به گزارش همشهری آنلاین پژوهشگران ایرانی در یک بررسی جامع که در ژورنال نانوبیوتکنولوژی منتشر شده است، به چگونگی آمادهسازی سیستمهای دارورسانی مبتنی بر نانوذرات برای تغییر گزینههای درمانی برای بیماریهای اصلی شبکیه مانند دژنراسیون ماکولا (تباهی لکه زرد شبکیه چشم) وابسته به سن ، رتینوپاتی دیابتی (تورم لکه زرد شبکیه چشم ناشی از دیابت) و گلوکوم یا آب سیاه پرداختهآند.
بیماریهای شبکیه از جمله علل اصلی از دست دادن بینایی برگشتناپذیر در سراسر جهان هستند. درمانهای سنتی - از جمله قطرههای چشمی موضعی، داروهای سیستمیک و تزریقهای مکرر داخل زجاجیه - به دلیل موانع محافظ چشم با محدودیتهای عمدهای روبرو هستند. این موانع شامل لایه اشکی، قرنیه، صلبیه و به ویژه مانع خونی-شبکیه است که دسترسی دارو به بخش خلفی چشم را محدود میکند. بسیاری از داروهایی که به صورت موضعی تجویز میشوند، نمیتوانند به سطوح درمانی در شبکیه برسند، در حالی که انتقال سیستمیک اغلب عوارض جانبی بدون فایده کافی ایجاد میکند.
تزریق داخل زجاجیهای، که دارو را مستقیماً به زجاجیه چشم وارد میکند، همچنان روش ترجیحی برای بسیاری از بیماریهای شبکیه است. با این حال، آنها نیاز به تجویز مکرر دارند و خطراتی مانند عفونت، جدا شدن شبکیه و بار بالای بیمار را ایجاد میکنند.
نانوپزشکی از ذراتی در مقیاس میلیاردم متر - نانوذرات - برای حمل داروها و رساندن آنها دقیقاً به جایی که مورد نیاز است، استفاده میکند. به گفته این پژوهشگران، این حاملهای کوچک را میتوان برای بهبود حلالیت، پایداری و زمان اقامت دارو در چشم مهندسی کرد، در عین حال نفوذ از میان موانع بیولوژیکی که معمولاً عوامل درمانی را مسدود میکنند، افزایش داد.
این سیستمهای نانوذرات - از اشکال آلی مانند ذرات پلیمری و مبتنی بر چربی گرفته تا ساختارهای معدنی و هیبریدی - میتوانند با اندازه، بار سطحی و ترکیب مشخص به صورت سفارشی ساخته شوند تا تعامل با بافتهای شبکیه را افزایش داده و انتقال هدفمند را بهبود بخشند.
مدلهای پیشبالینی نشان دادهاند که نانوذرات میتوانند طیف وسیعی از عوامل درمانی - از داروهای ضد رگزایی و ضدالتهاب گرفته تا مواد ژنتیکی - را با موفقیت و با آزادسازی پایدار به ساختارهای عمیقتر چشم منتقل کنند.
نشان داده شده است که اصلاحاتی مانند استفاده از پوششهای پلیاتیلن گلیکول (PEG) و سطوح دارای بار منفی، نفوذ از طریق غشای محدودکننده داخلی، یک مانع مهم شبکیه، را افزایش میدهند، به ویژه هنگامی که ذرات قطری کمتر از ۱۰۰ نانومتر دارند.
با وجود این پیشرفتهای قابل توجه، این پژوهشگران همچنین به چالشهای موجود هم اشاره میکنند، مانندعدم استانداردسازی در طراحی و آزمایش نانوذرات، نگرانیهای ایمنی و زیستسازگاری درازمدت و مشکلات تولید محصولات نانودارویی مناسب برای استفاده بالینی.
در مجموع ان پژوهشگران میگویند سیستمهای رساندن داروی مبتنی بر نانوذرات نه تنها برای بهبود دارورسانی، بلکه برای فعال کردن ژن درمانی و رویکردهای پزشکی شخصی در بیماریهای شبکیه، نویدبخش هستند و میتوانند به طور بالقوه آغازگر دوره جدیدی از درمانهای نجاتبخش بینایی باشند.
منبع: ژورنال نانوبیوتکنولوژی
نظر شما