جهان در آستانه آنارشی هابزی!

به گزارش همشهری آنلاین، ‌بهنام صدقی،‌ روزنامه‌نگار: برخلاف رئالیست‌ها که آنارشی را عرصه نزاع دائم میان دولت‌های صاحب حاکمیت در غیاب اقتدار مرکزی می‌دانند، یا لیبرال‌ها که آن را بستری برای همکاری تعریف می‌کنند، ونت آن را ظرفی خالی می‌بیند که محتوای آن -نزاع، رقابت یا همکاری- بر اساس تصورات و انگاره‌های رایج دولت‌ها شکل می‌گیرد. او سه نوع آنارشی را تفکیک می‌کند: هابزی، لاکی و کانتی.

آنارشی هابزی نمایانگر وضعیت جنگی و نزاع دائم است، جایی‌که دولت‌ها یکدیگر را تهدیدی برای بقاء خود می‌دانند. آنارشی لاکی بر رقابت مبتنی است. اصل آن «زندگی کن و بگذار دیگران هم زندگی کنند». و آنارشی کانتی، بر اساس تصور دوستی و اعتماد میان دولت‌ها شکل می‌گیرد و نزاع و رقابت در آن جایی ندارد.

ونت معتقد است جهان پس از سه قرن نظم وستفالیایی عمدتا تحت تأثیر فرهنگ لاکی بوده و آنارشی هابزی تنها گهگاه ظهور کرده است. اما واقعیت امروز نشان می‌دهد که امید ونت به گسترش فرهنگ کانتی، با تحولاتی که از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، در معرض خطر جدی است. جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران، با هدف قرار دادن دانشمندان هسته‌ای و فرماندهان ارشد، بی‌اعتمادی بی‌سابقه‌ای در سطح جهانی ایجاد کرد و بسیاری از قواعد ضمنی جنگ، از جمله ممنوعیت ترور رهبران سیاسی را بی‌اعتبار ساخت. پیامد مستقیم این رخدادها، هراس دولت‌ها و افزایش بی‌سابقه خرید تسلیحات است.

ترکیه، قطر، عربستان، مصر و بسیاری از کشورهای اروپایی به طور شتابان برای تقویت پدافند و ارتش خود اقدام می‌کنند. آمارها نشان می‌دهد واردات تسلیحات اروپا بین ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ نسبت به دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ بیش از ۱۵۵ درصد افزایش یافته است. این روند نگران‌کننده، نشان‌دهنده تغییر عمیق در ذهنیت دولت‌ها نسبت به آنارشی بین‌المللی است. جهانی‌که به نظر می‌رسد در حال یورش به سوی آنارشی هابزی است! جهانی که اگر تصور «بکش یا کشته شو» حاکم شود، چشم‌انداز صلح‌آمیز آن به شدت تیره خواهد شد.