به گزارش همشهری آنلاین: شهردار تهران در این نشست با اشاره به شرایط کنونی کشور گفت: امروز در یک جنگ تمام‌عیار قرار داریم که ابعاد فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی، نظامی و شناختی دارد و همه این ابعاد هم‌زمان با یکدیگر فعال شده‌اند. این جنگ موضوع امروز و دیروز نیست و دست‌کم در حوزه فرهنگی بیش از ۴۰ سال است که با آن مواجه هستیم. رهبر شهید نیز در سال ۱۳۷۵ به موضوع شبیخون فرهنگی اشاره کرده بودند و امروز آثار و نتایج آن را در عرصه‌های مختلف مشاهده می‌کنیم.
کشور با سازوکارهای متناسب با شرایط جنگی اداره نمی‌شود
زاکانی با بیان اینکه شرایط موجود علاوه بر تهدیدها، فرصتی برای بازنگری در شیوه اداره کشور فراهم کرده است، گفت: ما در حال جنگ هستیم اما کشور با سازوکارهای متناسب با شرایط جنگی اداره نمی‌شود و مدیریت جنگ در کشور حاکم نیست. همچنان با دیوان‌سالاری و ساختارهای فرسوده گذشته مواجهیم که مانع چابکی و سرعت عمل در تصمیم‌گیری می‌شوند.
او افزود: دشمن تلاش می‌کند کشور را در وضعیت نه جنگ و نه صلح نگه دارد، امکان تصمیم‌گیری و اقدام را از مسئولان بگیرد و با ایجاد محدودیت در تأمین منابع ارزی و مالی، تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی مردم را تحت فشار قرار دهد. در چنین شرایطی، مسئولان نباید به این نتیجه برسند که امکان انجام کاری وجود ندارد بلکه باید با بررسی تجربه‌های گذشته و شناخت ظرفیت‌های موجود، مسیرهای جدیدی برای اداره کشور طراحی کنند.
شهردار تهران با اشاره به ظرفیت‌های اعتقادی و مکتبی کشور گفت: مکتب اسلام و ظرفیت‌های دینی و اعتقادی، سرمایه‌ای بی‌نظیر برای کشور است. عمل به این ظرفیت‌ها و بهره‌مندی از نصرت الهی می‌تواند زمینه‌ساز عبور از مشکلات باشد. همان‌گونه که امام راحل در مقاطع حساس انقلاب بر امید و اتکای به خداوند تأکید داشتند، امروز نیز نباید از ظرفیت‌های مادی و معنوی کشور غافل شویم.
زاکانی با اشاره به ناترازی‌های مزمن اقتصادی کشور اضافه کرد: یکی از مشکلات اساسی دولت‌ها از جمله دولت فعلی و دولت‌های گذشته، ناترازی در نظام بانکی، منابع مالی و بودجه، انرژی، آب و جمعیت است.
او با اشاره به آثار ناترازی نظام بانکی افزود: بانک‌ها با استقراض و خلق پول، زمینه افزایش تورم را فراهم می‌کنند. در موضوع بانک آینده نیز در دولت شهید رئیسی مطرح شده بود که شرایط استقراضی این بانک در یک سال موجب تحمیل حدود ۱۶ درصد تورم به اقتصاد کشور شده است؛ به بیان دیگر، ۱۶ درصد از ارزش پول کشور در این فرآیند تحت تأثیر قرار گرفته است.
زاکانی با اشاره به وضعیت انرژی کشور گفت: شدت مصرف انرژی در ایران حدود ۲ تا ۲.۵ برابر متوسط جهانی است و مصرف بی‌رویه و نبود سیاست‌گذاری صحیح موجب شده است در برخی حوزه‌ها از جمله بنزین، به واردکننده تبدیل شویم.
