الهام مصدقی‌راد: بارش‌های بهاری تا ۱۰ سال دیگر ادامه یابد، امکان برداشت آرتمیا فراهم می‌شود.

فصل مرگ آرتمیا در دریاچه ارومیه

آرتمیا که نباشد فلامینگوها برای ارومیه بال نمی‌زنند. دریاچه ارومیه در این چند سال، آنطور که باید رنگ فلامینگوهای سفید و صورتی را ندیده بود، تا آنکه باران‌ بهار، ‌آرتمیا یا همان میگوی کوچک آب‌های شور را دوباره در دریاچه ارومیه زنده کرد و دسته‌های فلامینگوهای مهاجر نیز به شوق خوراک به سوی ارومیه بال گشودند.

«آرتمیا ارومیانا»، بهار امسال روزهای شکوفایی را در دریاچه ارومیه پشت سر گذاشت و حالا چند روزی است که دوباره با گرم شدن هوا، مرگ آرتمیا آغاز شده است. میزان آب دریاچه ارومیه بعد از بارندگی‌های بهار ۹۸ افزایش قابل توجهی یافت و کم آبی سال‌های قبل را تا حدی جبران کرد. هم‌اکنون نیز بالغ بر ۵ میلیارد مترمکعب آب در دریاچه ارومیه وجود دارد.

بارش باران و ورود آب‌های شیرین به دریاچه ارومیه از شدت شوری دریاچه کاست و موجب شد، تخم‌ آرتمیا که به‌دلیل شوری فوق اشباع که زیر نمک‌های کف دریاچه آرام گرفته بود، بار دیگر تبدیل به میگوی کوچک آب‌های شور شود و دریاچه ارومیه مملو از آرتمیای قرمزرنگ شود. «سیست» یا همان تخم آرتمیا، حتی تا ۱۰۰ سال هم زنده می‌ماند تا شرایط شکوفایی برایش فراهم شود.

ناصرآق، ‌رئیس پژوهشکده آرتمیا در دانشگاه ارومیه به همشهری می‌گوید: «آرتمیا تحمل ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم نمک دریک لیتر آب را دارد و تحمل شوری برای این‌گونه میگو، بیش از موجودات دیگر است. آرتمیای ارومیه حتی سال گذشته تا حدود ۳۵۰ گرم نمک در لیتر را هم تحمل کرد که یک رکورد بود و نشان می‌دهد خودش را با شوری بالا سازگار کرده است. البته با افزایش شوری آب، ‌فعالیت فیزیولوژیک آرتمیا و تولید مثل این‌گونه آبزی کاهش می‌یابد.»

  • برداشت آرتمیا  وابسته به شرایط اقلیمی

به گفته ناصر آق، ۵ میلیارد مترمکعب آب کنونی در دریاچه ارومیه که موجب شکوفایی آرتمیا شده است، تنها حدود ۱۵ درصد آبی است که در دهه ۷۰ در این دریاچه وجود داشت.

آن سال‌ها و پیش از آغاز وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه، تعداد گونه «آرتمیا ارومیانا» در این دریاچه به اندازه‌ای بود که می‌توانست نیاز تمام جهان را به آرتمیا  تامین کند. از آرتمیا، این سخت پوست آبزی در صنعت شیلات نیز استفاده می‌شود و به همین دلیل آرتمیا محصولی استراتژیک است که میگو، خاویار، ماهی‌های زینتی و ماهیان دریایی از آن تغذیه می‌کنند.

علی نکویی‌فر، رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور چندی پیش اعلام کرد: «اگر دریاچه ارومیه به تراز اکولوژیک خود برسد نیاز کشور به آرتمیا تأمین و می‌توان از آرتمیای ارومیه بهره‌برداری کرد.» به گفته نکویی‌فر، نیاز صنعت شیلات کشور به آرتمیا، سالانه ۷۰ تن است و این نیاز در سال‌جاری به ۷۱ تن می‌رسد.

ناصر آق، رئیس پژوهشکده آرتمیا در دانشگاه ارومیه اما در خصوص امکان بهره‌برداری آرتمیا در دریاچه ارومیه می‌گوید: «اگر هر سال مانند سال‌جاری بارندگی داشته باشیم،۱۰ سال زمان برای احیای نسبی آرتمیا نیاز  است و می‌توان آن را به بهره‌برداری رساند. اما اگر ۲ سال آینده بارندگی کاهش یابد، دریاچه ارومیه و وضعیت آرتمیا مانند سابق می‌شود. در واقع، زمان احیای دوباره آرتمیا و بهره‌برداری از آن، ‌به شرایط اقلیمی و میزان بارندگی‌ها در آینده بستگی دارد.»

پژوهشکده آرتمیای دانشگاه ارومیه هم‌اکنون در حال آماده‌سازی طرحی برای ارزیابی ذخایر آرتمیا است. قرار است در این ارزیابی، وضعیت کنونی آرتمیا، میزان سازش این‌گونه سخت پوست با شوری آب، میزان تولید در آینده، ‌حجم تخم‌های آرتمیا که در دریاچه ارومیه باقی می‌مانند و ... بررسی شود.

  • آغاز مرگ آرتمیا با افزایش دما

آرتمیا با گرم شدن هوا می‌میرد و ماه‌های اردیبهشت و خرداد نیز بیشترین زمان شکوفایی این سخت پوست است. مسعود تجریشی، ‌معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست و مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد دریاچه ارومیه به تازگی ‌از کاهش تراز آب این دریاچه به میزان ۷ سانتی‌متر خبر داده است. این اتفاق به‌دلیل افزایش دمای هوا رخ داده است و پیش‌بینی می‌شود تا پایان تابستان نیز از تراز دریاچه ارومیه باز هم کاسته شود. کاهش تراز آب دریاچه ارومیه بار دیگر موجب افزایش شوری آب و مرگ مجدد آرتمیا خواهد شد. آنطور که ناصر آق، رئیس پژوهشکده آرتمیا  در دانشگاه ارومیه به همشهری می‌گوید: تلفات آرتمیا هم‌اکنون در دریاچه ارومیه آغاز شده است. به گفته او، حداقل میانگین تبخیر آب دریاچه ارومیه ۸۰ سانتی‌متر است و اگر وسعت کنونی دریاچه ارومیه که ۳هزار و ۱۷۸ کیلومترمربع برآورد می‌شود کاهش یابد، از شدت تبخیر آب کاسته می‌شود و احتمال افزایش میزان نمک در لیتر و به‌دنبال آن مرگ آرتمیا وجود دارد.

  • همشهری-سه‌شنبه ۱۱ تیر ۹۸
کد خبر 446346

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 2 =