به گزارش همشهری آنلاین،آن طور که آمارها نشان می دهد اگر مردم فقط یک درجه دمای وسایل گرمایشی را در زمان اوج مصرف کاهش دهند ۲۵ میلیون متر مکعب در مصرف گاز صرفه جویی می شود و میتواند نقش مهمی در جلوگیری از قطع گاز خانگی داشته باشد.
زمستان امسال برای صنعت گاز ایران شرایط دشوارتری نسبت به سالهای گذشته دارد. آسیبدیدن تأسیسات چهار پالایشگاه گازی در جریان جنگ، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه تولید و فرآورش گاز کشور را از دسترس خارج کرد. با تلاش کارکنان صنعت نفت و گاز، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به مدار بازگشته، اما همچنان ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت آسیبدیده احیا نشده است. این در حالی است که ایران حتی پیش از این حوادث نیز در روزهای اوج مصرف با ناترازی روزانه حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب مواجه بود. به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز، مجموع این دو عامل میتواند کسری گاز کشور را در سختترین روزهای زمستان به ۴۰۰ تا ۴۳۰ میلیون مترمکعب در روز برساند.
با وجود این شرایط، دولت مجموعهای از اقدامات را برای مدیریت زمستان در دستور کار قرار داده است. بازسازی تأسیسات آسیبدیده، افزایش ظرفیت تولید از میدانهای گازی، تأمین سوخت جایگزین، آمادهسازی شبکه انتقال و توزیع و مدیریت مصرف در استانهای پرریسک ازجمله این اقدامات است. مدیرعامل شرکت ملی گاز از تدوین ۸۲ ردیف برنامه عملیاتی برای مواجهه با شرایط زمستان خبر داده و اعلام کرده است که ۱۱ استان کشور در معرض تنش گازی قرار دارند که شدت این مشکل در مازندران، گلستان و خراسان شمالی بیشتر است.
برنامه های دولت
یکی از برنامههای مهم دولت برای کاهش فشار بر شبکه گاز، استفاده از سوختهای جایگزین در نیروگاهها و مناطق سردسیر است. بر اساس گزارش ستاد رفع ناترازی انرژی، حدود ۳ میلیارد لیتر ذخیره راهبردی نفت و فرآوردههای نفتی تأمین شده و هدفگذاری برای افزایش آن به ۳.۵ میلیارد لیتر وجود دارد. همچنین روزانه ۸ تا ۹ میلیون لیتر فرآورده نفتی به مناطق شمالی کشور منتقل میشود و ذخایر نفت سفید و گاز مایع نیز برای مقابله با شرایط اضطراری در وضعیت مطلوب ارزیابی شده است.
در کنار این اقدامات، توان عملیاتی صنعت گاز برای جبران اختلالهای ناگهانی نیز اهمیت دارد. برای نمونه، پس از آتشسوزی یکی از سکوهای پارس جنوبی در ۱۹ آبان که تولید روزانه حدود ۱۴ میلیون مترمکعب گاز آن متوقف شد، شرکت نفت و گاز پارس اعلام کرد این میزان تولید با استفاده از ظرفیت سایر سکوها جبران شده است. به این ترتیب، با وجود توقف تولید سکوی حادثهدیده، تولید کلی میدان پارس جنوبی کاهش پیدا نکرد.
دولت همچنین مذاکرات برای واردات و سوآپ گاز را دنبال میکند. مذاکرات با ترکمنستان طی دو سال گذشته پیشرفت داشته و زیرساختهای لازم برای تبادل گاز فراهم شده است، اما تحقق آن به آمادگی طرف مقابل و نهاییشدن قراردادها بستگی دارد. همکاری گازی با روسیه نیز از دیگر گزینههای مطرحشده است. این مسیرها میتوانند در بلندمدت به تنوعبخشی منابع تأمین انرژی کمک کنند، هرچند نمیتوان واردات احتمالی را منبع قطعی تأمین گاز زمستان امسال دانست.
ضرورت همراهی مردم
حدود ۸۰ درصد گاز در بخش خانگی و تجاری مصرف می شود. به همین دلیل، دولت امسال پویشهای ۲۰ درجه و اتاق گرم را با هدف مشارکت مردم در مدیریت مصرف راهاندازی کرده است.
