به گزارش همشهری‌آنلاین، ایتالیا از ۱۳ تا ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ میزبان رزمایش سالانه ناتو در زمینه بازدارندگی هسته‌ای با نام «استدفست نون» است. این رزمایش در پایگاه‌های هوایی آویانو و گِدی در شمال ایتالیا برگزار خواهد شد. پروازها و تمرین‌های نظامی با استفاده از تسلیحات هسته‌ای شبیه‌سازی‌شده، در حریم‌های هوایی تعیین‌شده بر فراز دریای تیرنی و دیگر مناطق تحت صلاحیت ناتو در جنوب و غرب اروپا انجام خواهند شد. هدف از این رزمایش‌ها، آماده‌سازی هواپیماهای ناتو برای استقرار احتمالی تسلیحات هسته‌ای آمریکا است که در پایگاه‌های هوایی این کشور در اروپا نگهداری می‌شوند.
رزمایش امسال با حضور شمار بی‌سابقه‌ای از شرکت‌کنندگان برگزار می‌شود: ۱۷ کشور عضو ناتو، در مقایسه با ۱۴ کشور در سال ۲۰۲۵ و ۱۳ کشور در سال ۲۰۲۴. اگرچه فهرست کامل کشورهای شرکت‌کننده اعلام نشده است، مشارکت ایالات متحده، ایتالیا، آلمان، هلند و ترکیه تأیید شده است. احتمال می‌رود رومانی و لهستان نیز با تأمین پشتیبانی جنگنده‌ای و تضمین هماهنگی و یکپارچگی عملیاتی در امتداد جناح شرقی ناتو، در این رزمایش مشارکت کنند. اعضای جدید ناتو، یعنی سوئد و فنلاند، نیز به‌طور کامل در مأموریت‌های آموزشی شرکت دارند. فنلاند ممکن است در آینده میزبان تسلیحات هسته‌ای آمریکا شود و این کشور از هم‌اکنون روند خرید هواپیماهای جنگنده اف-۳۵ را آغاز کرده است.
نکته قابل توجه این است که فرانسه در گروه برنامه‌ریزی هسته‌ای ناتو مشارکت ندارد و در این رزمایش‌ها نیز حضور نمی‌یابد؛ موضوعی که احتمالاً به قابلیت‌های هسته‌ای مستقل این کشور برای حمل تسلیحات از طریق هوا مربوط می‌شود.
در این رزمایش حدود ۷۰ فروند هواپیمای نظامی و بیش از ۲ هزار نیروی نظامی شرکت خواهند کرد. تمرکز اصلی بر هواپیماهای دارای قابلیت حمل هم‌زمان تسلیحات متعارف و هسته‌ای است. در حال حاضر، این هواپیماها در اروپا شامل جنگنده‌های چندمنظوره اف-۳۵ اِی لایتنینگ ۲، هواپیماهای تهاجمی تورنادو آی‌دی‌اِس آلمان و جنگنده‌های چندمنظوره اف-۱۶ می‌شوند. در چارچوب برنامه «اشتراک‌گذاری تسلیحات هسته‌ای» آمریکا، این هواپیماهای اروپایی برای حمل بمب‌های هسته‌ای آمریکایی تجهیز شده‌اند. افزون بر این، جنگنده‌های جاس ۳۹ گریپن سوئد نیز در رزمایش شرکت خواهند کرد؛ هرچند این هواپیماها برای حمل بمب‌های هسته‌ای آمریکا تجهیز نشده‌اند.
پشتیبانی راهبردی از یگان‌های هوایی تاکتیکی را بمب‌افکن‌های آمریکایی بی-۵۲اچ تأمین می‌کنند. سوخت‌گیری هوایی در جریان رزمایش‌های برگزارشده بر فراز دریای تیرنی و دریای مدیترانه، به‌وسیله هواپیماهای سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر و کی‌سی-۷۶۷اِی انجام خواهد شد. هماهنگی عملیات هواپیماها بر عهده هواپیماهای آواکس ای-۳اِی سنتری ناتو خواهد بود. همچنین، پشتیبانی لجستیکی از طریق هواپیماهای ترابری نظامی ایرباس ای۴۰۰اِم تأمین خواهد شد.
سناریوی عملیاتی رسمی این رزمایش‌ها کاملاً محرمانه است. بااین‌حال، می‌توان استنباط کرد که تمرین‌ها بر جابه‌جایی مجدد هواپیماهای تهاجمیِ قادر به حمل سلاح هسته‌ای، عملیات سوخت‌گیری هوایی و هماهنگی میان نیروهای هوایی کشورهای مختلف عضو ناتو متمرکز هستند. نیروهای نظامی آموزش می‌بینند تا کلاهک‌های هسته‌ای شبیه‌سازی‌شده را با رعایت اصول ایمنی از تأسیسات زیرزمینی نگهداری تسلیحات منتقل کنند، آن‌ها را به هواپیماها متصل سازند، سوخت‌گیری هوایی انجام دهند و در صورت اعلام وضعیت هشدار هسته‌ای، اقدامات نیروهای هوایی و واحدهای خدمات زمینی را با یکدیگر هماهنگ کنند.
