همشهری آنلاین - مهدی تهرانی:، موشک تاماهاک بیجیام -۱۰۹ در ابتدا با نام بی جی ام-۱۰۹ نامگذاری شد، اما در سال ۱۹۸۶ به آر جی ام-۱۰۹ (مخفف کشتیپرتاب) و یو جی ام-۱۰۹ (مخفف زیردریاییپرتاب) تغییر نام داد.
این موشک همان جنگ افزاری است که در ۹ اسفند ۱۴۰۴ باعث شهادت دانش آموزان خردسال مدرسه شجره طیبه در میناب شد.
پیشینه
در سال ۱۹۷۱، نیروی دریایی ایالات متحده برنامهای را برای توسعه موشکهای کروز و موشکهای ضد کشتی آغاز کرد. این برنامه بر اساس مفاهیم سیستم موشکی تاکتیکی زیردریایی (STAWS) و موشک کروز استراتژیک (SCM) بود که فرماندهی هوایی نیروی دریایی در اواخر دهه ۱۹۶۰ توسعه داده بود. در ژوئن ۱۹۷۲، تصمیم به توسعه موشکی گرفته شد که بتواند از لولههای اژدر استاندارد ۵۳۳ میلیمتری زیردریاییها پرتاب شود. با توجه به پیمان خلع سلاح استارت، وزارت دفاع و کنگره نیز به این برنامه علاقه نشان دادند. در حالی که این پیمان تعداد موشکهای بالستیک هستهای روی زیردریاییها را محدود میکرد، هیچ محدودیتی در تعداد موشکهای کروز وجود نداشت، که ناچیز تلقی میشدند. بنابراین، دولت نیکسون به این برنامه اولویت بالایی داد و بودجه آن را افزایش داد. در نوامبر ۱۹۷۲، نیروی دریایی ایالات متحده مسابقهای را برای توسعه یک موشک کروز مسلح به سلاح هستهای و یک موشک کروز پرتاب از دریا آغاز کرد. از آنجا که قرار بود این موشک کروز از کشتیها نیز پرتاب شود، این برنامه به موشک کروز دریاپایه (SLCM) تغییر نام داد. در مجموع ده پیمانکار دفاعی طرحهایی را ارائه کردند که دو مورد از آنها از سال ۱۹۷۴ ارزیابی و آزمایش شدند. در فوریه ۱۹۷۶، زد بی جی ام-۱۰۹، که توسط جنرال داینامیکس توسعه داده شده بود، به عنوان برنده رقابت اعلام شد.
اولین پرواز آزمایشی یک تاماهاک در ۲۸ مارس ۱۹۷۶ و اولین پرواز هدایتشونده در ۶ ژوئن ۱۹۷۶ انجام شد. از سال ۱۹۷۷، یک نسخه قابل نصب بر روی خودرو، بی جی ام-۱۰۹گریفون جی، برای نیروی هوایی ایالات متحده توسعه داده شد و در سال ۱۹۸۴ وارد خدمت شد. همچنین در سال ۱۹۷۷، یک نسخه هواپایه، ای جی ام-۱۰۹ تاماهاک، به عنوان بخشی از مناقصه فرماندهی استراتژیک هوایی توسعه داده شد. با این حال، این مناقصه به نفع ای جی ام-۸۶ ای ال سی ام رد شد. اولین پرتاب موفقیتآمیز موشک تاماهاک از یک زیردریایی در ۲۱ فوریه ۱۹۷۸ انجام شد. اولین پرتاب از یک کشتی در ۱۹ مارس ۱۹۸۰ انجام شد. یکپارچهسازی و آزمایش عملیاتی در سال ۱۹۸۱ آغاز شد و موشک تاماهاک ام جی ام-۱۰۹ در مارس ۱۹۸۳ وارد خدمت شد. متعاقباً، تاماهاک بیشتر توسعه یافت و منجر به ایجاد یک خانواده کامل از موشکهای کروز شد.
سری دوم تاماهاکها بین سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۴ توسط مکدانل داگلاس تولید شد. پس از فروش بخش موشکهای هدایتشونده جنرال داینامیکس به شرکت هواپیماسازی هیوز، تولید تاماهاک از سال ۱۹۹۴ به بعد در آنجا ادامه یافت. هیوز در سال ۱۹۹۷ توسط ریتون خریداری شد. از زمان ادغام ریتون و آر تی ایکس در سال ۲۰۲۰، پردازندههای تاماهاک در آنجا تولید و توسعه یافتهاند. تا پایان سال ۲۰۰۴ بیش از ۴۰۰۰ تاماهاک تولید شد.