زاکانی با اشاره به ناترازی آب اضافه کرد: بیش از ۱۰۰ میلیارد مترمکعب از منابع آب زیرزمینی کشور بیش از ظرفیت قابل‌قبول مصرف شده است. در حوزه جمعیت نیز با کاهش نرخ رشد و ناترازی‌های جمعیتی مواجه هستیم که در آینده آثار خود را در بخش‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی نشان خواهد داد. حاصل هم‌زمان جنگ اقتصادی و ناترازی‌های داخلی، افزایش قیمت‌ها و فشار بر معیشت خانوارهاست. برای نمونه، در حوزه ناوگان تاکسیرانی، خودرویی که سال گذشته حدود ۷۰۰ میلیون تومان قیمت داشت، امروز برای خرید آن باید بیش از ۲ میلیارد تومان هزینه کرد؛ این در حالی است که راننده تاکسی با همان درآمد و توان مالی گذشته باید هزینه چندبرابری تأمین خودرو را بپردازد.
کاهش قدرت خرید و کوچک شدن طبقه متوسط
شهردار تهران با اشاره به افزایش قیمت کالاهای اساسی گفت: در گزارش‌های مطرح‌شده، تورم حدود ۷۹ درصد اعلام شده و در حوزه خوراکی‌ها نیز ارقام بالای ۱۳۰ درصد مطرح است. زاکانی با اشاره به آثار اجتماعی شرایط اقتصادی گفت: بر اساس مقاله‌ای که در روزنامه دنیای اقتصاد به آن اشاره شده، از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ حدود ۱۶ میلیون نفر از جمعیت کشور به زیر خط فقر رفته‌اند و بخش قابل‌توجهی از این افراد، کسانی هستند که پیش از این در طبقه متوسط اجتماعی قرار داشتند.
او افزود: این روند زمینه‌ساز افزایش آسیب‌های اجتماعی و شکل‌گیری نارضایتی در بخش‌هایی از جامعه است. در کنار مسائل اقتصادی، موضوعات فرهنگی نیز اهمیت دارند و باید نسبت به جریان‌های سامان‌یافته‌ای که به تشدید بی‌عفتی و برهنگی در جامعه منجر می‌شوند، توجه داشت.
تبدیل تهدید تحریم به فرصت اقتصادی
شهردار تهران با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مغفول‌مانده اقتصادی کشور گفت: یکی از مهمترین فرصت‌های پیش روی کشور، تغییر رویکرد در حوزه فروش نفت و حرکت از خام‌فروشی به سمت تولید و صادرات فرآورده‌های نفتی است.
زاکانی با اشاره به سابقه درآمدهای نفتی کشور گفت: در سال ۱۳۹۹ حدود ۳۰ میلیارد دلار درآمد نفتی مطرح بود که رقم قابل‌توجهی است اما امروز با توجه به شرایط پیش رو و تلاش آمریکا برای جلوگیری از صادرات نفت خام ایران، باید از فرصت موجود برای اجرای ایده تبدیل نفت خام به فرآورده استفاده کنیم؛ ایده‌ای که رهبر شهید نیز بر آن تأکید داشتند.
او افزود: ظرفیت استخراج نفت کشور حدود ۳.۷ میلیون بشکه در روز بوده که از این میزان حدود ۲ میلیون بشکه به مصرف داخلی می‌رسیده و حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز صادر می‌شده است. بخش قابل‌توجهی از صادرات نیز از طریق واسطه‌ها انجام می‌شده که بازگشت منابع مالی آن با تأخیر و هزینه‌های اضافی همراه بوده است.
شهردار تهران با اشاره به ظرفیت واحدهای هیدروکربنی کشور اضافه کرد: در کشور ۱۱۱۴ واحد هیدروکربنی وجود دارد که ظرفیت تولید سالانه ۵۷ میلیون تن محصول را دارند. بخشی از این واحدها با وجود برخورداری از تجهیزات و زیرساخت‌های لازم، خوراک کافی دریافت نمی‌کنند. با تأمین خوراک این واحدها می‌توان در یک بازه زمانی حدود شش‌ماهه، ظرفیت تولید فرآورده‌های نفتی را به روزانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه رساند. ارزش فرآورده‌هایی مانند بنزین و گازوئیل از نفت خام بیشتر است و در برخی برش‌های تولیدی از جمله روغن، ارزش محصول به حدود سه برابر نفت خام می‌رسد. تولید قیر نیز از دیگر ظرفیت‌های این مجموعه‌هاست.
