همشهری آنلاین - محمد سرابی: اسکوتر در مسافت‌های کوتاه می‌تواند بخشی از بار رفت‌وآمد در شهر را به دوش بکشد، اما اهمیت آن نه در جابه‌جایی انبوه مسافران، بلکه در پر کردن فاصله‌های بین شبکه حمل‌ونقل است. با این حال اختلافاتی بین دستگاه‌های مسئول در این زمینه دیده می‌شود. شهرداری تهران به‌دنبال طرح‌های تشویقی برای استفاده از این دستگاه هم به‌صورت فردی و هم به‌صورت اشتراکی است.
تسهیلات ۱۵۰ میلیون تومانی برای اسکوتر
براساس اعلام سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، در نخستین فاز طرح «اسکوتر کن» ناوگانی ۳۰۰دستگاهی برای پلیس راهور تهران تشکیل شده که مراحل تجهیز آن در حال انجام است. برای تشویق شهروندان به استفاده از این وسیله، تسهیلات ۱۵۰میلیون تومانی برای خرید ۲هزار دستگاه اسکوتر برای دانشجویان و جوانان درنظر گرفته شده است. قیمت یک اسکوتر در حدود ۲۰۰ میلیون تومان است.
سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران قبلا در مرداد ۱۴۰۵ از عزم خود برای ترویج استفاده از اسکوترهای اشتراکی خبر داده بود. بر این اساس قرار بود در محدوده بازار تهران، مسیر اسکوتر و دوچرخه اشتراکی تعیین شود و با ۲ شرکت خصوصی هم تفاهمنامه‌ای برای ارائه اسکوتر اشتراکی امضا شده بود.
با این حال، پلیس راهور تهران اعلام کرده استفاده از این وسایل باید در فضاهای ایمن و مشخص مانند مسیرهای اختصاصی، یا مکان‌هایی انجام شود که مجاز بودن تردد به‌صورت رسمی و از طریق علائم مشخص شده باشد. پلیس تأکید کرده است که هدف از هشدار، جلوگیری از استفاده از اسکیت و اسکوتر نیست، بلکه استفاده از این وسایل باید در محیط‌های مجاز و ایمن انجام شود.
یک چالش دیگر نبود پلاک‌گذاری و بیمه شخص ثالث برای اسکوترهاست که درصورت وقوع تصادف، وضعیت حقوقی نامشخصی ایجاد می‌کند. اسکوترهایی که نیروی محرکه‌ای مانند برق داشته باشند درصورت وقوع تصادف، در بررسی کارشناسی حادثه به‌عنوان وسیله نقلیه موتوری محسوب می‌شوند.
شهرهایی دوستدار اسکوتر
تجربه سایر کشورها نشان می‌دهد اسکوتر می‌تواند حدود یک تا ۲ درصد از سهم حمل‌ونقل شهری را پوشش دهد و اهمیت اصلی آن در سفرهای کمتر از ۵ کیلومتر است. در شهرهایی مانند لندن کاربران معمولا با اسکوتر در مسیرهای کوتاه حرکت می‌کنند یا خودشان را به ایستگاه‌های مترو می‌رسانند. مطالعات نشان می‌دهد خدمات اسکوتر و دوچرخه اشتراکی در ۵۲کشور جهان در دسترس است و از فاز آزمایشی خارج شده است. نسل زد بزرگ‌ترین گروه جمعیتی کاربران اسکوترهای برقی در سطح جهان هستند. در اروپا حدود ۴۳.۹درصداز افراد ۲۵تا ۳۴ساله و ۴۰.۲درصد از افراد ۱۸تا ۲۴ساله حداقل چند روز در سال از اسکوتر استفاده می‌کنند درحالی‌که استفاده از این وسیله در میان افراد میان‌سال و مسن نادر است.
مسکو بزرگ‌ترین بازار اسکوترهای اشتراکی را دارد و تعداد ناوگان اشتراکی اسکوتری آن به۶۰۰۰۰ دستگاه می‌رسد که ۱.۵ تا ۳برابر بیشتر از سایر کلانشهرهای جهان است. اهالی مسکو مخصوصا نسل نوجوان و جوان به سرعت شروع به استفاده از اسکوتر کردند و در یک بازه ۵ساله، استفاده از این وسیله در مسکو ۳۵برابر رشد کرده و به ۷۱میلیون سفر سالانه در سال ۲۰۲۵ رسید. ۸۵درصد از این سفرها با هدف حمل‌ونقل و نه تفریح انجام شده و بیشتر کاربران اسکوتر را در ادامه سفر با مترو انجام داده‌اند.
در برخی کشورها مانند دانمارک از اسکوتر در کنار دوچرخه‌های اشتراکی استفاده می‌شود درحالی‌که در سوئد و نروژ به‌صورت یک وسیله کاملا مستقل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در فنلاند حتی قرار است بازسازی برخی معابر و خیابان‌ها با توجه به حرکت اسکوتر انجام شود.
فقط در اروپا، در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰۹میلیون سفر با وسایل اشتراکی سبک شامل اسکوترها و دوچرخه ثبت شده است. بازار جهانی اسکوترهای برقی نیز در ۲ سال اخیر به‌شدت رشد کرده است. مهم‌ترین کارکرد اسکوتر در شهرهای بزرگ، اتصال ساکنان به ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی است. داده‌های یک مطالعه مشترک در شهر هانوفر آلمان (بر پایه ۲.۲میلیون سفر) نشان می‌دهد ۵۶درصد سفرهای اسکوتر به‌عنوان نخستین یا آخرین بخش یک سفر با اتوبوس، تراموا یا قطار بوده و تنها ۲.۵درصد سفرها مستقیما برای جایگزینی حمل‌ونقل انبوه عمومی انجام می‌شده است.
اسکوتر سبز
امروز بزرگ‌ترین شبکه اسکوتر اشتراکی در دنیا، lime است که اسکوترهای برقی به رنگ‌های سبز لیمویی می‌سازد و در بیش از ۲۰۰شهر در ۳۰کشور جهان کاربر اسکوتر، دوچرخه و موتورسیکلت برقی دارد. در سال ۲۰۲۵ رکورد یک میلیون سفر در یک روز با محصولات آن ثبت شده است. چند سال پیش استفاده از اسکوترهای آن در شهر لندن به‌شدت افزایش پیدا کرد آنقدر که باعث انتقاداتی درباره پارک‌کردن اسکوترها در پیاده‌روها شد. کاربران با استفاده از یک برنامه تلفن همراه، محل اسکوترها را در نزدیکی خود پیدا می‌کنند و بعد از استفاده در جایی قفل می‌کنند تا کاربر بعدی سراغ آنها بیاید. قانونی جهانی برای پارک‌کردن اسکوترها وجود ندارد. در لندن می‌توان آنها را در گوشه و کنار پیاده‌روها پارک کرد، اما در وین این کار ممنوع است. شهر لندن بیشترین آمار استفاده از lime را به نسبت جمعیت خود دارد. اسکوتر lime در آمریکا و فرانسه هم وسیله پرکاربردی برای سفرهای شهری است.
نظر شما