همشهری‌آنلاین - مجیدجباری: ورود شیرابه سایت پسماند نوشهر به رودخانه ماشلک، نگرانی‌ها درباره آلودگی منابع آبی را افزایش داده است. در حالی که عملکرد تصفیه‌خانه شیرابه، وضعیت زباله‌سوز و جانمایی سایت در نزدیکی رودخانه با انتقاد کنشگران محیط زیست روبه‌روست، معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست مازندران نیز ورود شیرابه به رودخانه را تأیید می‌کند و از پیگیری قضایی پرونده و بررسی احتمال آلودگی آب‌های زیرزمینی خبر می‌دهد.
انتقاد از جانمایی محل دفن زباله نوشهر
یک کنشگر محیط‌زیست با انتقاد از وضعیت محل دفن زباله و زباله‌سوز نوشهر تصریح می‌کند: «شیرابه‌های پسماند در شرایطی به رودخانه ماشلک راه پیدا می‌کنند که محل دفن زباله در نزدیکی رودخانه قرار دارد و وضعیت تصفیه شیرابه دستگاه زباله‌سوز نیز با ابهاماتی روبه‌رو است.»
علی پسران طاهباز در گفت‌وگو با همشهری آنلاین با اشاره به تصاویر منتشرشده از ورود شیرابه به رودخانه ماشلک می‌گوید: «مسئله اصلی، علاوه بر عملکرد زباله‌سوز، به وضعیت محل دفن زباله و ضعف نظارت بر این مجموعه بازمی‌گردد.»
او با انتقاد از جانمایی محل دفن زباله نوشهر می‌افزاید: «این محل در فاصله حدود ۸۰ متری رودخانه ماشلک قرار دارد و این موضوع با توجه به ویژگی‌های زمین منطقه و احتمال نفوذ شیرابه به بستر زمین، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. جنس آهکی بستر زمین در منطقه و تخلخل این نوع بستر، در صورت نبود عایق‌بندی و زهکشی مناسب، خطر نفوذ شیرابه به خاک و منابع آبی را افزایش می‌دهد.»
این کنشگر محیط‌زیست ادامه می‌دهد: «در محل دفن زباله نوشهر، بخشی از شیرابه از طریق لوله‌های مشبک جمع‌آوری می‌شود، اما این روش به‌تنهایی برای جلوگیری از نفوذ شیرابه به لایه‌های زیرین زمین کافی نیست و باید وضعیت عایق‌بندی کف محل دفن، عملکرد سامانه جمع‌آوری شیرابه و احتمال نشت آلودگی به‌طور دقیق بررسی شود.»
ابهام در وضعیت تصفیه شیرابه زباله‌سوز
این فعال محیط‌زیست در ادامه به وضعیت تصفیه‌خانه شیرابه دستگاه زباله‌سوز نوشهر اشاره می‌کند و می‌گوید: «با وجود احداث سازه تصفیه‌خانه، این مجموعه هنوز به‌طور کامل راه‌اندازی نشده است.»
طاهباز ادعا می‌کند: «اختلاف درباره تأمین تجهیزات و امکانات مورد نیاز، از جمله پمپ‌ها و تابلوهای برق، مانع تکمیل فرآیند بهره‌برداری شده است و بخشی از شیرابه جمع‌آوری‌شده در استخر شیرابه ذخیره می‌شود و برخی مواقع بدون تصفیه وارد رودخانه می‌شود.»
انتقاد از جانمایی تأسیسات آلاینده
طاهباز می‌گوید: «مشکلات محیط زیستی نوشهر فقط به محل دفن زباله و شیرابه محدود نیست و جانمایی زباله‌سوز و نیروگاه سیکل ترکیبی نیز باید از منظر پیامدهای محیط زیستی بررسی شود.»
او با اشاره به جهت وزش باد در منطقه تصریح می‌کند: «تغییر جهت باد در ساعات مختلف شبانه‌روز می‌تواند آلودگی‌های ناشی از فعالیت این تأسیسات را به سمت جنگل‌ها یا مناطق شهری هدایت کند. به همین خاطر، انتخاب محل استقرار صنایع باید بر پایه مطالعات دقیق اقلیمی، ارزیابی اثرات محیط زیستی و ظرفیت اکولوژیک منطقه انجام شود.»
این کنشگر محیط زیست تأکید می‌کند: «مخالفت با فناوری‌هایی مانند زباله‌سوز یا کارخانه کمپوست نیست، بلکه مسئله اصلی، انتخاب محل مناسب و رعایت ضوابط در اجرای این طرح‌هاست و توسعه تأسیسات مدیریت پسماند بدون توجه به شرایط محیطی منطقه، نمی‌تواند به حل پایدار معضل زباله منجر شود.»
او همچنین با انتقاد از طرح ایجاد کارخانه کمپوست در کنار تأسیسات موجود می‌گوید: «مدیریت پسماند به یک روش واحد محدود نمی‌شود و باید مجموعه‌ای از راهکارها از جمله تفکیک زباله از مبدأ، کاهش تولید پسماند، بازیافت، تولید کمپوست و مدیریت اصولی پسماندهای باقی‌مانده، به‌صورت یکپارچه اجرا شوند.»
