گروه دیپلماتیک -همشهری آنلاین: «۷هفته جنگ علیه ایران نه به تغییر حکومت در تهران انجامیده و نه ایران را به پذیرش کامل خواستههای آمریکا واداشته است؛ اما یک واقعیت مهم را آشکار کرده: فشار اقتصادی نقطه ضعف اصلی دولت دونالد ترامپ است.» این بخشی از گزارش خبرگزاری آمریکایی رویترز است.
در این گزارش آمده: کنترل ایران بر تنگه هرمز — گذرگاه حدود یکپنجم نفت جهان — نشان داد که حتی اختلال محدود در این مسیر میتواند پیامدهای اقتصادی گستردهای برای آمریکا و جهان داشته باشد.
شوک انرژی و فشار داخلی
افزایش قیمت بنزین، رشد تورم و کاهش محبوبیت ترامپ، او را به سمت توافقی سریع سوق داده است.
تحلیلگران میگویند ایران با وجود برخی آسیبها، توانسته هزینه اقتصادی سنگینی تحمیل کند و یکی از شدیدترین شوکهای انرژی جهان را رقم بزند. هرچند آمریکا مستقیماً به نفت عبوری از هرمز وابسته نیست، اما جهش قیمت انرژی به مصرفکنندگان آمریکایی ضربه زده است. همزمان، صندوق بینالمللی پول درباره خطر رکود جهانی هشدار داده است.
با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای نوامبر، فشار سیاسی بر ترامپ افزایش یافته؛ بهویژه که جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت شکننده خود در کنگره تلاش میکنند. ایران نیز با استفاده از اهرم تنگه هرمز، آمریکا را به سمت مذاکره سوق داده است.
چرخش به دیپلماسی زیر فشار بازار
تغییر مسیر ناگهانی ترامپ در ۸ آوریل — از حملات نظامی به دیپلماسی — نتیجه فشار بازارهای مالی و حتی بخشی از حامیان او بوده است. افزایش هزینهها فقط محدود به مصرفکنندگان نیست؛ کشاورزان آمریکایی بهدلیل اختلال در واردات کود آسیب دیدهاند و قیمت بلیت هواپیما نیز بهدلیل رشد بهای سوخت جت افزایش یافته است.
در عین حال، اعلام باز بودن تنگه هرمز باعث کاهش قیمت نفت و رشد بازارهای مالی شد. ترامپ از توافقی نزدیک سخن میگوید، اما گزارشها حاکی از باقی ماندن اختلافات جدی است. همچنین حتی در صورت پایان جنگ، بازسازی خسارات اقتصادی ممکن است ماهها یا سالها طول بکشد.
ابهام در اهداف و مذاکرات
یکی از مسائل کلیدی، تحقق هدف اصلی آمریکا یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است؛ هدفی که تهران آن را رد میکند.
اختلاف بر سر سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده نیز همچنان پابرجاست.
در عین حال، مقامهای آمریکایی مدعی هستند که خطوط قرمز خود را در مذاکرات حفظ کردهاند.
نگرانی متحدان و محاسبات اشتباه
متحدان آمریکا از اروپا تا آسیا از تصمیم یکجانبه ترامپ برای آغاز جنگ غافلگیر شدند.
تحلیلگران معتقدند ترامپ واکنش اقتصادی ایران را دستکم گرفته و تصور میکرد با عملیاتی محدود روبهروست، اما بحران ابعادی گستردهتر پیدا کرده است.
این وضعیت پیام نگرانکنندهای برای متحدان — از ژاپن و کره جنوبی تا اروپا — دارد: آمریکا ممکن است در تصمیمات راهبردی، توجه کمتری به پیامدهای اقتصادی و امنیتی برای آنها داشته باشد.
کشورهای عربی خلیج فارس نیز خواهان پایان سریع جنگاند، اما بدون تضمینهای امنیتی رضایت نخواهند داشت. در داخل آمریکا نیز، با وجود حمایت بخشی از پایگاه ترامپ، تردیدها درباره پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ در حال افزایش است — هزینهای که به گفته تحلیلگران، دیر یا زود خود را نشان خواهد داد.
نظر شما