او با تأکید بر پراکندگی جغرافیایی این واحدها گفت: این ظرفیت مانند پالایشگاه ستاره خلیج فارس در یک نقطه متمرکز نیست بلکه در نقاط مختلف کشور وجود دارد. می‌توان با سازوکار حق‌العمل‌کاری یا خرید محصولات از طریق بورس، این واحدها را فعال کرد؛ به‌گونه‌ای که تولیدکنندگان در قبال دریافت خوراک، فرآورده تولید کنند یا محصول خود را در بورس به فروش برسانند.
شهردار تهران افزود: با اجرای این الگو، می‌توان ظرفیت ۳.۷ میلیون بشکه نفت را به سمت تولید فرآورده هدایت کرد و به جای صادرات نفت خام، بنزین، گازوئیل، روغن و قیر را به بازارهایی مانند افغانستان، پاکستان و عراق صادر کرد. این اقدام علاوه بر افزایش ارزش افزوده، می‌تواند بازگشت منابع مالی و ارزآوری کشور را نیز بهبود بخشد.
مسکن؛ مهمترین مؤلفه فشار بر معیشت خانوارهای تهرانی
زاکانی با اشاره به نقش مسکن در افزایش هزینه‌های زندگی شهروندان گفت: یکی از سنگین‌ترین فشارهایی که امروز بر سبد خانوارهای تهرانی وارد می‌شود، هزینه مسکن و اجاره‌بهاست. حدود ۵۱ درصد جمعیت تهران اجاره‌نشین هستند و به‌طور متوسط حدود ۶۷ درصد درآمد این خانوارها صرف اجاره مسکن می‌شود.
او افزود: در برخی رویکردها این تصور وجود دارد که برای حل مشکلات تهران باید هزینه زندگی در پایتخت را افزایش داد تا جمعیت از آن خارج شود اما تجربه نشان داده است که گران شدن تهران موجب خروج مردم از پایتخت نشده بلکه بسیاری از شهروندان به حاشیه تهران منتقل شده‌اند و هم‌زمان هزینه‌های زندگی در سایر نقاط کشور نیز افزایش یافته است.
شهردار تهران با انتقاد از برخی تصمیمات محدودکننده در حوزه توسعه شهری اضافه کرد: اخیراً مصوبه‌ای در دولت درباره ممنوعیت بارگذاری و توسعه در تهران و استان البرز برای سه سال مطرح شده است که از نظر ما با ایرادات جدی قانونی و کارشناسی مواجه است.
او با اشاره به آمار رشد جمعیت تهران و شهرهای پیرامونی گفت: بر اساس سرشماری‌ها، جمعیت تهران از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۵ حدود ۴۸.۹ درصد افزایش داشته است، در حالی که رشد جمعیت شهرستان‌های پیرامونی تهران در همین دوره در یکی از برآوردهای مطرح‌شده حدود ۲۰۰ درصد است. همین تفاوت نشان می‌دهد که باید آمارها و محدوده‌های جغرافیایی با دقت بررسی شوند و تصمیم‌گیری درباره تهران بدون توجه به تحولات پیرامونی آن صورت نگیرد.
زاکانی تأکید کرد: نمی‌توان همه تهران، استان البرز و شهرستان‌های پیرامونی را در یک مجموعه جغرافیایی تجمیع کرد و بر اساس آن تصمیمات محدودکننده گرفت. اگر مسئله کمبود آب مطرح است، باید همین منطق در استان‌هایی مانند خراسان، اصفهان و کرمان نیز با توجه به شرایط آبی آن‌ها بررسی شود. اصل موضوع، اتخاذ تصمیمات دقیق، کارشناسی و مبتنی بر آمار معتبر است.
