همشهری آنلاین-رابعه تیموری: در پایان این نشست که در آنکارا برگزار شد، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه به هر یک از سران کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی، یک کلت کمری شخصیسازیشده به همراه شش گلوله جنگی هدیه داد که نهتنها تعجب عمیق هیئتهای دیپلماتیک را برانگیخت، بلکه دردسرهای حقوقی، لجستیکی و پروتکلی جدی برای تیمهای امنیتی و پرواز آنها به همراه داشت.
هر چند به شکل علنی، دلیل این هدیه رئیس جمهور ترکیه مشخص نشد اما برخی رسانهها این هدیه را یک بازاریابی برای کشور ترکیه تحلیل کردند چرا ترکیه در سالهای اخیر به سومین صادرکننده بزرگ سلاحهای سبک در جهان بدل شده و میخواهد این صنعت را باز هم گسترش دهد.
نیم نگاهی به دنیای هدایای این چنینی، نشان میدهد که در دنیای دیپلماسی، این رفتارهای دیپلماتیک غیررسمی و جنجالی کمسابقه نیست و بارها میان سران و رجال سیاسی کشورهای مختلف هدایای عجیبوغریب و بحثبرانگیز ردوبدل شده است.
شتری که بهجای هدیه، خورده شد!
یکی از عجیبترین اتفاقات تاریخ دیپلماسی در سال ۲۰۱۳ رخ داد که مقامات کشور مالی یک شتر را به فرانسوا اولاند، رئیسجمهور فرانسه، هدیه دادند تا برای بارکشی و تهیه لبنیات مورد استفاده قرار گیرد، اما سران کشور فرانسه به دلیل نامساعد بودن آبوهوای کشورشان برای نگهداری شتر، پیشنهاد کردند هدیه آنها در مالی نگهداری شود و داستان زمانی عجیبتر شد که خانواده مامور نگهداری از این حیوان آن را ذبح و خوردند. این اتفاق باعث شد دولت مالی برای جبران، وعده فرستادن یک شتر جایگزین را بدهد.
کروکودیل پیشکشی و بیمه کروکودیلی
در سفر«جان کوینسی آدامز» ششمین رئیسجمهور آمریکا به فرانسه که در قرن نوزدهم اتفاق افتاد، «مارکوس دو لافایت» ژنرال معروف فرانسوی یک کروکودیل به آدامز هدیه داد و حمام کاخ سفید تنها محلی بود که مقامات واشنگتن میتوانستند برای نگهداری این هدیه در نظر بگیرند. در سال ٢٠١۵ هم که باراک اوباما به عنوان رئیس جمهور آمریکا به استرالیا سفر کرده بود، از مقامات کشور استرالیا، بیمه کروکودیلی به عنوان هدیه دریافت کرد که بر اساس آن در زمان حضور در استرالیا، اگر او مورد حمله کروکودیل واقع میشد، مبلغی در حدود ۵٠ هزار دلار به همسرش پرداخت میکردند.
این حیوان سربه هوا تقدیم به شما
زرافه از حیوانات در حال انقراض کشور مصر محسوب میشود، اما در سال ١٨٢٦ که این حیوان در مصر تکثیر میشد، سلطان محمد علی پاشا، حاکم مصر، برای جلب حمایت نظامی شارل دهم فرانسه زرافهای را راهی این کشور کرد که چگونگی ارسال این هدیه هم ماجرایی دارد. ابتدا تصمیم گرفتند زرافه را با کشتی بفرستند و سوراخی هم در عرشه کشتی ایجاد کردند تا گردن زرافه در آن قرار گیرد، اما درنهایت ایتین جفروی سنت هیلرطبیعتشناس پذیرفت که زرافه را پای پیاده به پاریس ببرد. او گلهای گاو به همراه خود برد تا هر روز ٢۵ گالن شیر برای زرافه تولید کنند و پیش از رسیدن به فرانسه حیوان پیشکشی بلندبالا را با یک پوست روغنی مزین شده به تزئینات رنگارنگ سلطنتی فرانسه پوشاند تا نهتنها موردتوجه شارل دهم قرار بگیرد، بلکه حدود ١٠٠ هزار نفر یعنی، یک هشتم جمعیت آن زمان پاریس به تماشای این حیوان بیایند.
