گروه سلامت: در حالی که در تمام کشورهای پیشرفته دنیا بررسی مرگ جنین مرده برای ایمن‌کردن بارداری‌های بعدی با استفاده از روش اتوپسی (کالبدشکافی) رایج است

اما این موضوع تا چند سال پیش در کشور ما کاملا نادیده گرفته می‌شد. با این حال طی سال‌های اخیر اتوپسی جنین‌های مرده نیز به خدمات برخی مراکز درمانی کشور راه‌یافته و کارشناسان امیدوارند با استفاده از این روش و گسترش آن بتوانند از مرگ و میر جنین‌ در بارداری‌های بعدی جلوگیری کنند.

دکتر هاله سلطان قرایی، پاتولوژیست، عضو هیئت علمی پژوهشکده ابن‌سینا و مسئول فنی پاتولوژی پژوهشکده ابن‌سینا در این گفت‌وگو درباره نحوه انجام روش اتوپسی جنین بیشتر توضیح می‌دهد.

  • خانم دکتر، چرا روش اتوپسی روی جنین به‌تازگی در مراکز درمانی کشور ما باب شده است؟

متأسفانه این روش تا به حال روی کودکان و بزرگسالان انجام می‌شد ولی اهمیت به‌کاربردن آن در مشخص کردن علت مرگ جنین در کشور ما روشن نشده بود؛ به‌طوری که طی سال‌های گذشته جنین‌های مرده، معدوم یا دفن می‌شدند اما در کشورهای دیگر به جفت و بند ناف خیلی اهمیت می‌دهند؛ یعنی حداقل در روز روی 2 تا 3 جنین مرده این روش پیاده می‌شود.

  • با این روش چه اختلالاتی را در جنین می‌توان تشخیص داد؟

به‌طور مثال پیچش‌های بند ناف، گره‌های بند ناف یا مشکلات جفت که منجر به مرگ جنین شده‌اند، مشخص می‌شوند. علاوه بر این اختلالات، در این میان ممکن است جنین مشکل قلبی یا مغزی و حتی مشکل کبدی هم داشته باشد یا اینکه در اثر یک سندرم یا اختلالی که ژن آن در پدر و مادر وجود دارد، جان خود را از دست بدهد. برای همین تاکید ما بر این است که تمام اندام‌های جنین در روش اتوپسی باید بررسی شود.

  • احتمال اینکه این اختلالات در بارداری‌های بعدی هم تکرار شوند، چقدر است؟

ببینید اگر مرگ جنین در اثر مشکلات بند ناف مثل بلند یا کوتاه بودن، پیچش بند ناف و... اتفاق بیفتد، ما خیال خانواده را راحت می‌کنیم که احتمال بروز این اتفاق در بارداری‌های بعدی خیلی کمتر است ولی در بعضی از این اختلالات احتمال اتفاق مجدد وجود دارد. مثلا ممکن است مادری در زمان بارداری توکسوپلاسموزیس گرفته باشد و ما متوجه شویم مرگ جنین به‌علت این بیماری است؛ در این شرایط برای بارداری بعدی به مادر فرصت می‌دهیم و این بیماری را درمان می‌کنیم.

  • هر مرگی در جنین احتیاج به اتوپسی دارد؟

صد درصد. هر مرگی احتیاج به اتوپسی دارد ولی ما چندین نوع علت مرگ داریم؛ یک‌سری از علت‌های مرگ به جفت برمی‌گردد، یک‌سری به بند ناف و یک‌سری به‌خود کودک. در این میان باز یک‌سری ژن‌های غالب و مغلوب و کروموزم‌ها و همچنین بعضی بیماری‌های مادر که با تاثیر بر جفت و بندناف مشکل‌ ایجاد می‌کنند، در مرگ جنین دخیل هستند.

  • در مورد جنین‌های سقط‌شده چطور؟ انجام این روش را پیشنهاد می‌کنید؟

نه، در سقط‌های مکرر خود کودکان برای اتوپسی موارد مناسبی نیستند. البته درصورت بروز چند سقط، یکی از جنین‌ها باید اتوپسی شود چون ممکن است یک اختلال‌ بارها تکرار شود که امکان این اتفاق کم است برای همین فقط جفت و بند ناف این جنین‌ها بررسی می‌شوند.

  • حالا برویم سراغ نحوه انجام روش اتوپسی.

برای انجام این روش ما ترجیح می‌دهیم کودکی که سقط شده یا مرده همراه با جفت و بند ناف به ما برسد. همچنین جنین باید تازه باشد و داخل هیچ مایع و محلولی نباشد.
تاریخچه کاملی از پدر و مادر هم لازم داریم که اصلا ببینیم چه بیماری‌هایی در خانواده شایع بوده. سن والدین و شغلشان و تمام ریزنکته‌هایی که در خانواده بوده شامل حاملگی‌های قبلی، نوع زایمان و بیماری‌هایی که در بین کودکان دیگر وجود داشته هم مهم است. در مرحله بعد هم کودک وزن می‌شود. ظاهر کودک را هم نگاه می‌کنیم. ظاهر کودک از روی چین‌های پوستی و کف دست، چین‌های پشت پا و چشم‌ها و طرز قرارگیری آنها، دور دست، دور شکم، دور قفسه سینه و طول دست و طول انگشت بررسی می‌شود.

  • و بعد از این مرحله؟

در اینجا نوبت داخل بدن می‌رسد. 3 حفره را باز می‌کنیم؛ حفره مغز، سینه و شکم. این اندام‌ها در جای خودشان و بعد از خارج کردن، وزن و اندازه‌گیری شده و برای پاتولوژی و بعد تهیه اسلاید آماده می‌شوند.

  • خانم دکتر، چقدر می‌توان در مورد نتایج این روش به‌طور صددرصد مطمئن بود؟

ببینید، اتوپسی روش خوبی است ولی نمی‌توان این قطعیت را داد که همه اتوپسی‌ها به نتیجه برسند چون به هرحال یک زمانی می‌توان علت مرگ را تشخیص داد و یک زمان هیچ دلیل واضحی برای علت مرگ وجود ندارد. ولی این مسئله که با این روش در اغلب موارد می‌توانیم تکلیف خانواده‌ها را در بارداری‌های بعدی روشن کنیم، به جای خودش از اهمیت زیادی برخوردار است.

  • منظورتان از اینکه ممکن است هیچ دلیل واضحی برای یک مرگ وجود نداشته باشد، چیست؟

به هر حال یک‌سری از مرگ‌ها قابل پیش‌بینی و یک‌سری غیرقابل پیش‌بینی هستند. یکی از مواردی هم که کشورها را از نظر بهداشتی با هم مقایسه می‌کنند، از همین نظر است چون اگر وضعیت بهداشتی کشورها مطلوب باشد، اگرچه میزان مرگ‌های جنینی صد درصد به صفر نمی‌رسد ولی با همان روش‌های تشخیصی پیش از بارداری می‌توان درصد آنها را کاهش داد یا حتی از روش‌های کمک بارداری مثل لقاح مصنوعی در بارداری‌های بعدی استفاده کرد.

کد خبر 81456

برچسب‌ها

دیدگاه خوانندگان