همشهری‌آنلاین: ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی به روایت صلحی و نت‌نگاری مخبرالسلطنه که با عنوان ردیف منتظم‌الحکما شناخته می‌شود، با مقدمه‌ای از دکتر داریوش صفوت از سوی انتشارات ماهور به بازار موسیقی عرضه شد.

ردیف منتظم‌الحکما

به گزارش همشهر‌ی‌آنلاین رديف هفت دستگاه موسيقى ايرانى، به روايت صلحى و با نت‏‌نگارى مخبرالسلطنه، كه در اين كتاب چاپ شده است، معتبرترين روايتى است كه بدون هيچ‌‏گونه تحريف يا تغيير مستقيماً از منابع دست اول (يعنى آقاعلى‏‌اكبر و آقامطلّب و ميرزاعبدالله) منتقل شده است.

 در مقدمه دکتر داریوش صفوت بر این کتاب‌فرازهایی آمده است که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

متن رديف هفت دستگاه امروزى با الحان دوازده مقامِ قدما اختلاف بنيادى (ماهوى) ندارد. اختلاف فقط صورى است، يعنى مربوط به طرز دسته‏‌بندى گوشه‏‌ها و نغمه‏‌ها و گسترش آن ها است.
 به دليل اينكه استاد بزرگ، مرحوم موسى‏‌خان معروفى، براى تدوين مجموعه‏‌ى رديف هفت دستگاه موسيقى ايرانى (از انتشارات وزارت فرهنگ و هنر سابق)، از روايت صلحى نيز استفاده نموده و تعداد زيادى از گوشه‏‌هاى رديف او را در رديف خود وارد كرده است، از اين رو هرجا در كشفِ رمزِ نت‏‌نگارىِ مخبرالسلطنه اشكالى ايجاد بشود مقايسه و تطبيق با رديف معروفى مشكل را حل خواهد كرد.


 از آنجا كه مخبرالسلطنه در روش نت‏‌نگارىِ خود علائم خاصى ابداع كرده است لذا جزوه‏‌ى دستور ابجدى نوشته‏‌ى مخبرالسلطنه را كه حاوى اين علائم و شرح آن ها است ضميمه‏‌ى اين كتاب منتشر كرديم تا در كشفِ علائمِ نت‏‌نگارىِ اختصاصى مخبرالسلطنه مشكلى پيش نيايد.

بر اساس این گزارش  در حدود سال ۱۳۵۰ شمسى استاد حسن مشحون در مركز حفظ و اشاعه‏‌ى موسيقى در مورد تبديل دوازده مقام به هفت دستگاه فرمود: اين گوشه‏‌ها و رديف هفت دستگاه موسيقى فعلى ايران را شخصِ بخصوصى اختراع يا جعل نكرده، بلكه از ايام باستان به مرور ابداع شده، نسل به نسل گشته و تكامل يافته است. منتها در زمان قاجاريه، به دليل اينكه ايل قاجار ريشه‏‌ى آذرى داشته و در نتيجه‏‌ى روابط مستحكمى كه با قفقازيه وجود داشته، استادان موسيقى ايرانى تقسيم‏‌بندى الحان و نغمه‏‌هاى موجود را تحت تأثير انديشه‏‌ى آذرى به‏‌صورت هفت دستگاه (يعنى هفت مجموعه‏‌ى متجانس و هماهنگ) برقرار كردند. در اين باره استاد مشحون توضيح بيشترى ندادند و ما، بدون اظهارنظر خاصى، براى حفظ امانت، نظر آن بزرگوار را عيناً نقل كرديم به اين اميد كه مورد عنايت و بررسى پژوهشگران قرار گيرد.

به گزارش همشهری‌آنلاین بعد از انتشار ردیف موسی‌خان معروفی و نیز ردیف روایت شده از نورعلی خان برومند از ردیف‌نوازی میرزاعبدالله و نیز ردیف استاد علی‌اکبرخان شهنازی ، پیدا شدن ردیف منتظم‌الحکما اتفاقی مهم در عرصه موسیقی سنتی  ایران است.

از این ردیف البته پیش ازاین نسخه‌ای دیگر به کوشش آقای اسلامی و از سوی انتشارات دانشگاه تهران به بازار کتاب عرضه شده بود. برخلاف ردیف‌های دیگر که نسخه‌های صوتی آنها نیز با روایت‌های مختلف موجود است، نسخه صوتی از ردیف‌نوشته منتظ‌م‌الحکما موجود نیست اما به گفته بهداد بابایی در گفت وگو با همشهر‌ی‌آنلاین که چند سالی است تمرکزی جدی روی این ردیف انجام داده و به همراه محمدرضا فیاض در صدد انتشار نسخه‌آی منحصر به فرد و تحلیلی از این ردیف هستند، ردیف منتظم الحکما دنیایی متفاوت را به روی حوزه ردیف‌نوازی در موسیقی ایرانی باز خواهد گشود.

کد خبر 276279

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

دیدگاه خوانندگان

آخرین خبرهای بازار