به گزلرش همشهری آنلاین، این اصطلاح وامواژهای از اصطلاح آمریکایی "جمهوری موز" است. و احتمالاً از نویسنده آمریکایی او. هنری (با نام واقعی ویلیام سیدنی پورتر) گرفته شده است. او در رمان "کلمها و پادشاهان" در سال ۱۹۰۴، احتمالاً با اشاره به هندوراس نوشت: "در آن زمان، ما تقریباً با همه کشورها به جز بلژیک و جمهوری موز انکوریج معاهدات داشتیم. "
تاریخچه این اصطلاح
در آوریل ۱۹۰۷، ایالات متحده یک دیکتاتوری را در هندوراس به رهبری میگل آر. داویلا برای محافظت از منافع شرکت یونایتد فروت منصوب کرد. تا سال ۱۹۱۰، این شرکت آمریکایی ۸۰٪ از مزارع موز هندوراس را کنترل میکرد. دیکتاتورهای تیبورسیو کاریاس آندینو و خوان مانوئل گالوز، که به ترتیب از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۸ و از سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۴ در قدرت بودند، نیز نقش کلیدی در شرکت یونایتد فروت ایفا کردند. وضعیت مشابهی در جمهوری دومینیکن در سال ۱۹۳۰ تحت حکومت رافائل تروخیو و در گواتمالا در سال ۱۹۵۴ تحت حکومت کارلوس کاستیلو آرماس وجود داشت. در گواتمالا، شرکت یونایتد فروت نه تنها تجارت موز (چیکیتا) بلکه خدمات پستی، بزرگترین بندر و تأمین برق کشور را نیز کنترل میکرد. قدرت اقتصادی شرکت استاندارد فروت (دول) بسیار فراتر از قدرت سیاسی دولتها و حتی جمعیت این کشورها بود.
این اصطلاح به دلیل مغایرت با هنجارهای غالب اروپایی آن زمان، به عنوان نژادپرستانه مورد انتقاد قرار گرفته است. به گفته زبانشناس جین اچ. هیل، کلیشه "جمهوری موز منحط" به گروهی از توهینهای طنزآمیز در زبان اسپانیایی تعلق دارد، مانند توهینهایی که برای تمسخر جورج دبلیو بوش به عنوان "رئیس جمهور" استفاده میشد. آمریکاییهای سفیدپوست از این عبارات برای به تصویر کشیدن خود به عنوان افرادی طنزآمیز، معمولاً آمریکایی و از نظر زبانی توانمند استفاده میکردند، در حالی که همزمان تصویری بسیار منفی از دنیای اسپانیایی زبان ترسیم میکردند. این تصویر ریشه در فرهنگ نژادپرستی سفیدپوستان دارد که بسیاری از آمریکاییها از آن بیاطلاع هستند.
اگرچه اصطلاح «جمهوری موز» در ابتدا به آمریکای لاتین اشاره داشت، اما اکنون به عنوان عنصری از لفاظی نژادپرستانه علیه مردم و فرهنگهای آفریقایی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
خارج از قاره آمریکا
امروزه، این اصطلاح در خارج از آمریکای مرکزی و جنوبی نیز برای توصیف کشورهایی که ویژگیهای جمهوری موز را نشان میدهند، استفاده میشود. این ویژگیها شامل اقتصاد ضعیفی است که عمدتاً به یک کالای صادراتی واحد وابسته است، بیثباتی سیاسی، ساختارهای مافیایی مانند که بر اقتصاد و سیاست تسلط دارند، درگیری مسلحانه، فقدان یا ناکارآمدی قدرت دولتی، حکومت اقتدارگرا، قوانین سهلگیرانه و اجرای قانون ناکارآمد یا ناکافی است.
این اصطلاح در سطح جهانی به دو صورت استفاده میشود: اول، به صورت تحقیرآمیز برای کشورهایی (عمدتاً کشورهای در حال توسعه) که نفوذ قابل توجه شرکتهای خارجی منجر به فساد، جرم، پارتیبازی و ثروتاندوزی شخصی به قیمت از دست دادن دولت و همچنین انتخابات مشکوک شده است. دوم، همچنین به صورت تحقیرآمیز برای کشورهایی که فرهنگ سیاسی آنها با فساد و اقتدارگرایی مشخص میشود، استفاده میشود. بنابراین، این اصطلاح در بحثها و مناظرات سیاسی در مورد کشورهای صنعتی مانند سوئیس، آلمان، فرانسه، اتریش، یونان یا ایتالیا نیز به صورت تحقیرآمیز استفاده میشود، زمانی که رویههای مشابه (گاهی پنهان یا مخفی) ادعا یا مورد انتقاد قرار میگیرند.
این اصطلاح در سراسر جهان به صورت تحقیرآمیز استفاده میشود. در آلمان، این اصطلاح امروزه عمدتاً در یک زمینه سیاسی استفاده میشود، یا برای توصیف اقدامات مخالفان سیاسی به عنوان ظاهراً فاسد یا برای قرار دادن فساد واقعی در یک زمینه وسیعتر.
آخرین بروزرسانی May ۱۷, ۲۰۲۶ - یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵/ ۱۷:۴۰
نظر شما