصبی‌تان می‌کند، احتمالاً تنها نیستید.

پژوهشگران سال‌هاست پدیده‌ای به نام میسوفونیا (Misophonia) را بررسی می‌کنند؛ وضعیتی که در آن صداهای خاص و معمولی می‌توانند واکنش‌های عاطفی بسیار شدیدی ایجاد کنند. پژوهش‌های جدید حتی مجموعه‌ای گسترده از این صداها را برای مطالعه دقیق‌تر این پدیده گردآوری کرده‌اند.

مغز فقط یک «صدا» را نمی‌شنود

برای فردی که میسوفونیا دارد، صدای جویدن یا ضربه‌زدن ممکن است صرفاً یک‌صدای ناخوشایند نباشد. پژوهش‌های تصویربرداری مغزی نشان داده‌اند که هنگام شنیدن صداهای محرک، بخش‌هایی از مغز مرتبط با پردازش صدا و همچنین شبکه برجستگی (salience network) فعال می‌شوند.

در یک مطالعه که در Scientific Reports منتشر شد، صداها و تصاویر محرک میسوفونیا با افزایش فعالیت در بخش‌هایی مانند اینسولای قدامی و قشر کمربندی قدامی همراه بودند؛ مناطقی که در پردازش اهمیت عاطفی محرک‌ها نقش دارند.

به زبان ساده، مغز ممکن است یک‌صدای معمولی را چیزی بیشتر از یک‌صدای معمولی تلقی کند؛ انگار که آن صدا نیازمند توجه فوری است.


بیشتر بخوانید :

• چرا قبل از تصمیم‌گیری‌های مهم نباید نفس عمیق بکشیم؟

• قدرت پنهان در رایحه‌ها؛ چگونه بوی میوه‌ها، گل‌ها و گیاهان، ذهن و روان ما را دگرگون می‌کنند؟

چرا صدای جویدن یکی از محرک‌های معروف است؟

همه صداهای آزاردهنده به یک اندازه محرک نیستند. به گزارش Nature در پژوهشی روی صدها نفر، صداهای مربوط به خوردن و جویدن در میان محرک‌هایی بودند که بیشترین قدرت تمایز را برای افراد دارای حساسیت میسوفونیک داشتند. صداهای مربوط به بینی و گلو و برخی صداهای محیطی نیز در میان محرک‌ها قرار داشتند. البته این به معنای آن نیست که هرکسی از صدای جویدن بدش بیاید، میسوفونیا دارد.

واکنش های مختلف در گوش

پژوهشگران مشاهده کرده‌اند واکنش به صداهای محرک می‌تواند با افزایش ضربان قلب و برانگیختگی فیزیولوژیک همراه باشد. در برخی افراد، احساس ایجادشده می‌تواند از ناراحتی ساده تا خشم، انزجار یا اضطراب شدید متفاوت باشد.

به همین دلیل دانشمندان امروز میسوفونیا را صرفاً «حساس‌بودن به صدا» نمی‌دانند؛ مسئله بیشتر به نحوه پردازش و اهمیت‌دادن مغز به یک محرک صوتی مربوط می‌شود.

دانشمندان حالا دنبال چه هستند؟

یکی از تازه‌ترین گام‌ها، ایجاد یک آرشیو استاندارد از صداها و ویدئوهای محرک است. پژوهشگران مجموعه‌ای به نام MATA معرفی کردند تا واکنش افراد به صداهایی مانند جویدن، خس‌خس‌کردن و ضربه‌زدن را با داده‌های استانداردتر بررسی کنند.

این کار می‌تواند به دانشمندان کمک کند بفهمند چه ویژگی در یک‌صدای ساده باعث می‌شود برای یک نفر کاملاً عادی و برای فردی دیگر غیرقابل‌تحمل باشد. شاید مسئله فقط گوش‌های ما نباشد؛ گاهی مغز تصمیم می‌گیرد یک‌صدای کوچک را به اندازه یک هشدار بزرگ جدی بگیرد.