به گزارش همشهری‌آنلاین، منوچهر متکی وزیر امور خارجه پیشین ایران عصر روز دوشنبه در سخنانی در مراسم رونمایی از کتاب «پنج راهبرد رهبر شهید در هندسه سیاست خارجی» اظهار کرد: بعد از پیروزی انقلاب، امام راحل مفاهیم کلی را براساس نیازهای جامعه مطرح کردند و امروزه در تمامی سرفصل‌های سیاسی، بین‌المللی، اقتصادی و فرهنگی به عنوان مرجع شناخته می‌شود؛ اما در دوران ۳۷ ساله زعامت و رهبری رهبر شهید انقلاب این مجال فراهم شد تا تمام آن مفاهیم کلان به شکلی منسجم تبیین، تدوین و در سطح جامعه و نظام حکمرانی به گفتمان تبدیل شوند.
دیپلمات پیشین ایران تصریح کرد: علاوه بر این رهبر شهید فراتر از فرماندهی کل قوا، در برخی از پروژه‌های دیگر کشور مانند تولید علم و توجه به جوانان، شخصا مدیریت پروژه را بر عهده می‌گرفتند و موضوعات را پیگیری می‌کردند. یکی از این حوزه‌های کلیدی که بسیار دقیق، عمیق، هوشمندانه و تخصصی به آن ورود کردند و ضمن تبیین، مراقبت مستمر بر آن داشتند، حوزه سیاست خارجی بود. ایشان در تعبیری دقیق تأکید داشتند که اداره کشور دو بخش دارد: مجموعه‌ای از وزارتخانه‌ها که به امور داخلی می‌پردازند و یک وزارتخانه که مأموریت امور خارجی را عهده‌دار است.
این نماینده مجلس شورای اسلامی در ادامه به ویژگی‌های مولف کتاب فوق اشاره کرد و گفت: آقای پاک‌آیین تمامی خدمات صادقانه خود در دستگاه دیپلماسی را به سال‌های خدمت در حوزه نشر اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب متبرک کرده و بعد از شهادت رهبری نیز بر پایه توانمندی‌های فردی نخستین محصول فکری، اندیشه‌ای و راهبردی را در این عرصه به جامعه ارائه کرد. این اقدام گامی پیشرو و راهگشاست؛ زیرا ما نیازمند بازشناسی، بازطراحی و تدوین جزئی و عملیاتی منظومه فکری رهبر شهید هستیم و در این میان، حوزه سیاست خارجی به عنوان دروازه حفظ استقلال یا وابستگی کشور از حساسیتی مضاعف برخوردار است.
متکی ادامه داد: ایشان مبدأ شکل‌گیری ادبیاتی نوین در حوزه سیاست خارجی بودند و سه‌گانه «عزت، حکمت و مصلحت» را به عنوان دنیایی از مفاهیم عمیق و کاربردی پیش روی دیپلمات‌ها قرار دادند.
وزیر خارجه پیشین کشورمان همچنین با اشاره به سرفصل‌های کتاب اظهار کرد: پایبندی به مبانی و اصول، نخستین اصل این راهبرد است؛ به این معنا که دیپلمات جمهوری اسلامی ایران باید مقید و مجهز به این اصول باشد، داشته‌های فکری و ملی خود را دقیق بشناسد و در گام بعدی با شناخت کامل از جهان و طرف‌های مقابل وارد عرصه کنش‌گری شود. اگر بزرگ‌ترین رهآورد بازگشت تاریخی امام راحل در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ پس از سال‌ها تبعید را «استقلال» بدانیم، این مفهوم برای فعالان عرصه سیاست خارجی از حیاتی‌ترین مضامین به شمار می‌رود.
وی یادآور شد: شعار ملت ایران در جریان انقلاب با «استقلال» آغاز شد و با «آزادی» و «جمهوری اسلامی» تکامل یافت، با توجه به اینکه ضربه اصلی به ملت در دو قرن اخیر ناشی از وابستگی بود لذا سیاست خارجی نقشی تعیین‌کننده به عنوان دروازه حفظ استقلال و جلوگیری از غلتیدن به ورطه وابستگی ایفا می‌کند.
متکی همچنین بیان کرد: یکی از مواردی که رهبر شهید تا واپسین روزها به آن تاکید داشتند، مساله شناخت دشمن و حساسیت مستمر در برابر اهداف و تحرکات آن بود؛ خطوط فکری عمیقی که ریشه در آموزه‌ها و ایستادگی تاریخی بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران دارد. در همان سال‌های نخست انقلاب که گزارش حضور ناوهای آمریکایی و تهدیدات آنان مطرح می‌شد، منطق ایستادگی حاکم بود؛ همان‌گونه که سال‌ها بعد رهبر شهید با اشاره به اظهارات وزیر دفاع سابق آمریکا روی ناو جنگی درباره این که ریشه ملت ایران باید خشکانده شود، این دشمنی دیرینه را بازخوانی کردند.
