میراث فرهنگی: کمیته جهانـی سپر آبــی (Blue Schield) که بر اساس کنوانسیون‌های جهانی در حفاظت از میراث‌فرهنگی شکل گرفته و وظیفه آن حفاظت از آثار تاریخی کشورها در جنگ‌ها و بلایای طبیعی است.

ميراث فرهنگي

از سال۹۷ با نامه‌نگاری و تماس تلفنی و به‌صورت حضوری از سازمان میراث‌فرهنگی کشور خواسته که به این کمیته ملحق شود. به گزارش همشهری، ‌اینکه «سپر آبی» تلاش کرد ایران را به‌عنوان یکی از اعضای خود برگزیند و الحاق ایران به کمیته جهانی «سپر آبی» که همین ۲روز پیش در کاخ سعدآباد تهران نهایی و با استقبال فردریش شیپر، دبیرکل کمیته جهانی سپرآبی در اتریش و رئیس پلیس اینترپل ایران و مسئولان سازمان میراث‌فرهنگی روبه‌رو شد، این پرسش را مطرح می‌کند که احساس نیاز برای پیوستن به کمیته جهانی سپر آبی از سوی ایران چه بود؟

 آیا سایه جنگ بر سر ایران قرار گرفته که سپر آبی تلاش خود را از سال گذشته برای پیوستن ایران به این کمیته جهانی که حفاظت از آثار تاریخی و میراث‌فرهنگی در جنگ‌ها را برعهده دارد، تشدید کرده است؟ آیا سیلاب اخیر موجب شد مسئولان سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری برای پیوستن به کمیته جهانی سپر آبی احساس نیاز کنند؟

  • تأثیر سعدی در روایت فتح بغداد توسط مغول‌ها بر سپرآبی 

آیا تهدیدات ترامپ علیه ایران و تلاش‌های اسرائیل برای کشیدن ایران به جنگ یا حتی طرح موضوع دوباره پرونده جنگ با ایران روی میز کاخ سفید، منجر به اصرار «سپر آبی» برای پیوستن ایران به این کمیته حفاظت از آثار تاریخی شده است؟  

کمیته جهانی سپرآبی در وبسایت خود شعری از سعدی را منتشر کرده که از وضعیت بغداد در زمان حمله مغول و فتح بغداد توسط چنگیزخان در سال۱۲۵۸ میلادی خبر داده است. سعدی آن زمان اینگونه نگاشته است: «از فتح بغداد از من بپرس. چنان وحشتناک بود که آرزو داشتم زودتر مرده بودم و نمی‌دیدم که چگونه این احمق‌ها گنجینه‌های دانش و یادگیری را نابود کردند. فکر می‌کردم جهان را درک کرده‌ام. اما این نسل‌کشی عجیب مرا گیج کرده است...»

برجسته کردن این شعر از سعدی در کمیته جهانی سپرآبی، بیانگر آن است که این کمیته بیش از آنکه در اندیشه نجات آثار تاریخی از بلایای طبیعی باشد با توجه به وضعیت فعلی جهان در اندیشه مصون نگاه داشتن آثار تاریخی از جنگ‌ها و منازعات بی‌رحمانه است.

  • بخشی از تخریب آثار تاریخی، ناشی از جنگ‌ها و آشوب داخلی است

محمدرضا کارگر، مدیرکل امور موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی در سازمان میراث‌فرهنگی که در جریان مذاکرات کمیته جهانی «سپر آبی» با ایران از سال۹۷ تاکنون بوده به همشهری می‌گوید: حفاظت از میراث‌فرهنگی تبدیل به یک دغدغه جهانی شده است، چون آثار تاریخی دیگر تنها متعلق یک جامعه نیست بلکه بخشی از هویت جهانی است.
او می‌گوید: اگر امروز میراث فرهنگی در چین، هند یا افغانستان آسیب ببیند، بخشی از پازل بزرگ تمدن و فرهنگ بشری آسیب دیده و در فقدان این آثار دیگر نمی‌توان تحلیل درستی از وضعیت فرهنگ و تمدن جهانی داشت.

مدیرکل امور موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی کشور، با اعلام اینکه بخشی از تخریب آثار تاریخی به‌دلیل فرسایش طبیعی است که توسط کمیته‌های تخصصی جهانی بررسی و اقدام به مرمت آنها می‌شود، گفت: بخشی از تخریب‌ها نیز غیرطبیعی و ناشی از جنگ‌ها، ناهنجاری‌ها و آشوب‌های اجتماعی است.

کارگر به موضوعات عقیدتی در بخشی از گروه‌های تروریستی اشاره می‌کند که بر تقابل بر آثار تاریخی تأکید دارند. او می‌گوید: داعش و طالبان از تفکراتی برخوردارند که در تقابل با حفاظت از میراث‌فرهنگی است. حتی شورش‌ها و آشوب‌های اجتماعی که در جوامع به‌وجود می‌آید می‌تواند منجر به سرقت از موزه‌ها و تخریب میراث‌فرهنگی ‌شود که کنترل آنها از توان دولت‌ها خارج می‌شود و آنها قادر به حفاظت از این آثار در مواقع بحران نیستند.

  • سپرآبی در اندیشه نجات آثار تاریخی ایران از منازعات مسلحانه

مدیرکل امور موزه‌ها و آثار منقول فرهنگی از جنگ‌های اخیر در خاورمیانه که منجر به تخریب گسترده آثار تاریخی شده نیز به‌عنوان یکی از نشانه‌های بحران در میراث‌فرهنگی نام می‌برد که تأثیر منفی زیادی بر حفاظت از آثار تاریخی در منازعات مسلحانه داشته است. او می‌گوید: جنگ در دهه گذشته در منطقه خاورمیانه، آسیب زیادی به آثار تاریخی وارد کرد. همچون اتفاقات وحشتناکی که در سوریه، عراق و افغانستان رخ داد.

