همشهری آنلاین_ فاطمه عسکری‌نیا:گاهی سرمایه یک کسب‌وکار نه از وام بانکی و سرمایه‌گذار بزرگ، بلکه از پول‌هایی شکل می‌گیرد که چند زن هرماه کنار می‌گذارند. آنها بخشی از درآمدشان را پس‌انداز می‌کنند تا هنگام خرید مواداولیه یا تأمین هزینه‌های ضروری زندگی، به اندوخته خود دسترسی داشته باشند. اکنون صندوق‌های پس‌انداز زنان در سیستان‌وبلوچستان، زیر فشار افزایش هزینه‌های زندگی و کاهش قدرت خرید، به حمایت تازه‌ای نیاز دارند؛ حمایتی که با مشارکت مردم و حتی مبالغ کوچک فراهم می‌شود.
پویش «هر تومن بال تو و من» با همین هدف از سوی بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان راه‌اندازی شده است. این پویش می‌خواهد صندوق‌هایی را تقویت کند که زنان خودشان ساخته‌اند و برای تأمین بخشی از نیازهای زندگی و فعالیت‌های درآمدزایشان به آنها تکیه دارند.
سرمایه‌هایی که با هم جمع شدند
محمدجواد دُردکشان، مدیرعامل بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان در گفت‌وگو با همشهری، صندوق‌های پس‌انداز خرد را یکی از ابزارهای توانمندسازی زنان در مناطق کمتربرخوردار می‌داند. به‌گفته او، اعضای این صندوق‌ها طی سال‌ها یاد گرفته‌اند پس‌انداز کنند، درباره پرداخت وام تصمیم بگیرند و منابع مالی جمعی خود را مدیریت کنند.
اعضای هر صندوق با توافق یکدیگر مبلغی ماهانه پس‌انداز می‌کنند و سپس براساس اولویت‌های تعیین‌شده به یکدیگر وام می‌دهند. این وام‌ها گاهی برای خرید نخ و پارچه، تأمین مواداولیه سوزن‌دوزی و دیگر فعالیت‌های درآمدزا مصرف می‌شوند و در مواردی نیز بخشی از هزینه‌های ضروری درمان و زندگی خانواده را پوشش می‌دهند. صندوق‌ها فقط محل جمع‌آوری پول نیستند. آنها سازوکاری جمعی‌اند که به زنان امکان می‌دهند برای تأمین بخشی از نیازهایشان به سرمایه‌ای که خودشان ساخته‌اند تکیه کنند.
وقتی پس‌اندازها قدرت سابق را ندارند
افزایش هزینه‌های زندگی، توان مالی این صندوق‌ها را کاهش داده است. مبالغی که پیش‌تر برای خرید مواداولیه یا پرداخت هزینه‌های ضروری کافی بودند، اکنون ممکن است همان نیازها را پوشش ندهند. از سوی دیگر، بخشی از منابع صندوق باید برای پرداخت وام‌های بعدی باقی بماند. کاهش ارزش پول نیز قدرت وام‌دهی آنها را محدود کرده است.
دردکشان می‌گوید تجربه بنیاد در تقویت صندوق‌ها از مسیر نظام بانکی، آنها را به این نتیجه رسانده است که مشارکت مستقیم مردم می‌تواند منابع این گروه‌ها را افزایش دهد. این منابع در اختیار خود زنان قرار می‌گیرد و با تصمیم جمعی آنها مدیریت می‌شود.
۱۲۰۰ زن در ۶۳ صندوق
براساس آماری که مدیرعامل بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان اعلام می‌کند، حدود ۱۲۰۰زن در ۶۳صندوق پس‌انداز خرد و گروه خودیار فعالیت دارند. این گروه‌ها در ۲۸محله و روستای سیستان‌وبلوچستان شکل گرفته‌اند.
هدف پویش، افزایش منابع مالی صندوق‌ها متناسب با وضعیت و عملکرد آن‌هاست تا بتوانند وام‌های مؤثرتری به اعضا بدهند. به‌گفته دردکشان، میزان حمایت براساس شاخص‌هایی مانند شفافیت حساب‌وکتاب، وضعیت بازپرداخت وام‌ها و نحوه مدیریت منابع تعیین می‌شود.
او برای توضیح این سازوکار مثالی می‌زند: اگر صندوقی ۴۰میلیون تومان موجودی داشته باشد و عملکردش مطلوب ارزیابی شود، تزریق منابع جدید می‌تواند قدرت وام‌دهی آن را افزایش دهد. در این صورت، اعضا امکان تأمین نیازهای بزرگ‌تری را پیدا می‌کنند. کمک‌های جمع‌آوری‌شده قرار نیست فقط یک‌بار هزینه شوند. این منابع به سرمایه صندوق‌ها اضافه می‌شوند تا پرداخت وام‌های بیشتر و گردش دوباره پول میان اعضا امکان‌پذیر شود.
از پس‌انداز تا تولید و فروش
فعالیت زنان عضو این گروه‌ها به پس‌انداز و دریافت وام محدود نیست. بخشی از آنها در حوزه صنایع‌دستی، به‌ویژه سوزن‌دوزی و تولید محصولات پارچه‌ای، فعالیت می‌کنند و برای فروش محصولاتشان نیز مسیرهایی ایجاد کرده‌اند. دردکشان می‌گوید محصولات این گروه‌ها از طریق بازارهای مختلف، همکاری با برخی شرکت‌ها و فروشگاه‌ها و حضور در نمایشگاه‌ها به فروش می‌رسد. به‌گفته او، مجموع فروش محصولات این گروه‌ها در سال گذشته حدود ۵میلیارد تومان بوده است. این رقم از شکل‌گیری فعالیت‌های درآمدزا در کنار صندوق‌های پس‌انداز خبر می‌دهد.
به‌گفته دردکشان تقویت منابع مالی صندوق‌ها می‌تواند به تأمین مواداولیه و ادامه تولید زنان کمک کند. البته میزان بهره‌مندی اعضا به شرایط و نوع فعالیت هر گروه بستگی دارد.
قرار نیست به جای زنان کار کنیم
نکته مهم در این پویش نگاه آن به مشارکت اجتماعی است. قرار نیست گروهی بیرون از جامعه محلی به‌جای زنان تصمیم بگیرد یا حاصل تلاش آنها را به نام خود ثبت کند. هدف، تقویت سرمایه‌ای است که زنان طی سال‌ها ساخته و خودشان مدیریت کرده‌اند.
دردکشان با تأکید بر همین رویکرد می‌گوید: «ما قرار نیست به‌جای آنها کار کنیم. می‌خواهیم در شرایط دشوار اقتصادی، همراهشان باشیم و کمک کنیم این مسیر را ادامه بدهند.»
حفظ استقلال گروه‌ها و سپردن مدیریت منابع به خود زنان، از اصول مورد تأکید مدیرعامل بنیاد است. در این نگاه، مشارکت مردم جایگزین تلاش زنان نیست؛ بلکه از مسیری حمایت می‌کند که آنها پیش‌تر آغاز کرده‌اند.
به‌گفته دردکشان پویش «هر تومن بال تو و من» بر همین ایده تکیه دارد: برای تقویت یک‌صندوق همیشه به سرمایه‌ای بزرگ نیاز نیست. گاهی سهم‌های کوچک، وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، قدرت مالی یک گروه را افزایش می‌دهند و به زنان بیشتری امکان می‌دهند برای ادامه کار و زندگی روی سرمایه جمعی خود حساب کنند.
نظر شما