همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: شاید فکر کنید همین حالا که این سطرها را می‌خوانید، فقط همان چیزی را می‌بینید که پیش چشمتان است، اما پژوهشی تازه نشان می‌دهد ماجرا شاید این‌قدرها هم ساده نباشد.
به گزارش ساینیس‌الرت، پژوهشگران با آزمایش روی میمون‌ها و انسان به این نتیجه رسیده‌اند که مغز ما ممکن است حدود ۱۵ بار در ثانیه میان چیزی که آگاهانه می‌بینیم و اطلاعات بصری دیگری که هرگز به آگاهی‌مان نمی‌رسد، جابه‌جا شود.
این مطالعه را گروهی از محققان به رهبری جانیس هسه و دوریس تسائو، عصب‌شناسان دانشگاه کالیفرنیا، برکلی انجام داده‌اند. به نوشته آنها، در هر لحظه فقط بخشی از فعالیت مغز به آگاهی می‌رسد و بقیه بدون تجربه شدن پردازش می‌شود. اینکه این تقسیم چگونه شکل می‌گیرد، از بنیادی‌ترین مسائل حل‌نشده علوم اعصاب است.
بر اسا یافته ای این تحقیق، مغز می‌تواند بخشی از ورودی‌های حسی را کم‌اهمیت کند. نمونه معروفش بینی است که همیشه وسط میدان دید ماست، اما مغز آن را نادیده می‌گیرد. اگر چنین سازوکاری نبود، حجم زیاد ورودی‌های حسی، ما را از پا درمی‌آورد.
دانشمندان دهه‌ها دنبال بخش‌هایی از مغز بودند که هنگام ادراک آگاهانه فعال می‌شوند. اما همان بخش‌ها به محرک‌های ناآگاهانه هم پاسخ می‌دهند. به همین دلیل پژوهشگران این بار به‌جای «مکان»، سراغ «زمان» رفتند و بررسی کردند فعالیت مغز در طول زمان چگونه تغییر می‌کند.
آنها در این تحقیق از ماکاک‌هایی استفاده کردند که عینک‌های قرمز و فیروزه‌ای شبیه عینک‌های سه‌بعدی به چشم داشتند. این عینک‌ها می‌توانند به هر چشم تصویری متفاوت نشان دهند. ابتدا یک چهره به یک چشم نشان داده شد و سپس، در حالی که آن تصویر سر جایش بود، چهره دوم به چشم دیگر ارائه شد. مغز معمولا چهره تازه را در اولویت قرار می‌دهد و اولی را از آگاهی بیرون می‌راند، هرچند چشم همچنان آن را دریافت می‌کند. این پدیده «سرکوب فلاش دوچشمی» نام دارد. چون میمون‌ها نمی‌توانند بگویند چه می‌بینند، آزمایش روی انسان‌ها تکرار شد تا مشخص شود چهره دوم واقعا غالب است.
بیشتر بخوانید:
- کشف راز جوانی | دانشمندان نشانه‌های پیری را در موش‌ها معکوس کردند
- فرزندان این «مادران» بیشتر عمر می‌کنند
- بدن انسان در این دو سن وارد «فاز پیری» می‌شود
- تولید موش ماده از سلول نر | قدمی به سوی آینده تولیدمثل بدون تخمک؟
سپس پژوهشگران با الکترودهای ریز فعالیت صدها نورون را در بخش‌های مرتبط با پردازش بینایی، به‌ویژه ناحیه‌های تشخیص چهره، ثبت کردند. دو الگوی فعالیت پیدا شد: یکی مربوط به چهره اول و دیگری مربوط به چهره دوم. نورون‌ها به‌طور پیوسته فقط چهره غالب را نمایش نمی‌دادند و فعالیتشان حدود ۱۵ بار در ثانیه میان چهره دیده‌شده و چهره سرکوب‌شده جابه‌جا می‌شد. در لحظه‌های آگاهانه، نورون‌ها به ویژگی‌های چهره دیده‌شده دقیق‌تر پاسخ می‌دادند تا به ویژگی‌های چهره سرکوب‌شده در لحظه‌های سرکوب. شاید مغز راهی برای تمایز میان این دو دارد.
یافته‌ها توضیح نمی‌دهند مغز چگونه تصمیم می‌گیرد کدام اطلاعات به آگاهی برسد. پژوهشگران حدس می‌زنند این فرایند به مغز اجازه می‌دهد تعبیرهای دیگر از آنچه می‌بیند را بی‌آنکه رفتار فعلی تغییر کند بررسی کند.
این پژوهش محدودیت‌هایی هم دارد. فقط دو ماکاک در آن شرکت داشتند، ادراک آگاهانه‌شان فقط از روی آزمایش انسانی حدس زده شد و تنها بخش‌های مشخصی از مغز بررسی شد. نتایج پژوهش نیز هنوز داوری همتا نشده است.
پژوهشگران معتقدند شناخت سازوکارهایی که این جابه‌جایی‌ها را هماهنگ می‌کنند و اینکه چرا فقط برخی بازه‌های زمانی به آگاهی می‌رسند، برای فهم پیدایش ادراک آگاهانه حیاتی است.
نظر شما