نقش نظارتی محیط‌زیست
طاهباز با انتقاد از عملکرد اداره‌کل حفاظت محیط زیست مازندران می‌گوید: «این مجموعه به‌عنوان نهاد ناظر باید درباره نحوه جانمایی سایت و تأسیسات، رعایت الزامات ارزیابی محیط زیستی، وضعیت تصفیه شیرابه و احتمال ورود آلودگی به منابع آبی پاسخگو باشد. تداوم مشکلات موجود، پرسش‌هایی را درباره نحوه نظارت بر عملکرد مجموعه مدیریت پسماند نوشهر ایجاد کرده که به عقیده من، این وضعیت مصداق ترک فعل در انجام وظایف نظارتی است.»
با این حال، احراز ترک فعل یا تخلف هر یک از دستگاه‌ها، نیازمند بررسی مستندها، مجوزها، گزارش‌های بازرسی و نتایج آزمایش‌های محیط‌زیستی است. آنچه در این میان اهمیت دارد، پاسخ روشن به چند پرسش اساسی است.
آیا شیرابه محل دفن زباله و زباله‌سوز نوشهر به‌طور کامل جمع‌آوری و تصفیه می‌شود؟ وضعیت عایق‌بندی محل دفن زباله چگونه است؟ آیا نمونه‌برداری از آب رودخانه ماشلک و پساب خروجی تأسیسات انجام شده است؟ و در صورت تأیید ورود شیرابه به رودخانه، چه اقداماتی برای توقف آلودگی صورت گرفته است؟
محیط‌زیست: پرونده قضایی در جریان است
معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست مازندران در پاسخ به انتقادها درباره عملکرد این اداره‌کل و طرح ادعای ترک فعل می‌گوید: «محیط زیست وظایف قانونی خود را در زمینه پایش‌های دوره‌ای، نمونه‌برداری، صدور اخطاریه و معرفی متخلفان به دستگاه قضایی انجام داده و مستندها و شواهد موجود نیز به دادگاه ارائه شده است.»
حسین حیدرپور در گفت‌وگو با همشهری آنلاین با اشاره به نواقص موجود در عملکرد زباله‌سوز نوشهر تأکید می‌کند: «خروجی گازهای این واحد باید با استانداردهای تعیین‌شده مطابقت داشته باشد تا سلامت مردم و کیفیت هوا تحت تأثیر قرار نگیرد. ضمن اینکه زباله‌سوز برای رسیدن به شرایط استاندارد، نیازمند رفع برخی نواقص است.»
معاون محیط‌زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست مازندران با اشاره به محدودیت تجهیزات اندازه‌گیری برخی آلاینده‌ها در کشور می‌گوید: «پایش دقیق گازهای خروجی زباله‌سوز ضروری است، اما تجهیزات اندازه‌گیری برخی گازها در کشور محدود است و این موضوع، اندازه‌گیری دقیق آلاینده‌های خروجی را دشوار می‌کند.»
حیدرپور درباره وضعیت تصفیه‌خانه سایت پسماند نوشهر توضیح می‌دهد و می‌گوید: «این مجموعه هنوز به مرحله‌ای نرسیده است که بتواند پساب را به‌طور کامل تصفیه کند. خروجی تصفیه‌خانه همچنان با استانداردهای لازم فاصله دارد و وارد رودخانه ماشلک می‌شود و ضرورت دارد نواقص برطرف و عملکرد تأسیسات استاندارد شود.»
جهت وزش باد ثابت نیست
او در پاسخ به انتقادها درباره جانمایی سایت و قرار گرفتن آن در مسیر باد غالب نیز می‌گوید: «جهت باد در شهرهای ساحلی در ساعات مختلف شبانه‌روز تغییر می‌کند و نمی‌توان جهت ثابتی را برای آن در نظر گرفت. بنابراین، مسئله اصلی رعایت استانداردهای محیط زیستی در عملکرد زباله‌سوز و کیفیت گازها و پساب خروجی آن است.»
حیدرپور با تأکید بر اینکه پرونده سایت پسماند نوشهر در دادگاه مطرح است، می‌گوید: «محیط‌زیست شکایت خود را مطرح کرده و همه شواهد و مستندهای موجود را در اختیار دستگاه قضایی قرار داده است. تصمیم‌گیری نهایی درباره این پرونده بر عهده دستگاه قضایی است و در صورت صدور رأیی که به زیان محیط زیست باشد، امکان اعتراض و پیگیری بیشتر نیز وجود دارد.»
معاون محیط‌زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست مازندران همچنین درباره احتمال نفوذ شیرابه به آب‌های زیرزمینی و آلودگی چاه‌های اطراف سایت می‌گوید: «این موضوع در حال حاضر در حد یک فرضیه است و برای اظهارنظر قطعی باید نمونه‌برداری از چاه‌های پیرامونی انجام شود و نتایج آزمایش‌ها در آزمایشگاه‌های معتمد بررسی شود. مکاتبه‌های لازم را با شرکت آب منطقه‌ای به‌عنوان دستگاه متولی منابع آب زیرزمینی، برای انجام بررسی‌های لازم انجام داده‌ایم و محیط زیست متعهد است که پیگیری‌های خود را در این زمینه انجام دهد.»
حیدرپور تأکید می‌کند: «تا زمانی که بررسی‌های علمی و نتایج آزمایش‌ها در دسترس نباشد، نمی‌توان آلودگی آب‌های زیرزمینی بر اثر نفوذ شیرابه را تأیید کرد. هرچند ورود پساب غیراستاندارد به رودخانه ماشلک از مشکلات موجود سایت پسماند نوشهر است که باید به آن رسیدگی شود.»
نظر شما