دوشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۷ - ۰۶:۳۳

پروانه حجت: در چند هفته اخیر، اپیدمی بیماری ویروسی جدیدی با نام (Hand-Foot-Mouth Disease)- (HfMD)- دست ، پا، دهان در کشورهای جنوب ‎شرقی آسیا همانند سنگاپور و ویتنام و بیش از همه در چین جنجال به پا کرده است.

 این ویروس جدید  با وجود تلاش مقامات بهداشتی چین به پکن رسیده و اولین مورد مرگ بر اثر این  ویروس در پایتخت چین هم ثبت شده است.

این ویروس مرگبار که بیشتر در جنوب این کشور شیوع پیدا کرده تاکنون جان دست کم 34 نفر را گرفته است که اکثر آنها را کودکان تشکیل می‌دهند. بیماری از اوایل ماه مارس گذشته در شهر فویانگ در شرق استان آنهوی گسترش بسیاری پیدا کرده و افراد زیادی را طعمه خود قرار داده است. البته تاکنون دست کم 25 هزار نفر با نشانه‌های این بیماری در بیمارستان‌ها بستری شده‌اند.

طی هفته گذشته، تعدادی مهدکودک درشهرهای مختلف چین از جمله 2 مهدکودک در پکن، به‌علت مشاهده علایم مشکوک به بیماری در تعدادی از کودکان تعطیل شد. بیشترین شیوع دراستان‎های آنهوی، گوانگ‎دونگ، زجیانگ و پکن گزارش شده است.

هرچند که بنا به گزارش مقامات بهداشتی در چین، وقوع HFMD در شهر فویانگ در استان آنهوی که شدیدترین میزان شیوع را داشته، رو به کاهش گذاشته است؛ اما این کاهش تنها به این معنا بوده که برای نخستین بار در چند هفته اخیر، آمار مرخص‎شدگان از بیمارستان در  آنهوی، از تعداد موارد جدید بستری شده، بیشتر بوده و همچنین موارد جدید بروز، علائمی به شدت بیماران قبلی نداشتند؛ در فویانگ نیز در چند روز اخیر موردی از مرگ‎ومیر دیده نشد در حالی‌که در روزهای قبل 22 مورد از قربانیان این بیماری در این شهر گزارش شده بود.

ویروس‌های روده‌ای

HFMD بر اثر ویروس‎های روده‎ای که شایع‎ترین آنها EV71 و COXA16 است، ایجاد می‎شود؛ هر 2 نوع ویروس، توانایی ایجاد این بیماری رادارند. متخصصان بیماری‎های عفونی اطفال، این ویروس‎ها را روده‎ای می‎نامند زیرا که در روده تکثیر می‎یابند و با اینکه محل تکثیر آنها در روده است، ولی اسهال از نشانه‎های بروز این بیماری نیست.

HFMD اگر به شکل معمول و کلاسیک خود باشد یعنی از طریق ویروس کوکساکی (COXA16) ایجاد شود، کشنده نیست و بعد از یک هفته تا 10 روز بدون درمان خاصی رو به بهبودی خواهد رفت، اما کودکانی که توسط ویروسEV71 مبتلا می‎شوند، اغلب نشانه‎های شدیدتری را نشان می‎دهند؛ بیماری در آنها 7-3 روز پس از تماس با ویروس و با تبی خفیف آغاز می‎شود؛ 3-2 روز بعد نقطه‎هایی قرمز همانند جوش، شروع به پدیدار شدن در کف دست‎ها و پاها می‎کند، سپس تاول و زخم‎هایی دردناک و رو به گسترش در لب، گلو و زبان ایجاد می‎شود که مایع درون این تاول‎ها حاوی ویروس زنده است و می‎تواند این بیماری را منتشر کند. حتی در بعضی از موارد حاد این بیماری در کودکان، ویروس می‎تواند سیستم عصبی مرکزی را مورد حمله قرارداده و منجر به مننژیت ویروسی (التهاب پرده پوشاننده مغز و نخاع)، التهاب‎های مغزی، ادم ریوی(جمع شدن آب در ریه)، فلج و حتی التهاب عضلات قلب شود.