در پویش ۲۰ درجه، از خانوارها خواسته شده دمای محیط خانه را روی ۲۰ درجه تنظیم کنند. محدوده ۱۸ تا ۲۱ درجه نیز بهعنوان محدوده متعارف آسایش حرارتی معرفی شده است.
اگر مشترکان خانگی، تجاری و صنایع جزء در روزهای اوج مصرف تنها یک درجه از دمای محیط خود کم کنند، امکان صرفهجویی روزانه حدود ۲۵ میلیون مترمکعب گاز وجود دارد؛ رقمی معادل ظرفیت تولید یک فاز پارس جنوبی.
پویش اتاق گرم نیز بر گرمکردن فضای مورد استفاده خانواده بهجای تمام بخشهای خانه تأکید دارد. درزگیری پنجرهها و درها، استفاده از پوشش مناسب، سرویس وسایل گرمایشی و جلوگیری از هدررفت حرارت از دیگر اقداماتی است که میتواند مصرف گاز را کاهش دهد.
اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، نیز اعلام کرده است که اگر مردم مصرف گاز خود را نسبت به دورههای مشابه سالهای گذشته ۱۵ تا ۲۰ درصد کاهش دهند، جای نگرانی نخواهد بود. این اظهارات نشان میدهد همراهی مردم میتواند نقش مهمی در حفظ پایداری شبکه داشته باشد؛ بهویژه آنکه کاهش مصرف در استانهای پرمصرف میتواند امکان تأمین گاز مناطق سردسیر را نیز افزایش دهد.
تلاش کارورها
در کنار مشارکت مردم، دولت برای کاهش پایدار مصرف به ظرفیت بخش خصوصی نیز چشم دوخته است. شرکتهای کارور گاز، شرکتهای تخصصی و دارای مجوز هستند که مأموریت آنها مدیریت مصرف و کاهش هدررفت گاز در محدودههای مشخص است. این شرکتها با بررسی الگوی مصرف ساختمانها و واحدهای صنعتی، شناسایی تجهیزات پرمصرف و اجرای طرحهای فنی و فناورانه، برای کاهش مصرف سرمایهگذاری میکنند.
برای مثال، یک شرکت کارور میتواند با اصلاح موتورخانه یک ساختمان، تعویض بخاریهای کمبازده، عایقکاری تأسیسات یا بهینهسازی کورههای صنعتی، میزان مصرف گاز را کاهش دهد.
بر اساس آمار اعلامشده در مهرماه، ۱۰۹ قرارداد کارور در پنج بخش خانگی، صنعتی، نیروگاهی، کشاورزی و عمومی امضا شده که ۷۰ قرارداد در ۲۹ استان به مرحله عملیاتی رسیده است. برآورد شرکت ملی گاز از ظرفیت صرفهجویی این قراردادها تا پایان سال حدود ۹۷۹ میلیون مترمکعب بود. مدیرعامل شرکت ملی گاز نیز در ۱۸ آبان از امضای قرارداد با ۱۱۲ شرکت کارور و فعالیت آنها در این حوزه خبر داد.
عبور از زمستان، فراتر از افزایش تولید
بازسازی تأسیسات آسیبدیده و بازگرداندن ظرفیت تولید همچنان ضروری است، اما این اقدامات بهتنهایی ناترازی ساختاری گاز را برطرف نمیکند. در میزگرد تلویزیون همشهری با حضور ساجد کاشفی، معاون بهینهسازی مصرف سوخت شرکت ملی گاز، و حامد صاحبهنر، کارشناس انرژی، بر اهمیت توسعه این سازوکار تأکید شد.
به گفته ساجد کاشفی، بازسازی پالایشگاهها برای بازگشت ظرفیت باقیمانده به دو تا سه سال زمان نیاز دارد. در کنار آن، توسعه میدانهای گازی، فشارافزایی پارس جنوبی، تکمیل طرحهای نیمهتمام، جلوگیری از افت تولید میدانهای قدیمی و توسعه ذخیرهسازی زیرزمینی گاز باید دنبال شود.
اصلاح فناوری در صنایع، افزایش راندمان نیروگاهها، بهینهسازی ساختمانها و استفاده از ظرفیت شرکتهای کارور نیز بخش دیگری از راهحل بلندمدت است. در واقع، ناترازی گاز تنها با افزایش تولید قابل مهار نیست و کاهش مصرف غیرمولد و جلوگیری از هدررفت انرژی باید همزمان با توسعه عرضه پیش برود.
نظر شما