روایت کتیبه‌ها، عقدنامه‌ها و وصیت‌نامه‌های خانوادگی به عنوان میراث مکتوب

شمسی خادملو، مسئول گروه متون و کتیبه‌های دوران اسلامی از پژوهشکده زیان شناسی، کتیبه ها و متون با اشاره به ۱۷ اردیبهشت روز اسناد ملی و میراث مکتوب، به همشهری ‌آنلاین گفت: میراث مکتوب در دوران مختلف باستانی و اسلامی به دو دسته کلی تقسیم می‌شود؛ بخشی از آن آثار منقول است(مانند اشیای موزه ای اعم از نسخه‌های خطی، اسناد، مهرها، سکه‌ها) و بخش دیگر کتیبه‌های غیرمنقول است که روی بناها قرار دارند (مانند کتیبه‌های سردر مساجد، فرمان‌نامه‌ها، سنگ وقفها، سنگ‌قبرها یا عناصر نوشتاری وابسته به معماری). این کتیبه‌ها گاهی در جریان تخریب یا فرسودگی بنا به موزه‌ها منتقل می‌شوند. یکی از اهداف و اولویت‌های این پژوهشکده به عنوان زیر بخشی از پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری بدین ترتیب انجام می‌شود که هر اثر پس از شناسایی، ثبت و تصویربرداری می‌شود و پس از مستندنگاری معرفی و کارهای پژوهشی بر روی آن انجام می‌شود و در نهایت به صورت مقاله یا کتاب منتشر می‌شود. اگر اثری آسیب دیده باشد در اولین فرصت گزارشی تهیه و به مراجع مربوطه جهت مرمت، حفظ و احیای میراث مکتوب ارسال می‌شود. زیرا همانقدر که پژوهش بر روی آثار مکتوب اهمیت دارد حفظ آثار نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

او به نقش مردم در این چرخه نیز اشاره کرد و گفت: این اسناد فقط در کتابخانه‌ها و مراکز اسناد ملی یا کتابخانه مجلس شورای اسلامی نیست بلکه این اسناد گاهی در دست افراد عادی است مانند عقدنامه‌ها، وصیتنامه‌ها یا نسخه‌های خطی خانوادگی که گاهی برای رفع مسائل حقوقی و گاهی صرفا برای خوانش و شناسایی محتوا به ما سپرده می‌شوند. در این موارد، متن خوانده و توضیح داده می‌شود و دوباره به صاحبانش بازگردانده می‌شود.
به گفته این متخصص میراث مکتوب، این اسناد گاهی اطلاعاتی از زندگی اجتماعی، اقتصادی، روزمره گذشته ارائه می‌دهند. خادملو با تاکید بر اهمیت جهانی میراث مکتوب گفت: همه کشورها برای حفظ میراث مکتوب خود تلاش می‌کنند، چون میراث مکتوب بخشی از هویت ملی هر کشوری است. از طریق همین متون است که می‌توان نشان داد یک تمدن در چه حوزه‌هایی از علم، فرهنگ یا هنر پیشرو بوده است.
او افزود: بخش قابل توجهی از پژوهش‌ها روی سکه‌ها، مهرها و اسناد، نسخه خطی و گورستان‌های تاریخی انجام شده و برخی از این مطالعات به انتشار مقاله و کتاب منجر شده است.
شمسی خادملو در پایان بر ضرورت آموزش عمومی تاکید کرد و گفت: حفاظت از میراث مکتوب فقط وظیفه یک نهاد دولتی نیست. لازم است دانش‌آموزان، دانشجویان و مردم عادی نیز در مورد میراث مکتوب آموزش ببینند زیرا اگر جامعه نسبت به ارزش و اهمیت این میراث آگاه باشد، در صورت مشاهده آسیب نیز واکنش نشان خواهد داد و این گنجینه‌ها بهتر حفظ خواهند شد.