همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: در شرایطی که روباتهای انساننمای هوشمند در بسیاری از فعالیتهای اقتصادی، خدماتی و اجتماعی در حال کنار زدن انسانها هستند، تحقیقات انجام شده نشان میدهد حتی پیشرفتهترین روباتهای انساننما هم در زمینه برقراری ارتباط با نوزادان، دستکم تاکنون موفق نبودهاند و گزینه خوبی برای مراقبت از آنها نیستند.
به گزارش اینترستینگ اینجنیرینگ، پژوهشگران در مطالعهای به بررسی این موضوع پرداختند که آیا نوزادان نگاه یک روبات را همانند نگاه یک انسان، حامل اطلاعات و معنا تلقی میکنند یا خیر. مطالعات پیشین نشان داده بود که کودکان خردسال میتوانند جهت نگاه انسانها و حتی روباتها را دنبال کنند، اما مشخص نبود که آیا آنها از این نگاهها برای درک نیت و توجه عامل مقابل نیز استفاده میکنند یا نه.
برای پاسخ به این پرسش، محققان ۶۴ نوزاد را در دو گروه سنی ۱۰ و ۱۲ ماهه مورد آزمایش قرار دادند. نیمی از کودکان ویدئوهایی از یک انسان و نیمی دیگر ویدئوهایی از یک روبات انساننما را مشاهده کردند. این روبات دارای چهرهای شبیه انسان و چشمهای متحرک بود و میتوانست رفتارهای مشابه نگاه کردن را بازسازی کند.
در جریان آزمایش، انسان یا روبات به یکی از دو نقطه روی صفحه نمایش نگاه میکرد. چند لحظه بعد، شیئی در یکی از همان نقاط ظاهر میشد. پژوهشگران با استفاده از فناوری ردیابی حرکات چشم بررسی کردند که آیا نوزادان پیش از ظاهر شدن شیء، نگاه خود را به محل مورد انتظار منتقل میکنند یا خیر.
نتایج نشان داد نوزادان ۱۲ ماههای که ویدئوی انسان را تماشا میکردند، اغلب پیش از ظاهر شدن شیء به محل درست نگاه میکردند. این رفتار نشان میدهد آنها متوجه میشوند که نگاه یک انسان به چیزی در محیط اشاره دارد و بر اساس آن انتظار وقوع رویدادی را دارند. اما در مورد روبات، وضعیت متفاوت بود. کودکان همچنان جهت نگاه روبات را دنبال میکردند، اما انتظار نداشتند چیزی در آن جهت ظاهر شود. به بیان دیگر، آنها حرکت چشم روبات را مشاهده میکردند اما آن را بهعنوان نشانهای از نیت، توجه یا آگاهی تعبیر نمیکردند.
به بیان دیگر، کودکان ۱۲ ماهه نهتنها جهت نگاه یک انسان را دنبال میکنند، بلکه از آن برای پیشبینی رویدادهای آینده نیز استفاده میکنند. با این حال، هنگامی که همان نشانهها از سوی یک روبات انساننما ارائه میشود، چنین انتظاری در ذهن آنها شکل نمیگیرد.
در گروه نوزادان ۱۰ ماهه نیز هیچ نشانهای از این پیشبینی دیده نشد؛ چه در برابر انسان و چه در برابر روبات. این موضوع نشان میدهد درک معنای اجتماعی نگاه، احتمالا در ماههای پایانی سال اول زندگی شکل میگیرد.
بیشتر بخوانید:
به اعتقاد پژوهشگران، این یافتهها نشان میدهد مغز انسان از همان سال نخست زندگی بهطور ویژه برای تشخیص و تفسیر نشانههای اجتماعی انسانی آماده شده است. چشمهای انسان برای نوزادان حامل پیامی درباره نیت، توجه و ارتباط هستند، در حالی که چشمهای یک روبات حتی اگر ظاهری بسیار شبیه انسان داشته باشد هنوز چنین جایگاهی در ذهن آنها پیدا نکرده است.
این یافتهها به درک بهتر چگونگی شکلگیری شناخت اجتماعی در سالهای نخست زندگی کمک میکند و در عین حال نشان میدهد که حتی پیشرفتهترین روباتهای انساننما نیز هنوز نتوانستهاند جایگاه انسان را در ذهن کودکان خردسال به دست آورند.
این پژوهش در شرایطی منتشر میشود که استفاده از روباتهای اجتماعی و هوش مصنوعی در آموزش و مراقبت از کودکان رو به افزایش است. نتایج مطالعه یادشده نشان میدهد میان تقلید رفتارهای انسانی و پذیرفته شدن بهعنوان یک عامل اجتماعی واقعی، فاصلهای وجود دارد که فناوری هنوز نتوانسته آن را به طور کامل پر کند.
نظر شما