به گفته او، در این شرایط، گروه‌هایی همچون سپرآبی که در زیرمجموعه یونسکو تأسیس شده‌اند در اندیشه یافتن راهکارها و اجرایی کردن آنها برای حفاظت از میراث فرهنگی و آثار تاریخی در جنگ‌ها و منازعات مسلحانه هستند. کارگر درخصوص اصرار کمیته جهانی سپرآبی در اتریش برای پیوستن ایران به این کمیته تأکید می‌کند: بعد از مسائلی که در خاورمیانه در عراق و سوریه و افغانستان رخ داد، به‌ویژه پس از ظهور داعش، سپرآبی به ایران و برخی دیگر از کشورهای منطقه پیشنهاد داد برای حفاظت از میراث‌فرهنگی به این کمیته جهانی بپیوندند که البته لبنان زودتر از ایران به این کمیته پیوست.

او گفت: پس از بررسی درخواست سپرآبی از ایران برای پیوستن به کمیته جهانی حفاظت از آثار تاریخی در جنگ‌ها و بلایای طبیعی، احساس کردیم با پیوستن به این کمیته درصورتی که اتفاقی غیرقابل پیش‌بینی در کشور رخ دهد و نیاز به کمک انسانی، تجربی و مالی در حفاظت از آثار تاریخی باشد، سپرآبی می‌تواند تأثیر زیادی در حفظ آثار تاریخی ایران داشته باشد. ضمن آنکه با پیوستن به این کمیته جهانی می‌توان در همکاری با کشورهای همسایه سطح حفاظت از آثار تاریخی ایران را بالا برد و از فاجعه علیه میراث فرهنگی کشور پیشگیری و حتی آنها را پیش‌بینی کرد. برهمین اساس هم جلسه ۲روز گذشته برای پیوستن ایران به کمیته جهانی سپرآبی در کاخ سعدآباد برگزار شد.

  • «سپرآبی»؛ صلیب‌سرخ جهانی در حفاظت از آثار تاریخی 

سپر آبی از شبکه کمیته‌های ملی در سراسر جهان تشکیل شده و اکنون ۲۲کشور همراه با ایران به عضویت این کمیته جهانی درآمده‌اند که همگی در تلاش برای حفاظت از میراث فرهنگی در جنگ‌ها و بلایای طبیعی هستند. کمیته‌های ملی سپرآبی به‌دنبال فعال کردن، توسعه و هماهنگ کردن دانش و اقدامات در هر نقطه از جهان برای جلوگیری و یا کاهش آسیب‌های ناشی از جنگ و بلایای طبیعی بر آثار تاریخی و حتی پیش از وقوع این وقایع هستند.

فعالیت «سپر آبی» براساس قوانین بین‌المللی به‌ویژه کنوانسیون لاهه در سال۱۹۵۴ در مورد حفاظت از اموال فرهنگی در منازعات مسلحانه و ۲پروتکل ۱۹۵۴ و ۱۹۹۹ همین کنوانسیون که به‌عنوان بخشی از قوانین بین‌المللی بشردوستانه به‌عنوان قانون جنگ یا قانون منازعات مسلحانه شناخته می‌شود تشکیل شد. بنابراین کنوانسیون۱۹۵۴ لاهه در موضوع حفاظت از اموال فرهنگی در منازعات خصمانه و مسلحانه، دستور کار تشکیل سپرآبی است.

سپر آبی همچنین با توجه به کنوانسیون‌های حفاظت از اموال فرهنگی در صورت وقوع درگیری‌های مسلحانه و بلایای طبیعی ۶مأموریت را دنبال می‌کند. حفاظت پیشگیرانه و آمادگی ریسک، پاسخ اضطراری، تثبیت و بازیابی آثار و اموال فرهنگی پس از وقوع فجایع و فعالیت‌های طولانی و پشتیبانی مستمر، انطباق قوانین با سیاست‌های حفاظت از میراث‌فرهنگی و اجرای آنها، ایجاد ظرفیت و آموزش‌وپرورش در حوزه حمایت از فعالیت‌های سپرآبی و در نهایت هماهنگی اعضای کمیته جهانی سپرآبی با سازمان‌های شریک، ۶مأموریت اصلی این سپر برای صیانت از آثار تاریخی در جنگ‌ها و بلایای طبیعی است.

پس از تخریب گسترده میراث فرهنگی در جنگ جهانی دوم، کنوانسیون۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در مواجهه مسلحانه به‌منظور ایجاد قوانین برای حفاظت از اموال فرهنگی در درگیری‌های مسلحانه نوشته شد. این کنوانسیون نخستین معاهده بین‌المللی است که بر حفاظت از میراث‌فرهنگی در جنگ‌ها تأکید کرده است.

با درنظر داشتن کنوانسیون۱۹۵۴ لاهه بود که سپرآبی به‌منظور حفاظت از میراث‌فرهنگی در معرض خطر در سال۱۹۹۶ توسط ۴سازمان غیردولتی با نمایندگان حرفه‌ای فعال در زمینه آرشیو، کتابخانه‌ها، بناهای تاریخی و سایت‌ها و موزه‌ها برای در امان نگه‌داشتن میراث‌فرهنگی از خطر نابودی در جنگ‌ها تشکیل شد و در سال۲۰۰۸، انجمن ملی کمیته‌های سپر آبی (ANCBS) برای هماهنگ کردن کار کمیته‌ها شکل گرفت.

کد خبر 439420

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 5 =