البته همه کودکان بیمار تمام نشانه‎های بیماری را بروز نمی‌دهند. برای مثال بعضی از آنها ممکن است فقط زخم در گونه یا زبان داشته باشند، ولی اغلب آنها زخم در لب و دانه‎های قرمز دردناک را در کف دست‎ و پاها دارند. به‌دلیل دردناک بودن دهان، کودکان بیمار معمولا از خوردن و یا نوشیدن، خودداری می‎کنند و بنابراین باید غذای این کودکان در حجم کم و به‌صورت قطعه‎های کوچک داده شود. همچنین والدین برای التیام درد زخم‎های دهان کودکان، به آنها آب یخ یا قطعات یخ برای مکیدن می‌دهند.  محققان هشدار می‎دهند که عطسه، سرفه، ترشحات مخاطی، مایع داخل تاول‎های پوستی و مدفوع فرد بیمار می‎تواند در سرایت این بیماری نقش عمده‎ای داشته باشد. اگرچه تقریبا تمام مرگ‎ها مربوط به ویروس EV71 است، ولی هنوز مشخص نیست که چه تعدادی از کل موارد بروز بیماری، مربوط به آن باشد.

پیشگیری مهم‌تر از درمان

متخصصان عفونی اطفال می‌گویند علائم هشدار دهنده برای والدین، شامل این موارد است: امتناع از خوردن و آشامیدن؛ کم شدن حجم ادرار یا دفعات ادرار کردن؛ پایین آمدن سطح هوشیاری به‎طور غیرعادی؛ عدم‌تمرکز، بی‎علاقگی و احساس ضعف شدید؛ ادامه داشتن تب به‌مدت بیش از 5 روز؛ تنفس سریع یا تنفس مشکل؛ سرد شدن دست‎ها یا پاها و تشنج. به این ترتیب اگر خیلی زود بیماری در کودک تشخیص داده شود، احتمال اینکه جان کودک درخطر قرار گیرد کمتر است. تا به حال جهشی در ویروسEV71 دیده نشده است و به همین دلیل ساخت واکسن برای این بیماری امکان‌پذیر است که البته ازآنجاکه تاکنون بیماری شایعی نبوده، ساخت واکسنی برای آن در اولویت تحقیقات نبوده است.

برای درمان این بیماری هم داروی خاصی وجود ندارد و اغلب داروهای تجویز شده از سوی پزشکان به‌منظور تسکین درد و کاهش تب است. البته تحقیقات بسیاری درمورد تهیه واکسن دربرابر این ویروس، دردست انجام است و محققان امیدوارند به‌زودی واکسن این بیماری در دسترس قرار گیرد.  بیماری HFMD بیشتر در میان نوزادان و کودکان زیر 10 سال دیده می‎شود، البته گاهی هم بزرگسالان را مورد حمله قرار می‎دهد، ولی نوزادان، کودکان و نوجوانان، به‌دلیل داشتن آنتی‎بادی ‎های کمتر و ایمنی پایین‎تر نسبت به بزرگسالان، احتمال ابتلای بیشتری را دارند. سؤالی که در ذهن بسیاری از افراد وجود دارد این است که آیا در فردی که به این بیماری مبتلا شده، احتمال بروز دوباره وجود دارد؟ محققان می‎گویند اگر فرد، آلوده به نوعی از این ویروس‎های روده‎ای شده باشد، نسبت به آنگونه از ویروس، ایمنی پیدا خواهد کرد ولی اگر در معرض گونه دیگری از ویروس‎های روده‎ای قرار بگیرد، احتمال ابتلای دوباره وجود خواهد داشت.

طبق گزارش‌های  مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‎ها در آمریکا(CDC)، اگرچه این بیماری واگیردار است و می‎تواند هر فردی را مبتلا کند، ولی این به آن معنا نیست که هر کسی که به این ویروس آلوده شد، لزوما بیمار شود.