استفاده از ظرفیت ۹۰۰ هزار هکتاری زمین برای توسعه مسکن
شهردار تهران با اشاره به ظرفیت‌های قانونی برنامه هفتم توسعه برای تأمین زمین و ساخت مسکن گفت: دولت در چارچوب قانون برنامه هفتم مکلف به استفاده از ظرفیت اراضی و الحاق زمین‌های واجد شرایط به محدوده شهرها برای تأمین مسکن است.
او افزود: مجموع عرصه شهرها و روستاهای کشور حدود ۱.۳ دهم میلیون هکتار است که معادل حدود ۸ دهم درصد از کل مساحت کشور می‌شود. در حالی که ظرفیت قابل‌توجهی از اراضی در اختیار سازمان ملی زمین و مسکن قرار دارد.
زاکانی ادامه داد: حدود ۹۰۰ هزار هکتار زمین در این مجموعه احصا و جایابی شده است. اگر سالانه پنج درصد از این ظرفیت، معادل ۴۵ هزار هکتار، به محدوده شهرها اضافه شود، برآورد می‌شود این اقدام بتواند سالانه حدود ۲ هزار همت منابع و درآمد برای دولت ایجاد کند؛ ظرفیتی که می‌تواند در یک افق پنج‌ساله نیز مورد استفاده قرار گیرد. این اقدام علاوه بر ایجاد منابع مالی می‌تواند با افزایش عرضه زمین به کاهش فشار بازار مسکن و فراهم شدن امکان خانه‌دار شدن مردم کمک کند. فعال شدن خط تولید مسکن، رشته و زنجیره‌های تأمین مرتبط را نیز به حرکت درمی‌آورد و زمینه افزایش اشتغال و رشد اقتصادی را فراهم می‌کند.
شهردار تهران با اشاره به ملاحظات زیست‌محیطی گفت: توسعه مسکن نباید به معنای افزایش مصرف آب و انرژی باشد. باید ساختمان‌های سبز و کم‌مصرف ساخته شوند تا مصرف آب و انرژی در آن‌ها به میزان قابل‌توجهی کاهش یابد.
تجربه تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی؛ الگویی برای حمایت از معیشت مردم
زاکانی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه حمایت از معیشت خانوارها گفت: در شهریور سال گذشته، یکی از تأکیدات آقای شهید این بود که برای ۱۰ تا ۱۱ قلم کالای اساسی، قیمت‌ها به مدت یک سال ثابت بماند تا مردم در تأمین نیازهای ضروری زندگی با نوسانات مستمر مواجه نشوند.
او افزود: بر این اساس طرحی را با عنوان تورم صفر دنبال کردیم که در واقع اجرای همان ایده و پیروی از تأکیدات آقای شهید بود. برای اجرای این طرح، سازوکارهای لازم طراحی شد و با لطف خداوند توانستیم آن را عملیاتی کنیم.
شهردار تهران با بیان اینکه این تجربه قابلیت توسعه در سطح کشور را دارد، اضافه کرد: به دولت نیز اعلام کردیم که اگر بخواهد این الگو را در سطح ملی اجرا کند، مجموعه شهرداری‌های کشور، بسیج و استانداری‌ها آمادگی دارند در این مسیر همکاری کنند. یکی از مشکلات این است که منابع حمایتی در نهایت به دست برخی حلقه‌های تأمین و توزیع می‌رسد که سودآوری برای آن‌ها اولویت دارد، نه ثبات معیشت مردم. در نتیجه، شهروندان با قیمت‌های متغیر و افزایش هزینه‌های زندگی مواجه می‌شوند. ما نه ادعای ابداع یک روش جدید را داریم و نه این اقدام را به‌عنوان یک خلاقیت معرفی می‌کنیم بلکه تلاش کردیم یک راهکار عملی برای اجرای توصیه‌های آقای شهید پیدا کنیم. با وجود برخی موانع و مخالفت‌ها، اصل موضوع این است که این طرح به نفع مردم اجرا شود.
