همشهری آنلاین: میر شمس‌الدین ادیب سلطانی متولد سال ۱۳۱۰ در محله قلمستان تهران است.

میر شمس الدین ادیب سلطانی

دکتر میر شمس‌الدین ادیب سلطانی پزشک،زبانشناس، مترجم، نویسنده و فلسفه‌پژوه برجسته ایرانی است. دكتر اديب سلطاني بيشترين شهرت خود را مديون ترجمه‌هاي دقيقی است كه از برخي متون كلاسيك فلسفي انجام داده است.  معادل‌يابي دقيق و فني و جعل واژه‌هاي فارسي سره براي اصطلاحات فلسفي از زبان‌هاي يوناني،لاتين،آلماني و انگليسي از پيشنهادهاي او در ترجمه متون فلسفي به فارسي است.

تسلط او به زبان‌هاي باستاني فارسی میانه، پارتی، اوستایی و همين طور زبان‌هاي يوناني،لاتين انگلیسی، آلمانی، فرانسه، عربی، ایتالیایی، روسی، عبری و ارمنی از توانمندي‌هاي اين زبان شناس و مترجم متون فلسفي است.

او در سال ۱۳۲۸ وارد دانشکده پزشكي دانشگاه تهران شد و پس از اخذ دکتراي حرفه‌اي پزشکی برای ادامهٔ تحصیل در زمینهٔ روان‌پزشکی بالینی و تحقیقات بیوشیمی به وین رفت.

اديب سلطاني در وين دستیار پروفسور هافمن، روان پزشک پر آوازه آن روزگار شد و پس از چندي نهايتا تحصيلات  روان‌پزشكي خود را نيمه كاره گذاشت.

از منظر زبان شناسي در معادل سازي فني روش دكتر اديب سلطاني شکستنِ واژه‌هایِ زبان‌های اروپایی از نظرِ تکواژشناسی و سر هم کردنِ معادل‌های آن‌ها در زبانِ فارسی نو و میانه و باستانی است. به عنوان مثال او براي واژه "transcendental"در نقد اول كانت بر خلاف مترجمين ديگر فارسي كه واژه استعلايي را پيشنهاد كرده‌اند ،معادل "ترافرازنده" را مناسب مي‌داند.

به اعتقاد اديب سلطاني برای برزیستن زبان پارسی در جهان دانش و فناوری، چاره‌ای جز بهره‌بردن از همه توان زبان فارسی و هم‌خانواده‌هایش (مانند اوستایی) و نیاکانش (پارسی باستانی و پارسی میانه) نیست.

با اين وصف علي رغم دقت ستايش شده ترجمه‌هاي ايشان بسياري نيز اين ترجمه‌هاي دقيق را به علت دشواريابي معادل‌هاي زباني و اصطلاحات كاربردي‌اش دشوار‌ياب و غير قابل استفاده مي‌دانند.

 تاليفات:

پژوهشی در پیرامون مسئلهٔ تصمیم در منطق: طرح چند خوارزمیک تحلیلی-معنایی. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۳.

درآمدی بر چگونگی شیوهٔ خطّ فارسی. تهران: انتشارات امیرکبیر: ۱۳۵۴؛ ویراست دوم: ۱۳۷۱؛ ویراست سوم: ۱۳۷۸.

راهنمای آماده ساختن کتاب: برای مؤلفان، مترجمان، ویراستاران، کتابداران، ناشران، چاپخانه‌ها و دوستداران کتاب. تهران: ۱۳۶۵؛ ویراست دوم: ۱۳۷۴؛ ویراست سوم: ۱۳۸۱.

رسالهٔ وین: بازنمود و سنجش مکتب فلسفی تحصل‌گروی منطقی یا آروین‌گروی منطقی حلقهٔ وین. تهران: مرکز ایرانی مطالعهٔ فرهنگ‌ها، ۱۳۵۹.

The Question of the Left and Its Future, Notes of an Outlooker. Hermes Publishers, Tehran, 2010

Topics in Decision Problem. Amir Kabir Publishers, Tehran, 2013

ترجمه‌ها:

ایمانوئل کانت، سنجش خرد ناب، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۲؛ ویراست دوم: ۱۳۸۳.

ارسطو، منطق ارسطو (ارگانون)، تهران: انتشارات نگاه، ۱۳۷۸؛ ویراست دوم: ۱۳۹۰.

برتراند راسل، جُستارهای فلسفی، تهران: انتشارات امیرکبیر: ۱۳۶۳؛ ویراست دوم: ۱۳۸۷.

ویلیام شکسپیر، بودن یا نبودن: تک‌گفتار هملت در سوگنامه‌ی هملت شاهپور دانمارک سروده‌ی ویلیام شیکسپیر. تهران: نشر نی، ۱۳۷۵.

ویلیام شکسپیر، سوگنمایش شاه ریچارد سوم، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۹.

ویلیام شکسپیر، ویراستهٔ هرولد جنکینز، سوگ‌نمایش هملت شاهپور دانمارک، تهران: انتشارات نگاه، ۱۳۸۵.

کد خبر 410163

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 10 =