عملکرد
موشک کروز تاماهاک ۱۰۹ یک موشک کروز پرتاب از دریا است که برای درگیری با اهداف ثابت زمینی طراحی شده است. نوع بی جی ام-۱۰۹ گریفون جی برای پرتاب از کامیونهای نیمه تریلر توسعه داده شده است، در حالی که ای جی ام-۱۰۹ برای پرتاب از هواپیما و موشکهای ضد کشتی طراحی شده است. در حال حاضر، دو نوع اصلی از موشک کروز تاماهاک وجود دارد: آر جی ام-۱۰۹ برای پرتاب از کشتیهای جنگی و یو جی ام-۱۰۹ برای پرتاب از زیردریاییها.
آر جی ام-۱۰۹ در ابتدا از سیستم پرتاب زرهی ام کی ۴۴/۱۴۳ و بعداً از سیستم پرتاب عمودی ام کی ۴۱ پرتاب میشد. یو جی ام-۱۰۹ با استفاده از لولههای اژدر ۵۳۳ میلیمتری یا از سیستم پرتاب عمودی ام کی ۴۵ از زیردریاییها پرتاب میشود. موشکهای کروز تاماهاک توسط سازنده در ظروف مهر و موم شده و پر از نیتروژن عرضه میشوند که به آنها اجازه میدهد تا ۲.۵ سال عملیاتی بمانند. آرجی ام-۱۰۹ دارای پوشش پلاستیکی تقویتشده با فایبرگلاس است، در حالی که یو جی ام-۱۰۹ دارای پوشش فولادی ضد زنگ است. قطر خارجی پوشش فولادی ضد زنگ ۵۳۳ میلیمتر و وزن آن در حالت بارگیری تقریباً ۱۹۰۰ کیلوگرم است.
موشک کروز تاماهاک دارای بدنه ۵.۵۶ متری با سطح مقطع دایرهای به قطر ۵۱۸ میلیمتر است. بدنه از فولاد، آلومینیوم و پلاستیک ساخته شده و به چندین بخش تقسیم میشود: در پشت دماغه گرد، سیستم ناوبری و قطعات الکترونیکی قرار دارند. این بخشها شامل یک سیستم ناوبری اینرسی، یک ارتفاعسنج بارومتریک و یک ارتفاعسنج راداری برای سیستم ترکوم هستند. نسخههای بعدی همچنین دارای سیستم دی ای ماک، یک گیرنده جی پی اس چند کاناله و یک لینک داده دو طرفه هستند. در پشت این بدنه، محفظه کلاهک قرار دارد. این محفظه میتواند یک کلاهک هستهای، یک کلاهک متعارف یا مهمات خوشهای را در خود جای دهد. در پشت این محفظه، مخزن اصلی سوخت قرار دارد. در ابتدا از سوخت جی پی-۴ استفاده میشد که بعداً با جی پی-۱۰ جایگزین شد. محفظهای برای بالها در مخزن سوخت تعبیه شده است. بالها فقط پس از پرتاب باز میشوند و میدان دید تقریباً ۸ درجهای را فراهم میکنند. ورودی هوای جمعشونده در یک سوم عقبی بدنه قرار دارد. موتور توربوفن در دم نصب شده است. در ابتدا از موتور Williams International F۱۰۷-دابلیو آر-۴۰۰ استفاده شد. نسخههای بعدی از موتور F۱۰۷-دابلیو آر-۴۰۲ یا اف۴۱۵-وی آر-۴۰۲ استفاده کردند. همچنین یک باتری حرارتی، محرکها و یک سیستم سطح کنترل در دم قرار دارند. علاوه بر این، چهار سطح کنترل ذوزنقهای در دم وجود دارد که پس از پرتاب باز میشوند. گونه آر جی ام-۱۰۹ دارای یک بوستر راکت سوخت جامد ام کی ۱۰۶ در عقب موشک است. گونه یو جی ام-۱۰۹ از یک بوستر راکت سوخت جامد ام کی ۱۱۱ استفاده میکند. هر دو موشک مجهز به تغییر بردار رانش هستند، ۶۹ سانتیمتر طول و تقریباً ۲۷۰ کیلوگرم وزن دارند.