تهدیدی برای المپیک

گسترش سریع این بیماری در نواحی شرق و جنوب چین و همین‌طور شهر پکن - یعنی شهر میزبان بازی‎‎های المپیک تابستانی- یادآور شیوع مر‎گبار سارس در سال 2003 است که از چین شروع شد و به کشورهای دیگر گسترش یافت. مسئولان بهداشتی ابتدا قادر به تشخیص بیماری نبودند و شاید تصور می‎کردند با شیوع دوباره سارس  یا آنفلوانزای مرغی مواجه شده‎اند. این بیماری ابتدا با بیماری مشابهی که در بعضی حیوانات اهلی همانند گوسفند و خوک بروز کرده و دست و پاها را درگیر می‎کند، اشتباه گرفته می‎شد ولی به‌زودی معلوم شد این 2 بیماری هیچ ارتباطی با هم نداشته و با 2 نوع ویروس مختلف ایجاد می‎شوند و قابل انتقال از انسان به حیوان  یا از حیوان به انسان نیستند. درابتدای شروع بیماری ویروسی جدید، آمار و گزارش‎های دقیقی درمورد آن گزارش نشد، تا جایی که WHO منابع بهداشتی محلی را به پوشش نهادن بر این بیماری در مراحل آغاز آن و همچنین عدم‌منعکس کردن وسعت هجوم این بیماری، متهم کرد.

اما مسئولان بهداشتی علت عدم‌اطلاع‎رسانی و تاخیر در ارائه گزارش بیماری را، نشناختن علت دقیق آن در مراحل اولیه، اعلام کردند. این بیماری، در اوایل مارس، گسترش خود را در آنهوی آغاز کرده بود ولیکن اولین گزارش‎ها درمورد همه‎گیری آن، هفته پیش در زین‎هوآ اعلام شد؛ البته نماینده WHO در چین اعلام کرد که در شروع این بیماری، نشانه‎های بارز آن دیده نشده و همین مسئله، دلیل واکنش دیرهنگام مقامات محلی به اپیدمی این بیماری بوده است. به گفته وی، ساختار مراقبت‎های بهداشتی در چین، طی چند سال گذشته پیشرفت زیادی داشته ولی هنوز جای توسعه بیشتری دارد.

نگرانی چین در مورد این بیماری جدی است، چون تابستان فصلی است که در آن بیماری‎های واگیردار احتمال پخش زیادی دارد و از این ‎رو لازم است سطح اطلاع‎رسانی عمومی گسترش داده شود. نخست‌وزیر چین نیز به وزارت بهداشت این کشور توصیه کرده که توجه زیادی به مناطق روستایی شود و تدابیر ویژه‎ای برای کنترل و پیشگیری از سرایت بیماری ویروسی جدید اتخاذ کنند.

شناسایی سریع بیماری در مراحل اولیه، درمان مناسب و جداسازی فرد بیمار از سایر افراد، برای کنترل این بیماری کافی‌است و معمولا طی یک هفته امکان‎پذیر است و چون این بیماری بسیار مسری است، به محض مشاهده علائمی مشکوک در کودک، باید از بردن وی به مهدکودک یا مدرسه خودداری شود و درضمن مربیان و والدین سایر بچه‎ها را از احتمال انتقال بیماری آگاه کنند تا به محض ظاهر شدن نشانه‎های ابتدایی بیماری، بی‎درنگ درپی کنترل بیماری باشند.

پزشکان متخصص کودکان در چین توصیه کرده‎اند که اطفال مبتلا به نشانه‎های بسیار خفیف این بیماری، بهتر است به‌منظور پیشگیری از ابتلا به عفونت‎های ثانویه، در بیمارستان بستری نشوند؛ این کودکان می‎توانند در منزل به خوبی پایش شوند و اگر پس از مصرف داروها، تب آنها فروکش نکرد، به بیمارستان منتقل شوند.

آنها تاکید کردند به‌منظور پیشگیری از بیماری، تردد کودکان در اماکن عمومی و پرازدحام کمتر شود؛ از استخرهای عمومی کمتر استفاده شود و در هنگام عطسه یا سرفه، حتما جلوی دهان پوشانده شود.  به‌منظور آموزش مسئولان محلی درمورد روش‎های مناسب پیشگیری، پزشکان و کارشناسانی داوطلب به 7 مرکز شهر، فرستاده شدند تا با پخش جزوه‌های آموزشی، مشاوره رایگان و آموزش کودکان در راستای رعایت نکات بهداشتی و شستن دست‎ها، این بیماری ویروسی را مهار کنند.

کد خبر 52307

برچسب‌ها