خوراکیهای اهدایی
خوردنیها هم در مواقعی جزء هدایای عجیبوغریب رجال سیاسی بودهاند. پنیر یکی از این مواد است که دیپلماتهای ایتالیایی در سال ١۵٠٢ میلادی به امیر شهر اسکندریه هدیه دادند.
چربی غاز هم خوراکی دیگری بوده که سال ٢٠١٠ «ویلیام هیگ» وزیر خارجه وقت انگلیس به «کوین راد» نخستوزیر سابق استرالیا هدیه میدهد تا برای مصارف درمانی مورد استفاده قرار دهد.
شکوفههای گیلاسی که سوزانده شدند
تا سال ۱۹۱۲ که شهردار توکیو ٢۰۰۰ درخت گیلاس یوشینو را به آمریکا هدیه کرد، کسی به درختان و گیاهان بهعنوان یک هدیه دیپلماتیک فکر نکرده بود، اما این درختان که قرار بود میزان سازگاریشان با آبوهوای این کشور سنجیده شود، آفت زده از آب درآمدند و سوزانده شدند. ژاپنیها چند سال بعد چند درخت گیلاس سالم برای آمریکاییها فرستادند که در این کشور تکثیر شد و در جنگ جهانی دوم که حمله آمریکا به ژاپن باعث آسیبدیدن درختان گیلاس این کشور شد، آمریکاییها پیوندهای درختان اهدایی گیلاس ژاپن را برایشان فرستادند تا برای احیای درختان آسیبدیده مورد استفاده قرار بگیرد و در تاریخ بهعنوان عجیبوغریبترین هدایای دیپلماتیک شناخته شوند.
سیب زمینی روسی تقدیم به آمریکا
سال 1392 بود که جان کری وزیرامورخارجه آمریکا و سرگئی لاوروف وزیر امورخارجه روسیه با هم دیدار داشتند و لاوروف با اهدای 2 عدد سیب زمینی به همتای آمریکایی خودش، توجه رسانه ها را جلب کرد. این اتفاق در سال 1394 هم تکرار شد و وزیر خارجه آمریکا پس از دو سال وقتی به روسیه سفر کرد، باز هم با هدیه عجیب لاوروف روبرو شد، یک سبد سیبزمینی و یک سبد گوجه فرنگی بود. بسیاری این اتفاق را پاسخ روسیه به تحریمهای غرب بر سر بحران اوکراین تحلیل کردند.
هدایای سخنگو
هدایای عجیبوغریب میان سران کشورها فقط حاشیههای جذاب دنیای سیاست و صرفأیک حرکت تشریفاتی نیستند؛ آنها بخشی از زبان بیکلام دیپلماسیاند. زبانی که گاهی با یک فرش دستباف، گاهی با یک حیوان نادر، و گاهی با شیئی عجیبوغریب، پیامی فراتر از کلمات منتقل میکنند و آنچه در ظاهر یک شیء عجیب به نظر میرسد، در عمل ممکن است بخشی از طراحی دقیق یک افق و هدف دیپلماتیک باشد و به ابزاری برای نمایش فرهنگ، قدرت نرم، شوخطبعی سیاسی یا حتی ارسال پیامهای نمادین تبدیل شود. در این میان، برخی از هدایای ردوبدلشده آنقدر غیرمعمول بودهاند که بیش از خود دیدارهای سیاسی، در حافظه افکار عمومی باقی ماندهاند.
کارشناسان روابط بینالملل معتقدند این هدایا، هرچقدر هم عجیب باشند، معمولا تصادفی انتخاب نمیشوند. و هر هدیه در دل خود یک روایت دارد: معرفی هویت ملی، تاکید بر اشتراکات فرهنگی، ارسال پیام حسننیت، یا حتی تلاش برای اثرگذاری روانی در حاشیه مذاکرات مهم. در میان سران سیاسی کشور ما اهدای فرش ایرانی به رجال سیاسی سایر کشورها امری متداول است. این فرشها آیینه تمدن، فرهنگ و اقتصاد کشور ما به شمار میآیند.
بیشتر بخوانید:مدعیان حقوق بشر میخواهند به مردم ایران درس دیپلماسی بدهند!
نظر شما