شهردار تهران همچنین از تصویب موضوعی در کمیسیون اقتصادی دولت برای بهره‌گیری از سازوکار وزارت رفاه و تأمین ارز مورد نیاز طرح برای حدود ۷۰ میلیون نفر خبر داد و گفت: این تجربه می‌تواند به الگویی برای حمایت از معیشت مردم در سطح ملی تبدیل شود.
ضرورت مدیریت هوشمند بازار ارز و مهار ریشه‌های تورم
زاکانی با اشاره به تأثیر نرخ ارز بر اقتصاد کشور گفت: امروز نرخ دلار به یکی از عوامل تعیین‌کننده در اقتصاد تبدیل شده است، در حالی که مطابق قانون، مدیریت آن باید به شکل هوشمند انجام شود.
شهردار تهران افزود: باید یک سازوکار مشخص برای مدیریت بازار طراحی شود؛ به‌عنوان نمونه می‌توان یک نرخ مبنا تعیین کرد و دامنه نوسان حدود ۱۰ درصدی برای آن در نظر گرفت. در پیشنهادی که مطرح کردم، نرخ مبنا حدود ۱۹۵ هزار تومان و نرخ تنظیمی حدود ۲۰۰ هزار تومان با دامنه‌ای در حدود ۱۸۰ تا ۲۲۰ هزار تومان عنوان شد تا بازار در یک چارچوب مشخص و قابل‌کنترل حرکت کند.
او با تأکید بر اینکه مدیریت بازار ارز باید با کنترل تورم همراه باشد، تصریح کرد: تورم از عوامل مختلفی تأثیر می‌پذیرد که از جمله آن‌ها استقراض دولت از بانک مرکزی، خلق پول پرقدرت و اضافه‌برداشت بانک‌هاست. تا زمانی که ریشه‌های تورم کنترل نشود، نمی‌توان انتظار داشت ارزش پول ملی و قدرت خرید مردم به ثبات برسد.
ضرورت فرماندهی واحد اقتصادی برای عبور از شرایط موجود
شهردار تهران با تأکید بر لزوم هماهنگی در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی کشور گفت: کشور برای عبور از شرایط فعلی به فرماندهی اقتصادی نیاز دارد و طبیعتاً رئیس این فرماندهی باید رئیس‌جمهور باشد.
زاکانی با اشاره به طرح تشکیل شورای جنگ اقتصادی اضافه کرد: در این زمینه به مصوبه و سازوکار تشکیل شورای جنگ اقتصادی اشاره شده است که ریاست آن بر عهده رئیس‌جمهور قرار می‌گیرد. همچنین بر اساس اصل ۱۲۷ قانون اساسی می‌توان با تعیین یک قرارگاه و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها، زمینه اقدام منسجم و سریع را فراهم کرد.
او افزود: امروز همه دستگاه‌ها باید دست به دست هم بدهند و با کنار گذاشتن اختلافات و موانع اداری، ظرفیت‌های موجود را برای حل مشکلات اقتصادی، ایجاد اشتغال، تأمین مسکن و کاهش فشار معیشتی مردم به کار بگیرند.
دانشگاه بزرگ‌ترین سرمایه کشور است
شهردار تهران در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر جایگاه ممتاز دانشگاه در جامعه گفت: دانشگاه نقشی ویژه، الهام‌بخش و جهت‌دهنده دارد و هیچ نهادی نمی‌تواند جایگزین نقش آن در انگیزه‌بخشی به جامعه و تربیت نیروهای اثرگذار شود. از همه عزیزانی که در دانشگاه تلاش می‌کنند و به‌ویژه حجت‌الاسلام والمسلمین رستمی که در سال‌های گذشته برای حرکت انقلابی دانشگاه تلاش کرده‌اند، قدردانی می‌کنم.