این نماینده مجلس همچنین گفت: بنابراین رهبر شهید نیز نگاه حیات‌بخش و قاطع را از امام راحل دریافت کردند و امروز نیز مقام معظم رهبری در آغاز دوران زعامت خویش، میراث ارزنده هر دو امام را توأمان به کار گرفته‌اند؛ چنان‌که در پیام‌های صادرشده طی ماه‌های آغازین، عمق نگاه، تدبیر و به‌ویژه دشمن‌شناسی و لزوم حساسیت حداکثری در برابر توطئه‌های دشمنان به‌خوبی متجلی است.
وزیر امور خارجه پیشین ایران افزود: گاهی برخی افراد تصور می‌کنند پافشاری بر مرزبندی با آمریکا نوعی افراط‌گرایی است و می‌پرسند چرا باید این حجم از دشمنی تداوم داشته باشد، اگر سردمداران آمریکا ذره‌ای عقلانیت داشتند، باید در ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ و فردای پیروزی انقلاب رویکرد خود را تغییر می‌دادند، بابت کودتای ۲۸ مرداد عذرخواهی می‌کردند، نه اینکه ۲۵ سال بعد به آن اعتراف کنند و رسما اعلام می‌کردند به دنبال مسیری جدید در مناسبات با ایران هستند. ایران در آغاز انقلاب روابط خود را با آمریکا قطع نکرد، اما واشنگتن از همان سپیده‌دم ۲۲ بهمن تا ۱۲ آبان ۱۳۵۸ حتی برای یک روز از توطئه، تحریک و فتنه‌انگیزی دست برنداشت. این پیشینه تاریخی اثبات می‌کند که داشتن حساسیت مداوم در برابر تحرکات و نقشه‌های دشمن، نه یک موضع افراطی، بلکه ضرورتی عقلانی است که همواره مورد تأکید رهبر شهید و رهبری انقلاب قرار داشته است.
این نماینده مجلس با اشاره به یکی از بخش‌های کتاب فوق درباره «منع شروع جنگ» اظهار کرد: ما هرگز جنگ‌طلب نبوده و به دنبال برافروختن درگیری نیستیم؛ ایران در طول چند سده اخیر آغازگر هیچ تهاجمی نبوده و طرف‌های مقابل نزدیک چند دهه منازعه زیر سقف جنگ به این حقیقت پی برده بودند، اما شاید این پایبندی تاریخی برای آنان سوءتفاهم ایجاد کرد که ایران جرأت و توان تهاجم ندارد و بر پایه همین محاسبه غلط، هجمه‌های خود را تا بالاترین حد گسترش دادند.
وی همچنین یادآور شد: در دوران دفاع مقدس نبرد صرفا با رژیم بعث عراق بود، اما در حوادث اخیر همان‌گونه که رهبر شهید هشدار داده بودند، درگیری ابعادی منطقه‌ای پیدا کرد؛ در امتداد این مسیر، با تدبیر رهبر معظم انقلاب، مفهوم بازدارندگی فعال با تکیه بر «اقدام تهاجمی و حملات پیش‌دستانه» وارد ادبیات و دکترین دفاعی کشور شد تا بر اساس اصل راهبردی که «بهترین دفاع، تهاجم به‌موقع است»، چارچوب دفاعی ایران در برابر هرگونه ماجراجویی دشمن به بالاترین سطح کارآمدی و تکامل برسد.
متکی در بخش دیگری از سخنانش گفت: در دهه‌های اخیر، بر همگان روشن شد که نظم بین‌المللی برآمده از پایان جنگ جهانی دوم، که از سوی فاتحان جنگ و از طریق سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای تحمیل شده بود، دیگر پاسخگوی نیازها و چالش‌های جهان نیست؛ تا جایی که حتی رئیس‌جمهور فرانسه در سمینار سفرای این کشور در پاریس اذعان کرد که غرب دیگر برنامه‌ای برای اداره امور بین‌الملل ندارد و به بن‌بست رسیده است. لذا اگر آمریکا حماقت دیگری کرده و حمله کند این بار جمعیت میلیونی را در خیابان‌های آمریکا شاهد خواهیم بود، ضمن این که پاسخی که در انتظارشان است غیر قابل تصور است.
وی افزود: سال‌ها پیش وقتی گزارشی خدمت رهبر شهید درباره این که ناکارآمدی نظم کنونی در حال آشکار شدن است، ارسال شد، ایشان دستور دادند که جمهوری اسلامی باید به‌طور جدی پیرامون این مقوله تمرکز و تفکر کند؛ این دغدغه بنیادین، که در کتاب آقای پاک‌آئین نیز به درستی در کانون پردازش قرار گرفته، بر این پرسش حیاتی متمرکز است که جایگاه، سهم و نقش ایران در نظم نوظهور جهانی کجاست و چگونه باید آن را تثبیت کرد.
وزیر خارجه پیشین کشورمان همچنین یادآور شد: همان‌طور که تأکید کردم، رهبر شهید تمامی اندیشه‌های بلند دهه اول حکمرانی امام راحل را در طول دوران ۳۷ ساله زعامت خود تبیین، تدوین و به گفتمان اجرایی تبدیل کردند. ابعاد این راهبردها چنان گسترده است که تا سالیان متمادی نیازمند بازشناسی و پردازش موشکافانه خواهد بود.
نظر شما