شناسنامه
- نوع موشک: کروز/ موشک ضدکشتی (گونههای بلوک ۵ و تی ای اس ام) / موشک کروز پرتابشونده از زیردریایی/ موشک تهاجم زمینی/ موشک سطحبهسطح
- تولید: ایالات متحده آمریکا
- خدمت:۱۹۸۳–تاکنون
- کاربران: آمریکا/ بریتانیا/ استرالیا و هلند
- تاریخچه تولید و سازنده: جنرال داینامیکس (ابتدایی) و مکدانل داگلاس و شرکت هواپیماسازی هیوز و ریتیان میسلز اند دفنس
- قیمت هرفروند : ۱٫۸۷ میلیون دلار (سال مالی ۲۰۱۷)(بلوک ۴)/ ۲ میلیون دلار (سال مالی ۲۰۲۲)(بلوک ۵)
- قیمت صادراتی: ۴ میلیون دلار (سال مالی ۲۰۲۳)
- وزن:۲٬۹۰۰ پوند (۱٬۳۰۰ کیلوگرم)، ۳٬۵۰۰ پوند (۱٬۶۰۰ کیلوگرم) با بوستر
- طول: ۱۸ فوت ۳ اینچ (۵٫۵۶ متر) بدون بوستر؛ ۲۰ فوت ۶ اینچ (۶٫۲۵ متر) با بوستر قطر ۲۰٫۴ اینچ (۰٫۵۲ متر)
- طول بال:۸ فوت ۹ اینچ (۲٫۶۷ متر)
- سر جنگی: جنگافزار هستهای: کلاهک دابلیو۸۰ (قدرت انفجار ۵ تا ۲۰۰ کیلوتن تیانتی (۲۱ تا ۸۳۷ تراژول)) (تولید نمی شود)
- جنگافزار متعارف: ۱٬۰۰۰ پوند (۴۵۰ کیلوگرم) مواد منفجره شدید یا پرتابگر بمب خوشهای
- سازوکارانفجار: چاشنی اف ام یو-۱۴۸ از بلوک ۳ به بعد، چاشنیهای دیگر برای موارد خاص
- موتور: ویلیامز اینترنشنال F۱۰۷-دابلیو آر-۴۰۲ توربوفن
- سوخت: ای اچ- دی مر دارای بوستر موشک سوخت جامد
- بردعملیاتی: بلوک ۲ تی ال ای ام – ۱٬۳۵۰ مایل دریایی (۱٬۵۵۰ مایل؛ ۲٬۵۰۰ کیلومتر) / بلوک ۳، بلوک ۴ ۹۰۰ مایل دریایی (۱٬۰۰۰ مایل؛ ۱٬۷۰۰ کیلومتر) / بلوک ۳ ۷۰۰ مایل دریایی (۸۱۰ مایل؛ ۱٬۳۰۰ کیلومتر) بلوک ۴ – ۸۶۴ مایل دریایی، بیش از ۱۰۰۰ مایل، بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر /بلوک ۵ب – بیش از ۹۰۰ مایل دریایی، بیش از ۱۰۳۵ مایل، بیش از ۱۶۶۶ کیلومتر (برد دقیق محرمانه است) / آر جی ام/یو ام جی-۱۰۹بی تی ی اس م – ۲۵۰ مایل، ۴۶۰ کیلومتر
- ارتفاع پرواز: ۹۸–۱۶۴ فوت (۳۰–۵۰ متر) فراز از سطح زمین
- بیشینهٔ سرعت: زیرصوت (~ماخ ۰٫۷۴)، حدود ۵۷۰ مایل بر ساعت (۵۰۰ گره؛ ۹۲۰ کیلومتر بر ساعت)
- سامانهٔ هدایت: سامانه موقعیتیاب جهانی، INS, TERCOM, DSMAC، آشیانهیابی راداری فعال (RGM/UGM-۱۰۹B)
- سکوی پرتاب: سامانه پرتاب عمودی مارک ۴۱/ اژدرانداز / شناورهای جنگی سطحی/ زیردریایی تهاجمی / کشنده برپاگر پرتابگر
آخرین بروزرسانی Apr ۱۱, ۲۰۲۶ - شنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۵
نظر شما