زاکانی با اشاره به ضرورت تقویت جریان‌های مؤمن و انقلابی در محیط دانشگاه افزود: یکی از انتظارات مهم از نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، تلاش برای شکل‌گیری یک هسته سخت، مؤمن، عمیق و برخوردار از مبانی فکری و اعتقادی در دانشگاه است؛ هسته‌ای که با حضور تشکل‌های دانشجویی و بسیج شکل بگیرد و بتواند در برابر آسیب‌های احتمالی از فضای دانشگاه صیانت کند.
او ادامه داد: این مجموعه نباید صرفاً به شکل‌گیری یک هسته محدود بسنده کند بلکه باید اهل حرکت، قیام و تلاش باشد و با تکیه بر مبانی فکری و ایمانی خود در دانشگاه جریان‌سازی کند. همچنین باید بتواند ارتباطات خود را توسعه دهد، نیروهای جدید جذب کند و با محوریت وحدت، ولایت و اندیشه، زمینه جبهه‌سازی و گسترش فعالیت‌های مؤثر را فراهم آورد.
شهردار تهران با تأکید بر اهمیت خدمت‌رسانی به دانشجویان اضافه کرد: هر جا به دانشجو خدمت کرده‌ایم، زمینه همراهی و ارتباط مثبت او با جریان‌های فعال و انقلابی فراهم شده است. امروز دانشجویان بیش از هر زمان دیگری به محبت، توجه، خدمت و ارتباط نزدیک نیاز دارند و باید به سراغ آن‌ها رفت و مسائل و نیازهایشان را مورد توجه قرار داد.
زاکانی با اشاره به ضرورت تقویت تعامل و گفت‌وگو در محیط دانشگاه گفت: دانشجو نیازمند گفت‌وگوست و باید فضایی فراهم شود که بتواند دیدگاه‌ها و دغدغه‌های خود را مطرح کند. دانشگاه باید محل تعامل، تبادل نظر و گفت‌وگوی سازنده باشد. در کنار این موضوع، لازم است نهضت آزاداندیشی در دانشگاه شکل بگیرد و زمینه آشنایی عمیق‌تر دانشجویان با ارزش‌های قرآنی و دینی فراهم شود چراکه این مسیر هم به رشد فکری و معرفتی دانشجویان کمک می‌کند و هم زمینه ارتقای فضای فکری دانشگاه را فراهم می‌آورد.
او با تأکید بر ضرورت پیوند دانشگاه با پیشرفت کشور افزود: جریان علم و پیشرفت باید در دانشگاه متجلی شود تا دانشجویان با مشاهده حرکت علمی کشور نسبت به آینده امیدوار شوند و نقش خود را در ساختن آینده ایران به‌درستی بشناسند. دانشگاه بزرگ‌ترین سرمایه کشور است و باید همه ظرفیت‌های آن برای پیشرفت علمی، فرهنگی و اجتماعی به کار گرفته شود.
اعلام آمادگی شهرداری تهران برای مشارکت در نهضت خوابگاه‌سازی
شهردار تهران در پایان با اشاره به ضرورت توجه به مسائل رفاهی و معیشتی دانشجویان از برنامه شهرداری تهران برای مشارکت در توسعه زیرساخت‌های اقامتی دانشجویان خبر داد و گفت: در نظر داریم نهضت خوابگاه‌سازی را در تهران راه‌اندازی کنیم و در این زمینه، موضوع احداث خوابگاه‌های دانشجویی به‌ویژه خوابگاه‌های متأهلی را با وزیر علوم مطرح کرده‌ایم و قرار شده است تفاهم‌نامه‌ای برای همکاری در این زمینه به امضا برسد.
او تأکید کرد: توجه به نیازهای واقعی دانشجویان، فراهم کردن امکانات رفاهی و ایجاد بستر مناسب برای تحصیل و زندگی آنان، بخشی از مسئولیت‌هایی است که باید با همکاری دستگاه‌های مختلف دنبال شود.
درپایان مراسم، توسط حجت‌الاسلام و المسلمین محسن قرائتی از شهردار تهران تقدیر به عمل آمد.
نظر شما