نکته مهم این است که در این رزمایش‌ها از بمب‌های شبیه‌سازی‌شده استفاده می‌شود، نه بمب‌های واقعی؛ هیچ سلاح هسته‌ای واقعی روی هواپیماها نصب نمی‌شود و هیچ سلاح واقعی در جریان آموزش به کار گرفته نمی‌شود. تمامی حملات و عملیات استقرار تسلیحات هسته‌ای به‌صورت الکترونیکی شبیه‌سازی می‌شوند.
چه نوع مهمات هسته‌ای ممکن است در رزمایش سال ۲۰۲۶ به کار گرفته شوند؟ می‌دانیم که بمب‌های هسته‌ای گرماهسته‌ای تاکتیکی سری B۶۱ متعلق به ایالات متحده در اروپا نگهداری می‌شوند؛ از جمله در پایگاه هوایی آویانو.
بمب‌های B۶۱-۳ و B۶۱-۴ به نسل ماقبل آخر بمب‌های هسته‌ای تعلق دارند. این بمب‌ها از نوع سقوط آزاد (گرانشی) هستند؛ یعنی برای رسیدن به هدف، پس از رها شدن از هواپیما به سمت زمین سقوط می‌کنند. قدرت انفجاری آن‌ها را می‌توان متناسب با الزامات مأموریتی که پیش از برخاستن هواپیما تعیین شده است، تنظیم کرد؛ این قدرت از حداقل ۰٫۳ کیلوتن تا حداکثر ۴۵ تا ۵۰ کیلوتن، بر حسب معادل تی‌ان‌تی، متغیر است.
بمب B۶۱-۱۲ جدیدترین نسخه اصلاح‌شده در زرادخانه ایالات متحده به شمار می‌رود. یکی از ویژگی‌های خاص این مدل، مجموعه بالک‌های انتهایی آن است که شرکت بوئینگ تولید می‌کند و یک بمب معمولی را به سلاحی هدایت‌شونده و دقیق تبدیل می‌کند. دقت بالای این بمب امکان کاهش قدرت انفجاری آن را فراهم می‌سازد، بی‌آنکه توان تخریب آن علیه مراکز فرماندهی به‌شدت مستحکم‌شده و دیگر اهداف حیاتی کاهش یابد. افزون بر این، کاهش قدرت انفجار به میزان قابل‌توجهی آلودگی رادیواکتیو ناشی از انفجار در مناطق اطراف را محدود می‌کند. بمب‌های B۶۱-۱۲ به‌تدریج جایگزین مهمات هسته‌ای قدیمی‌تر در زرادخانه هسته‌ای آمریکا می‌شوند.
مهم‌ترین سامانه‌های پرتاب و حمل بمب‌های B۶۱-۱۲ شامل جنگنده‌های آمریکایی F-۱۶C/D فایتینگ فالکن و همچنین جنگنده‌های نسل پنجم F-۳۵A هستند؛ جنگنده‌هایی که به‌تدریج در حال پیوستن به نیروهای هوایی کشورهای اروپایی عضو ناتو هستند.
همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، رزمایش «استدفست نون» به‌طور منظم برگزار می‌شود. بااین‌حال، در شرایط ژئوپلیتیکی کنونی، هرگونه فعالیت نظامی معمول نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و ناظران آن را از دریچه احتمال رویارویی میان شرق و غرب ارزیابی می‌کنند.
از یک سو، ناتو بر ماهیت دفاعی این رزمایش‌ها تأکید می‌کند و تعداد هواپیماهای شرکت‌کننده در آن‌ها نسبتاً محدود است؛ برای مثال، تنها سه فروند هواپیمای تورنادوی آلمانی در این رزمایش حضور دارند. از سوی دیگر، شمار کشورهای شرکت‌کننده به‌طور پیوسته در حال افزایش است و اکنون بسیاری از کشورهای عضو ناتو هواپیماهایی در اختیار دارند که قابلیت حمل سلاح هسته‌ای را دارند؛ به‌ویژه جنگنده‌های F-۳۵.
اگرچه فنلاند ممکن است در حال حاضر بیشتر در جایگاه یک دانشجو و ناظر در این مانورها شرکت کند، جنگنده‌های F-۳۵ فنلاندی نیز ممکن است به‌زودی برای حمل بمب‌های هسته‌ای آماده شوند.
این احساس روزبه‌روز بیشتر تقویت می‌شود که این «قطار» در مسیر اشتباهی حرکت می‌کند. بعید است افزایش تعداد «تفنگ‌های چخوف» بتواند به برقراری صلحی پایدار در اروپا کمک کند.
شاید عاقلانه‌تر آن باشد که اروپا به‌جای نظامی‌سازی و گسترش سکوهای بالقوه حمل سلاح هسته‌ای، بر ابتکارهای صلح‌آمیز تمرکز کند.
نظر شما