همشهریآنلاین - پروانه بندپی: افزایش استفاده از موبایل، لپتاپ و سایر ابزارهای دیجیتال در سالهای اخیر، گرچه زندگی روزمره را سادهتر کرده، اما پیامدهایی هم برای سلامت چشم داشته است؛ پیامدهایی که بسیاری از افراد آن را جدی نمیگیرند یا درباره آن آگاهی ندارند. یکی از مهمترین این موارد، کاهش تعداد پلکزدن هنگام کار طولانیمدت با نمایشگرها است؛ پدیدهای که گاهی به اشتباه نشانه تمرکز و حتی سلامت چشم تلقی میشود. در حالیکه میتواند عامل بروز اختلالات چشمی شود.
عوارض استفاده طولانیمدت از نمایشگرها خوب میشود؟
دکتر سیدابوالقاسم موسوی، مدیرعامل و عضو هیات مدیره انجمن چشمپزشکی ایران، متخصص و جراح بیماریهای چشم در این باره به هشهریآنلاین میگوید: «افزایش وابستگی به ابزارهای دیجیتال در دهههای اخیر منجر به شیوع گسترده علائم چشمی مرتبط با کار طولانیمدت در فاصله نزدیک شده است. این مجموعه علائم با عنوان «سندروم بینایی دیجیتال» شناخته میشود.»
به گفته ابوالقاسمی، «با گسترش فناوریهای دیجیتال، زمان مواجهه افراد با نمایشگرها به طور قابل توجهی افزایش پیدا کرده و در بسیاری از افراد به بیش از ۶ ساعت در روز رسیده است؛ موضوعی که فشار عملکردی ممتدی به سیستم بینایی وارد میکند و میتواند به بروز علائم چشمی، اختلال خواب و در بعضی گروههای سنی به «تغییرات انکساری» (تغییر در نمره چشم) منجر شود.»
به گفته این جراح بیماریهای چشم، «اغلب عوارض چشمیِ ناشی از استفاده طولانیمدت از نمایشگرها در بزرگسالان برگشتپذیرند. اما در کودکان، ارتباط معناداری بین کار نزدیک طولانی و پیشرفت نزدیکبینی وجود دارد.»
از خشکی چشم تا تاری دید
این چشمپزشک میگوید: «زمان کار با نمایشگر، تعداد پلک زدن از حدود ۱۵ تا ۲۰ بار در دقیقه به حدود ۵ تا ۷ بار کاهش پیدا میکند و میزان پلکزدنهای ناقص هم افزایش مییابد. این تغییر ظاهرا ساده، پیامدهای متعددی برای سطح چشم دارد؛ ازجمله افزایش تبخیر اشک، افزایش اسمولاریته (غلیظتر شدن و شورتر شدن اشک چشم)، بیثباتی لایه لیپیدی (به هم خوردن لایه چربیِ محافظ اشک که جلوی تبخیر سریع آن را میگیرد) و فعال شدن مسیرهای التهابی سطح چشم. نتیجه این فرآیندها بروز علائمی مثل سوزش، قرمزی، تاری دید متناوب و احساس وجود جسم خارجی در چشم است.»
به گفته این جراح چشم، «خشکی تبخیری، شایعترین علامت سندروم بینایی دیجیتال محسوب میشود. نوعی خشکی که به علت تبخیر شدن سریع اشک ایجاد میشود.»
عضو هیات مدیره انجمن چشمپزشکی ایران میگوید: «کار مداوم در فاصله نزدیک باعث خسته شدن عضله تنظیمکننده تمرکز چشم میشود و در صورت نبود استراحت کافی، ممکن است «اسپاسم تطابق» رخ بدهد؛ حالتی که با تاری دید موقت موقع نگاهکردن به فاصله دور و احساس فشار چشم همراه است. با این حال، این وضعیت معمولاً برگشتپذیر است و به آسیب ساختاری دائمی منجر نمیشود.»
این متخصص بیماریهای چشم به نکته بسیار مهمی درباره کودکان هم اشاره میکند: «شواهد اپیدمیولوژیک قوی نشان میدهد که کار نزدیک طولانیمدت همراه با کاهش حضور در فضای باز با افزایش خطر پیشرفت نزدیکبینی در کودکان مرتبط است.»
آمار چه میگوید؟
آیا آمار مشخصی از میزان مراجعات به چشمپزشک به دلیل استفاده از نمایشگرها وجود دارد؟ مدیرعامل انجمن چشمپزشکی ایران جواب میدهد: «آمار داخلی در این زمینه وجود ندارد، اما مطالعاتی در انجمن چشم آمریکا انجام شده که چند منبع معتبر این آمارها را گزارش کردهاند. مثلا بر اساس یک مرور علمی در سال ۲۰۲۳ که نتایج ۱۰۳ مطالعه و بیش از ۶۶ هزار نفر را بررسی کرده، حدود ۶۹ درصد افراد دچار سندرم بینایی کامپیوتر گزارش شدهاند.»
ابوالقاسمی ادامه میدهد: «همچنین انجمن بیناییسنجی آمریکا اعلام کرده که بخش عمدهای از کاربران کامپیوتر دچار علائمی مثل خستگی چشم، تاری دید، خشکی چشم و سردرد میشوند. در یک مرور جامع در سال ۲۰۲۲ هم شیوع علائم ناشی از کار با نمایشگرها در مطالعات مختلف بین ۵ تا ۶۵ درصد گزارش شده که بعد از دوران کرونا افزایش داشته است.»
بیشتر بخوانید؛
- نگاه کردن به موبایل در تاریکی، چشم را کور میکند؟
-
درمان تنبلی چشم باید قبل از ۷ سالگی پیگیری شود
-
چرا گاهی پلک چشممان میپرد؟
-
رقم های عجیب و غریب ایرانیها برای عمل تغییر رنگ چشم
به گفته این متخصص چشم، «علاوه بر این، مطالعهای در سال ۲۰۲۴ روی بزرگسالان شاغل در بریتانیا نشان داده که ۶۲.۶ درصد افراد علائم Digital Eye Strain (خستگی چشم ناشی از کار با صفحهنمایش) داشتهاند و ۸۹.۵ درصد حداقل یک علامت چشمی را تجربه کردهاند. در گزارش دیگری هم آمده که حدود ۷۵ درصد افرادی که با کامپیوتر کار میکنند، حداقل یکی از علائم این سندروم را دارند.»
چند توصیه مهم برای پیشگیری از عوارض چشمی نمایشگرها
این متخصص بیماریهای چشم، راهکارهایی هم برای پیشگیری از مشکلات چشمی ناشی از کار با نمایشگرها مطرح میکند: «رعایت قانون ۲۰-۲۰-۲۰ برای استراحت منظم بینایی، آموزش پلکزدن کامل و آگاهانه، تنظیم فاصله مناسب از نمایشگر، کاهش تابش خیرهکننده و تنظیم نور محیط، استفاده از اشک مصنوعی در موارد علامتدار و همچنین افزایش زمان حضور کودکان در فضای باز به میزان حداقل یکونیم تا دو ساعت در روز، از مهمترین اقدامات پیشگیرانه در این زمینه است.»
نظر شما