همشهری آنلاین- ریحانه مرتضوی: معصومه‌سادات حسینی، دانش‌آموز سال دوازدهم رشته ریاضی، با علاقه به هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین، ایده‌ای را دنبال کرده است که می‌تواند به افراد نابینا در شناخت محیط اطراف و انجام امور روزمره کمک کند. او تاکنون موفق به ثبت دو اختراع شده و یکی از طرح‌هایش که با هدف افزایش استقلال افراد نابینا طراحی شده، توانسته است مقام دوم را در مسابقه‌ای در سوئیس کسب کند.
فناوری در خدمت استقلال نابینایان
حسینی درباره شکل‌گیری ایده اختراع خود می‌گوید: «پدر بزرگم مرحوم عبدل شاه پلنگی نابینا بود با این حال اختراعات در حوزه قطعات خودرو داشت. من این فعالیت هایم را به یاد پدربزرگم که همیشه به او افتخار می‌کنم انجام دادم تا رنجی از زندگی افراد نابینا کم‌کنم. پدر بزرگم الهام بخش رویاهای من بود. اتفاقا روزنامه‌های ایران و همشهری محله هم چند باری با پدر بزرگم به عنوان مخترع نابینا مصاحبه کرده بود. او از نسلی بود که با محدودیت های فراوان دست به اختراع زد. افراد نابینا هنگام بیرون رفتن از خانه ممکن است با ترس و نگرانی روبه‌رو شوند. از طرفی، آن‌ها هم مانند دیگران کنجکاوند بدانند در اطرافشان چه می‌گذرد و چه چیزهایی وجود دارد. همین موضوع باعث شد به فکر ساخت دستگاهی بیفتم که بتواند محیط اطراف را برای آن‌ها توصیف کند.»
ایده او طراحی دستگاهی کوچک و مجهز به دوربین است که از طریق سیمی شبیه هندزفری به گوش فرد نابینا متصل می‌شود. این دستگاه با کمک هوش مصنوعی و یک سامانه رباتیک، محیط اطراف را بررسی می‌کند و اطلاعات به‌دست‌آمده را به‌صورت صوتی در اختیار کاربر قرار می‌دهد. این فناوری می‌تواند موانع و افراد حاضر در مسیر را تشخیص دهد و به کاربر هشدار دهد که در مقابلش مانعی قرار دارد یا شخصی ایستاده است. به این ترتیب، فرد نابینا می‌تواند درک دقیق‌تری از محیط پیرامون خود داشته باشد و با آگاهی بیشتری حرکت کند.
از تشخیص موانع تا کمک در خریدبه گفته این دانش‌آموز مخترع، کاربردهای این دستگاه به شناسایی موانع محدود نمی‌شود و می‌توان قابلیت‌های دیگری نیز برای آن در نظر گرفت تا در انجام کارهای روزمره به افراد نابینا کمک کند.
یکی از این قابلیت‌ها، تشخیص اسکناس و اعلام ارزش آن است. برای مثال، فرد نابینا هنگام خرید می‌تواند پول خود را مقابل دوربین دستگاه بگیرد تا سامانه، مبلغ آن را تشخیص دهد و اطلاعات لازم را به‌صورت صوتی اعلام کند. این قابلیت می‌تواند به مدیریت بهتر پرداخت‌ها و کاهش دشواری‌های خرید کمک کند.
حسینی همچنین امکان توسعه دستگاه برای برقراری ارتباط صوتی با کاربر و اتصال آن به تلفن همراه را مطرح می‌کند. در این صورت، فرد نابینا می‌تواند بدون نیاز به خارج کردن تلفن همراه از جیب یا کیف خود، تماس‌های دریافتی را پاسخ دهد. امکان گفت‌وگو با سامانه هوشمند نیز از دیگر قابلیت‌هایی است که او برای توسعه این طرح در نظر دارد.
تشخیص حالات چهره و درخواست کمک در شرایط اضطراریاز دیگر قابلیت‌های پیشنهادی این طرح، تشخیص جنسیت و حالات چهره افراد است؛ به‌گونه‌ای که دستگاه بتواند نشانه‌های ظاهری مانند شادی، غم یا خشم را شناسایی و اطلاعات مربوط به آن‌ها را برای کاربر توصیف کند. این ویژگی می‌تواند به افراد نابینا در درک بهتر برخی نشانه‌های ارتباط غیرکلامی کمک کند.
حسینی همچنین به افزودن حسگری مشابه حسگرهای ساعت‌های هوشمند اشاره می‌کند؛ حسگری که بتواند زمین خوردن، آسیب‌دیدگی یا قرار گرفتن فرد در شرایط خطر را تشخیص دهد و در صورت نیاز، با استفاده از سامانه ارتباطی دستگاه، درخواست کمک اضطراری ارسال کند. یکی از ویژگی‌های موردنظر این مخترع، خصوصی بودن ارتباط صوتی دستگاه است؛ به این معنا که صدای راهنمای هوشمند تنها برای خود فرد نابینا پخش شود تا دیگران به اطلاعات صوتی دستگاه دسترسی نداشته باشند.
چشم‌اندازی برای زندگی آسان‌تر
طرح معصومه‌سادات حسینی تلاشی برای پیوند دادن هوش مصنوعی با نیازهای واقعی افراد دارای معلولیت بینایی است. ایده‌ای که می‌کوشد با شناسایی محیط، ارائه اطلاعات صوتی و افزودن امکانات ارتباطی و ایمنی، بخشی از دشواری‌های زندگی روزمره این افراد را کاهش دهد. او با ثبت دو اختراع و کسب مقام دوم در مسابقه‌ای در سوئیس، مسیر خود را در حوزه نوآوری آغاز کرده است؛ مسیری که در صورت تکمیل فنی، آزمایش در شرایط واقعی و فراهم شدن امکان تولید، می‌تواند به توسعه ابزارهای هوشمند و کاربردی برای افزایش استقلال افراد نابینا کمک کند.
نظر شما